Tag Archives: vakbond

Staking bij Amerikaanse dependance zorgt voor waardedaling en winstwaarschuwing Ahold Delhaize

UFCW Local 371

(25 april 2019 – update 190502) Van 11 tot 22 april werd gestaakt in meer dan de helft van de Amerikaanse Stop & Shop-winkels, eigendom van Ahold Delhaize. Reden: vastgelopen cao-onderhandelingen. De ruim 30.000 stakers hielden voet bij stuk en wonnen uiteindelijk, met een voorlopige, nieuwe cao-tekst als resultaat. De staking levert Ahold Delhaize een omzetverlies op van 200 miljoen dollar en daarnaast nog kosten voor het navolgen van de nieuwe cao. De bedrijfsleiding zag zich hierdoor gedwongen de winstverwachting over 2019 te verlagen. De waarde van het bedrijf daalde deze week daardoor met 3,2%. Lees verder

Staking dreigt bij Lidl België door te hoge werkdruk (update)

(12 april 2018- update 190521) Op 6 april werd kort gestaakt in een Lidl-winkel nabij het Belgische Brugge. Nu dreigt een algehele staking bij Lidl in Vlaanderen en Wallonië. Reden: de directie van Lidl doet geen concrete toezeggingen om de te hoge werkdruk te verlagen. Als verder overleg met Lidl niets oplevert, wordt er eind van deze maand in alle Lidl- vestigingen gestaakt. Lees verder

LIDL kadergroep in Chili: “Tezamen leren we van elkaar” (TIE-Netherlands)

(7 november 2013) TIE-Netherlands faciliteert sinds anderhalf jaar een uitwisselingsproject tussen Chileense en Nederlandse vakbondsactivisten uit de supermarktsector. Afgelopen september bezocht een Chileense delegatie Nederland en van 27 oktober tot en met 3 november was er een tegenbezoek in Chili. De vakbondsactivisten wisselden hun ervaringen uit over de organisatie op de werkvloer bij WalMart Chili en LIDL Nederland. Lees verder

CAO-principeakkoord na succesvolle staking AH-distributie: ‘Meer zekerheid voor alle werkers’

mars-vd-zichtbaarheid

Mars van de zichtbaarheid (foto: Rob Nelisse)

(22 maart 2013) Gisteravond sloten onderhandelaars van de Vakbond van Distributiewerkers, FNV Bondgenoten en Albert Heijn een principeakkoord over decao voor distributiewerkers. Vakbondsvoorman Ron Meyer spreekt van “twee treden omhoog op de ladder naar meer zekerheid” en het akkoord is te danken aan de dagenlange stakingsactie die de distributiewerkers voerden. De leden zullen zich binnenkort uitspreken over het huidige voorstel. Lees verder

9. De plastic glimlach – de rechten van werknemers in winkel en boerderij

(Vertaling en bewerking: Anneke Fongers – laatste update 12 maart 2007)

“De realiteit is dat goedkoop voedsel inherent is aan goedkope arbeid en we moeten hier veel meer aandacht aan schenken als we prijzenoorlogen door supermarkten aanmoedigen.”
Prof. Tim Lang, Thames Valley University [1].


Een in juni 2000 uitgezonden Panoramadocumentaire liet goed zien hoe kwetsbaar gastarbeiders zijn voor uitbuiting door koppelbazen (‘gangmasters’) [2]. Koppelbazen doen zich voordoen als informele arbeidsbemiddelaar en bieden tijdelijk werk aan op industriële boerderijen, in pakhuizen en conservenfabrieken, die veel van de levensmiddelen produceren die op de schappen in supermarkten belanden.

De film illustreert hoe arbeiders uit Oost-Europa gehuisvest worden in vochtige onderkomens, steeds verplaatst worden zodat ze geen vrienden kunnen maken of de taal leren. Ze kunnen niet terug naar huis, omdat ze de koppelbazen, die hen vrijwel niets betalen, nog geld verschuldigd zijn. Doordat velen illegaal het land binnen zijn gekomen en de taal slecht spreken, hebben zij geen kans er bovenop te komen en raken verstrikt ze in een negatieve spiraal van werk en weinig loon, overgeleverd aan de koppelbazen.

In 2003 spraken parlementsleden van de Environment, Food and Rural Affairs Select Committee hun woede uit tegen de supermarkten. Ze verklaarden:

“Wij zijn ervan overtuigd dat de dominante positie van supermarkten ten opzichte van hun toeleveranciers er zeer toe bijdraagt een klimaat te scheppen waarin illegale activiteiten van koppelbazen kunnen opbloeien. De intensieve prijzenslag en de krappe tijd tussen bestelling en levering leggen een zware druk op de leveranciers, die weinig gelegenheid of motivatie hebben om de legaliteit van de betrokken arbeiders te controleren.”

Vakbondsonderzoeker Don Pollard schat persoonlijk dat er 100.000 arbeiders op boerderijen en in pakhuizen in GB werken die door koppelbazen zijn geronseld. Hieronder zouden zich ongeveer 30.000 illegale gastarbeiders bevinden. De koppelbazen kunnen ongestoord doorgaan met het misbruiken van Britse en buitenlandse boerenarbeiders, ook al hebben de bonden jarenlang campagne gevoerd. Dergelijke uitbuiting van migranten zonder papieren, komt ook al jaren voor in de USA en overal in Europa.

De rechten van winkelpersoneel

De grote supermarkten bieden werkgelegenheid aan driekwart miljoen mensen in GB. Ruim tweederde van de werknemers daarvan in de levensmiddelenbranche werkt part-time. Dit zijn hoofdzakelijk vrouwen, en veelal studenten met tijdelijke arbeidscontracten of uitzendkracht.

De meeste kassières (voor 84% bestaand uit vrouwen) behoren tot de 10% slechtstbetaalde niet-handarbeiders, met een gemiddeld salaris van 184,70 pond per week. Een belangrijk deel van hen verdient niet genoeg om sociale premies te kunnen afdragen en kunnen zo geen pensioen opbouwen of van andere contributie-gebonden voordelen profiteren [3].

De meeste detailhandelbedrijven betalen een beginnersvergoeding aan nieuwe werknemers, die een “opleiding” volgen. Omdat er onder studenten een groot verloop is en omdat jongeren onder de 18 geen recht hebben op het minimumloon betalen ze op deze manier extreem weinig arbeidsloon.

Hoewel variabele werktijden heel geschikt zijn voor bijvoorbeeld moeders en studenten, zitten er ook haken en ogen aan dit systeem. In drukke tijden en in perioden van tekort aan personeel kan de leiding willekeurig de uren van het personeel veranderen. Het is geen wonder dat het personeelsverloop op de werkvloer bij de belangrijkste winkelketens, gemiddeld 26% per jaar bedraagt.

Winkeliers klagen erover, dat zij door de aard van het werk vaak gedwongen zijn personeel aan te nemen, dat niet over de vereiste vaardigheden beschikt. In dit verband werden genoemd: “toewijding, enthousiasme en motivatie [4].”

Toen de Sunday Trading Act in 1994 in werking trad, was dit een bescherming voor mensen die op zondag niet wilden werken. De nieuwe starters is dit recht weer ontnomen, sommigen werken alleen zondags en bij anderen is in hun contract bedongen dat ze zonodig ook op zondag werken. Vroeger werden arbeiders overgehaald in de weekends te werken voor anderhalf keer zo hoog uurloon op zaterdag en dubbel uurloon op zondag.

Ten tijde van de wet zaten de USDAW (vakbond voor winkelpersoneel) en de belangrijkste detailhandelaren in overleg in de Shopping Hours Reform Council, waar ze in een “gentlemen’s agreement” vastlegden dat de weekendtoeslagen gehandhaafd zouden blijven. Volgens de USDAW is er nu weinig van overgebleven [5].

Veel supermarkten hebben manieren gezocht de kassa overbodig te maken. Asda heeft een technologie ontwikkeld om een winkelwagen in een keer te scannen met radiogolven. Tesco is vooral gericht op de soortgelijke Radio Frequency Identification (RFID) markering die heeft proefgedraaid in een paar van hun vestigingen, hetgeen plaatselijk tot veel protest heeft geleid.
.
Campagnevoerders wijzen er met nadruk op dat deactivering van de labels niet automatisch plaats vindt wanneer de klanten dewinkel verlaten met hun boodschappen. En dat betekent dat de klant via de gescande producten gevolgd kan worden door de winkel of door wie dan ook.

Safeway heeft ook gepionierd in handscanners [6]. Deze technologische veranderingen zullen uiteindelijk leiden tot banenverlies.

Volgens het Labour Research Department (onafhankelijk onderzoeksburo van vakbonden) [7]: 

– erkennen alle belangrijke supermarkten de vakbonden, behalve Marks&Spencer (dat in België en Frankrijk wel
vakbonden toelaat) en Waitrose. Waitrose wordt beheerd door beheersmaatschappij John Lewis Partnership dat zegt namens de werknemers (zijnde de eigenaren) op te treden en aan hen winstuitkeringen doet.- zijn de vakbonden bij Sainsbury’s (174.000 werknemers) en Safeway (92.000 werknemers) er alleen maar voor advies en het oplossen van persoonlijke geschillen.

– werken er bij Tesco, de grootste werkgever in GB, 221.000 mensen (2003) en wordt de vakbond voor winkelpersoneel (USDAW) daar volledig erkend. USDAW vertegenwoordigt 188.350 supermarktwerknemers, waarvan er 100.000 bij Tesco werken (USDAW-gegevens).

– is GMB de enige erkende vakbond bij ASDA (117.000 werknemers).

Velen zijn bang voor de mogelijke gevolgen voor de rechten van werknemers door de komst van Wal-Mart naar GB. Een van de manieren waarop Wal-Mart de prijzen laag kan houden, is door te bezuinigen op personeelskosten. In de USA liggen de salarissen bij Wal-Mart ver beneden het landelijk gemiddelde en moeten veel van de Wal-Martwerknemers een inkomenstoeslag aanvragen.

Wal-Mart is een geducht tegenstander van vakbonden en werkt met part-timers, tijdelijke of losse werknemers om zoveel mogelijk de arbeidswetgeving te kunnen ontduikend. Ze ontslaat werknemers nog voordat ze in een beroep mogen gaan tegen ‘overtolligheid’ en oneerlijk ontslag [8].

Tegen Wal-Mart is een proces aangespannen wegens discriminatie van vrouwelijke werknemers wat betreft salaris, promotie en scholing, en wegens hard optreden tegen hen die hierover klaagden. Het is de grootste gemeenschappelijke aanklacht op arbeidsgebied ooit in de USA ingediend: het gaat om 700.000 vrouwen die tussen 1996 en 2001 bij het bedrijf werkten.

Wal-Mart is berucht om de manier waarop de toeleveranciers worden geprest de kosten te drukken, wat onveranderlijk leidt tot minder banen, loonsverlaging en verslechtering van de arbeidsomstandigheden in de USA. Hierdoor gaan de leveranciers zoeken in vrijhandelzones, waar arbeidsbescherming ontbreekt en waar minderjarigen kunnen worden geronseld.

Wal-Mart is vaak aangeklaagd wegens gebruik van kinderarbeid in Bangladesh en Guatemala. In een recent rapport van Oxfam staat dat de andere supermarkten in GB echter geen haar beter zijn [9].

GBM-vertegenwoordigers verklaarden dat Asda na de fusie (met Wal-Mart) hun positie heeft ondermijnd door hen niet uit te nodigen bij de introductie van nieuwe werknemers en door informatie over het lidmaatschap niet te verspreiden [10].

noten:
[1] citaat van Professor Tim Lang van het Centre for Food Policy (Thames Valley University) uit de documentaire “Gangmasters” (zie noot 2).
[2] Transcript van de documentaire “Gangmasters” van Panorama (BBC1, 19 juni 2000).
[3] ZieRace to the Top’ research on Labour Rights in the UK, Module 3” van RTTT.
[4] “The Big Staff Checkout” van 20 september 2003.
[5] “Supermarket Wars,” door Steve Davison in Socialist Appeal nr 74 van november 1999.
[6] “Keynote Report Supermarkets and Superstores 2001[Dit rapport is niet meer te vinden op de website van Keynote].
[7] “Unions make In-roads into No-Go areas,” persbericht van het Labour Research Department van 1 september 1999.
[8] Zie de website van Wal-Mart Watch (nu: Making Change at Wal-Mart)
[9] “Trading Away our Rights: Women working in global supply chains‘,” door
Oxfam (UK) van februari 2004); en “Praise Uncle Sam and pass the 18p an Hour,” door Greg Palast in The Observer van 20 juni 1999.
[10] Persoonlijke communicatie met GMB-onderzoeker Ida Clemo (2001).