Tag Archives: detailhandel

Vakbondsactie tegen koopzondag Aldi aan Belgische kust, en start campagne European Sunday Alliance op 6 maart (update)

(24 februari 2014) Update (27 feb): uitbreiding actie en voorlopig resultaat –  Vijftig leden van de Belgische dienstenvakbond LBC-NVK protesteerden op 21 februari bij een Aldi-vestiging in Oostende tegen koopzondagen bij Aldi- (en Lidl-)filialen in de kuststreek. Door de concurrentiekracht van deze discounters dreigt een algehele openstelling in heel België. Dit benadeelt werknemers, zelfstandige detailhandelaren en consumenten. Op 6 maart lanceert een Europees ‘Platform voor zondagsrust’ een campagne voor behoud van de vrije zondag en van fatsoenlijke werkuren. Lees verder

5. Zeg maar dag tegen de winkelstraat – de teloorgang van gemeenten en banen

(Vertaling en bewerking: Anneke Fongers – laatste aanpassing: 12 maart 2007)

Supermarkten zijn machtig geworden door kleinere winkels weg te werken

In hun “Ghost Town Britain”-verslagen (2003) onthulde de New Economics Foundation (NEF) dat wij tussen 1995 en 2000 ruwweg een vijfde van onze plaatselijke winkels en diensten hebben verloren, inclusief postkantoren, banken, slagers en kruideniers. Verder sloten tussen 1997 en 2002 per week ca. 50 speciaalzaken hun deuren [1].

In 1960 hadden de kleine zelfstandige winkeliers 60% van de levensmiddelendetailhandel in handen. In 2000 was dit aandeel teruggebracht tot 6%, terwijl het aandeel van grootwinkelbedrijven steeg tot 88% [2].

Met onze verdwijnende winkelstraten en kleiner wordende stadscentra verliezen we ontmoetingsplaatsen en een plaats voor zinvolle interactie tussen mensen uit verschillende klassen en culturen, en uiteenlopende leeftijd en levensstijl. Volgens parlementslid Caroline Lucas [3] winkelt de helft van de bevolking in 1000 gigantische superwinkels.

Het is overduidelijk dat zelfstandige winkels sluiten omdat het alles-onder-een-dakconcept meer keuze lijkt te bieden, het winkelen gemakkelijker maakt, en zorgt voor vrij parkeren en gratis bussen. Zij schijnen ook waardevoller doordat ze bepaalde producten onder de kostprijs verkopen. Veel supermarkten hebben het idee overgenomen van zelfstandige delicatessen-achtige voedselbars, met ‘deskundige’ verkopers. Deze kunnen echter in geen geval het gemeenschapsgevoel nabootsen, zoals dat ontstaat in een winkelstraat, noch het niveau, het assortiment of de kwaliteit van het werk.

Biep biep biep

Werken in een zelfstandige winkel is kwalitatief anders dan in een supermarkt. In de grootste supermarkten mag je dan wel collega of compagnon genoemd worden, maar je moet je aanpassen aan de huisstijl van het bedrijf; de kleding en gedragscodes worden door het hoofdkantoor opgelegd. Ondanks regelingen als het ‘werknemer van de maand’-systeem, is het bedrijf alleen in jou als winstgevende machine geïnteresseerd. Supermarkten zijn zo ontworpen dat een werknemer het maximale aantal producten per klantenbezoek van verwerken [4].

Er zijn veel rapporten die duidelijk het effect van supermarkten op de lokale banen aantonen. Dit wordt besproken in het rapport van de Competition Commission (2001). Terwijl sommigen beweren dat het aantal banen toeneemt, kwam de British Retail Planning Forum (1998), vreemd genoeg gefinancierd door de supermarkten zelf, tot de conclusie dat elke keer als een nieuwe supermarkt wordt geopend, dit gemiddeld 276 arbeidsplaatsen kost. Ze vonden sterke aanwijzingen, dat nieuwe supermarkten buiten de bebouwde kom, netto nadelig zijn voor de werkgelegenheid tot binnen een straal van 15 km [5].


Een New Economics Foundation-studie toonde aan dat elke 10 pond besteed aan lokaal ecologisch geproduceerd voedsel in Cornwall 25 pond aan omzet genereert voor de lokale economie (binnen een straal van 24 km van de boerderij). Voor elke 10 pond die in een supermarkt werd besteed, was dat slechts 14 pond. De onderzoekers berekenden dat er jaarlijks 52 miljoen pond extra omgezet kan worden in de lokale economie indien elke persoon, toerist en onderneming slechts 1 % van hun huidige uitgaven meer besteden aan lokale goederen en diensten [6].

Geld dat gespendeerd wordt in de supermarkten, verdwijnt snel en onopgemerkt in de zakken van aandeelhouders en de directie, in plaats van dat het in de betreffende gemeente blijft ter ondersteuning van lokale bedrijven en hun leveranciers.

Doordat ze weinig affiniteit hebben met de streek, kunnen de supermarkten gemakkelijk het afstoten van banen gebruiken als een buffer om de winsten veilig te stellen; de hoeveelheid ongeschoolde arbeid is gemakkelijk in te krimpen. Terwijl Sainsbury en Asda beweerden elk 10.000 banen te scheppen in 2002, werden toch niet-rendabele supermarkten gesloten om de winst veilig te stellen [7].

Is uw supermarkt te voet te bereiken?

Door de situering van supermarkten buiten de stad worden veel meer mensen genoodzaakt met de auto boodschappen doen. De afstand tot de winkels is tussen 1975 en 1990 60% langer geworden. Tegenwoordig komt driekwart van de klanten met de auto [8] en dat omvat 5% van het totale autogebruik [9]. Het heeft duidelijk geleid tot meer verkeer op de weg en er ontstonden “voedselwoestijnen”, gebieden waar je zonder auto vrijwel niet aan gezond en betaalbaar voedsel kunt komen.

In de winkelstraten onder de kostprijs verkopen

Supermarkten hebben toegekeken hoe de kleinschalige ondernemers om zeep werden geholpen. De overgeblevenen leven voortdurend in angst voor speciale aanbiedingen waarin de supermarkten de producten goedkoper aanbieden dan de zelfstandige winkelier bij de groothandel betaalt. Alleen serieuze maatregelen kunnen een eind maken aan dat voortdurend verkopen beneden de kostpijs, ofwel de reclamestunts. In Frankrijk, Duitsland, Ierland en Spanje is het al wettelijk verboden producten te verkopen onder de prijs die de winkelier aan de boer betaalt.

In 2000 is Wal-Mart schuldig bevonden aan het breken van de Duitse wet door een reeks kruidenierswaren onder de kostprijs te verkopen. ’s Werelds grootste detailhandelaar werd bevolen hier onmiddellijk mee te stoppen, op straffe van een boete die kon oplopen tot een miljoen Duitse mark.

Detailhandel-analisten geloven dat het invoeren van zulke maatregelen in GB best tot vertraging van het verval van winkelstraten kan leiden. Het zou in het bijzonder Tesco en Asda raken, die door stuntverkoop en agressieve prijspolitiek klanten binnen willen halen. Een anoniem gebleven bedrijfsleider van een van de leidende winkelketens in GB, heeft toegegeven dat dergelijke wetgeving hen enorm zou treffen.

Noten:
[1] “Gost Town Britain” en “Ghost Town Britain II,” door Andrew Simms cs. voor de New Economics Foundation, resp. 2002 en 2003.
[
2] “Grocery Retailing 2002: The Market report,” IGD [dit rapport is niet beschikbaar. Alternatief: “Food & Grocery Retailing in the UK, Market Report“].
[3] Cijfers aangehaald door de Britse parlementariër Caroline Lucas tijdens de “Good Food on the Public Plate“-conferentie op de Oxford Brookes University, op 24 maart 2004.
[4] “Supermarkets & Superstores 2001,” rapport van Key Note.
[5] “The Impact of Out-of-Centre Food Superstores on Local Retail Employment,” door Porter, Sam, and Raistrick, Paul van The National Retail Planning Forum, c/o Corporate Analysis, Boots Company Plc., Nottingham.
[6] Plugging the Leaks”: A briefing (2001), door het Centre for Participation, New Economics, London.
[7] Zie de website van Just Food  and ‘Battle in Store?’ pg. 5.
[8] “Changing patterns of shopping drawn from National
Travel Surveys 1975-91”, door M. Hillman voor Policy Studies Institute (1994). Geciteerd in Off our Trolley?: Food retailing and the hypermarket economy,” door H. Raven en T. Lang voor het Institute for Public Policy Research (p. 27; 1995).
[9] Ghost Town Britain II (New Economics, 2003).