Bel-je-supermarkt-dag 16 sept: supermarkten geef boeren eerlijke prijs voor melk! (update)

(7 september 2017- update 191126) De grote supermarkten moeten boeren een eerlijke prijs voor melk betalen zodat die een redelijk inkomen hebben en duurzaam kunnen produceren. De zuivelindustrie en boerenorganisaties steunen dit standpunt van Milieudefensie. Maar de retailers laten het afweten. Na vruchteloze gesprekken startte de milieuorganisatie de petitie ´Eerlijke melk´. En om de supermarkten nog meer druk te zetten volgt op 16 september de landelijke bel-je-supermarktdag.

(door Rob Bleijerveld)

Duurzame melk kàn. Als de supermarkten meewerken!

Milieudefensie: ¨Grote supermarkten hebben door hun machtspositie de afgelopen jaren fors verdiend aan melk. Ten koste van de boeren, ten koste van de koeien, ten koste van het milieu. Veel boeren (vooral de kleinere die vaak duurzaam werken) gaan over de kop omdat ze structureel te weinig betaald hebben gekregen voor melk. Steeds meer koeien staan in grote stallen en komen niet meer in de wei. Ze krijgen importsoja uit Zuid-Amerika te eten, waarvoor oerwoud is gekapt en de lokale bevolking is verdreven. En dan hebben we het nog niet over het enorme mestoverschot, de afnemende biodiversiteit en de weidevogels die verdwijnen. Dat is niet houdbaar.

Het moet echt anders en dat kan ook! Supermarkten moeten boeren minimaal de kostprijs betalen en 6 cent extra om duurzamer te produceren. Hoe meer Nederlanders zich hiervoor uitspreken, hoe sterker we staan. Dus teken de petitie en laat je mening weten via social media en de telefoon!¨


De Eerlijke Melk-campagne tot nu toe

Sinds december 2016 voert Milieudefensie campagne voor duurzame melk [1]. Er is onderzoek gedaan, met supermarkten zijn gesprekken gevoerd, er zijn bijeenkomsten georganiseerd en in mei dit jaar startte de ´Eerlijke Melk´-petitie.

Onderzoek

Uit het onderzoek kwam naar voren dat het melkaanbod van de Nederlandse supermarkten niet bepaald duurzaam is. Er is bovendien nauwelijks sprake van beleid bij supermarkten om het zuivelaanbod binnenkort te gaan verduurzamen. Dat is alleen zo bij duurzame supermarktbedrijven als Ekoplaza en Marqt. Maar de reguliere supers scoorden een onvoldoende.

Na het uitkomen van het onderzoeksrapport volgde een eerste gespreksronde met de verschillende supermarkten. Alle supermarkten, behalve Aldi en Lidl, waren bereid om te luisteren, maar géén van hen wilde een of meerdere van de eisen inwilligen. Ze verwezen naar zuivelcoöperatie FrieslandCampina als het bedrijf dat verandering in gang zou moeten brengen wat betreft de duurzaamheidseisen. Ook waar het ging om het betalen van een eerlijke prijs aan de boeren wilden de supermarkten geen verantwoordelijkheid nemen: ze speelden de bal door naar de mededingingsautoriteit en zeiden dat de wetgeving dergelijke prijsafspraken verbiedt.

Gesprekken

Na de eerste gespreksronde stelde Milieudefensie de supermarkten een ultimatum, maar weer zonder succes. De supermarkten weerden af en zetten een nieuwe joker in: het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de brancheorganisatie van de supermarkten. Die zou binnen de sector en op politiek niveau kunnen zorgen dat de melk duurzamer en eerlijker wordt. Daarop werd met het CBL gepraat, maar dat leverde ook geen concreet resultaat op. Het voorstel van Milieudefensie om voor eind 2017 een gezamenlijke intentieverklaring op te stellen werd afgewezen.

Ultimatum en petitie

Daarop stelde de milieuorganisatie de supers een ultimatum [2]. Maar de deadline van 15 mei 2017 verstreek zonder dat de supers aan de eis voldeden. Nog steeds is niet voor alle zuivel in de schappen een eerlijke prijs betaald. De volgende stap was het starten van de petitie ´Eerlijke melk´ op 16 mei [3] om de maatschappelijk druk op te voeren. Zo konden bezorgde Nederlanders hun supermarkten aanspreken op hun weinig duurzame zuivelbeleid. De petitie loopt nog steeds en op dit moment hebben al bijna 38000 mensen getekend.

Ketenoverleg

Tegelijkertijd organiseerde Milieudefensie een dialoog met alle partijen uit de zuivelketen [4] over de uitdagingen binnen de sector. De grote zuivelcoöperaties en ook de melkveehouders waren aanwezig. Maar de supermarkten en het CBL lieten afweten. Een groot gemis en een teken aan de wand. Want de supermarkten moeten hun verantwoordelijkheid nemen als inkopers van zuivel. Zij hebben de macht in handen om de zuivelindustrie daadwerkelijk te verduurzamen.

Vanaf juni volgde een tweede ronde van gesprekken met de verschillende supermarktbedrijven [5]. Weer leverde dat niets op. Ze nemen de campagne-eisen, en daarmee het milieu en de boeren, niet serieus. Reden voor de campagneorganisatie om de toon aan te scherpen….

Bel-je-supermarktdag

Op 16 september is het bel-je-supermarktdag [6]. Tussen 11 en 13 uur kunnen consumenten van zuivelproducten per telefoon, facebook en twitter hun beklag doen bij de grote supermarktketens [7] en eisen dat die een eerlijke prijs gaan betalen.

Meedoen kan gewoon vanuit de eigen huiskamer. Gebruik daarbij de handleiding die je hier vindt. Aansluiten bij een lokale groep kan ook. Stuur een mailtje naar team [dot] voedsel [at] milieudefensie [dot] nl, dan ontvang je meer informatie. Via facebook kun je op de hoogte blijven van het actieverloop.


De eisen

Eis 1: Weidegang:
Koeien moeten minstens 120 dagen per jaar 6 uur in de wei lopen. Hoe meer uren weidegang, hoe hoger de vergoeding moet zijn. Zo kunnen boeren die nu koeien jaarrond op stal houden de overstap maken naar weidegang.
*** Kosten: + 2 cent/liter

Eis 2: Aandacht voor weidevogels:
Weidevogels moeten op het boerenland de bescherming krijgen die zij verdienen. Manieren hiervoor zijn later maaien, voldoende natuur op het bedrijf, een hoger waterpeil en meer koeien in de wei. Door een hogere melkprijs kunnen boeren hun grond hier geschikt voor maken.
*** Kosten: + 1,8 cent/liter

Eis 3: Regionaal (lokaal geteeld) veevoer:
Koeien moeten alleen regionaal voer krijgen. Nu komt soja voor veevoer vrijwel altijd uit Zuid-Amerika. Dat gaat ten koste van het oerwoud en de lokale bevolking. En het is helemaal niet nodig. Met een hogere melkprijs kunnen boeren het veevoer lokaal (of in Europa) telen.
*** Kosten: + 0,5 cent/liter

Eis 4: Grondgebonden bedrijfsvoering, ofwel mest uitrijden op eigen land:
Mest moet op eigen grond uitgereden worden. Dat betekent dat we minder mest kunnen produceren. Minder mest betekent minder broeikasgassen, ammoniak, vervuiling, transport en een verbetering van de biodiversiteit. Met een hogere melkprijs kunnen boeren meer grond kopen of minder koeien houden.
*** Kosten: + 1,7 cent/liter

Update: ¨Actiedag geslaagd, nu nog een hogere melkprijs¨

Milieudefensie is tevreden over de actiedag op 16 september. Tussen 11 en 13 uur waren de servicelijnen van de zes grote supermarkten overbelast en liep de gemiddelde wachttijd op tot tien minuten. Dirk en DekaMarkt gooiden tijdens de actie hun lijnen zelfs dicht tijdens de actie. Behalve vanuit huis kon er ook gebeld en gemaild vanuit een Milieudefensie pop-up callcenter in Utrecht en op verschillende andere plekken waar Milieudefensie aanwezig was.

Volgens Janny Ramakers van Milieudefensie bleken veel supermarkten al op de hoogte van de actie. Ramakers: ¨We hebben ons verhaal bij de winkels neergelegd, met de boodschap dat we toch echt duurzame melk willen kunnen kopen. De reacties waren wel positief. Je hoort vaak dat supermarkten zeggen dat consumenten geen andere melk willen, maar met deze actie laten we toch een ander geluid horen.”

Nu kan nog steeds de petitie voor duurzame melk worden getekend. Inmiddels hebben meer dan 40000 mensen dat al gedaan.

Reacties CBL en LTO

Het CBL, de brancheorganisatie voor supermarkten, reageerde al vóór de belaktie met paginagrote advertenties in meerdere Nederlandse kranten. ¨Milieudefensie doet te gemakkelijk over de melkprijs, want die wordt bepaald op de wereldwijde markt van vraag en aanbod. De supermarkten hebben daar geen invloed op; zij kopen niet rechtstreeks van de boer, maar van zuivelbedrijven als FrieslandCampina,¨ aldus een CBL-woordvoerder.

Volgens Maarten Leseman van boerenorganisatie LTO Nederland helpt een hogere melkprijs zeker bij het sneller verduurzamen van de melksector. Maar een enkele supermarktketen zal zijn nek niet uitsteken door als enige veel meer betalen. En de Autoriteit Consument & Markt verbiedt het maken van prijsafspraken. Ook wil de LTO het voer uit de omgeving halen zoals Milieudefensie voorstaat, maar ¨de gewassen in Nederland zijn daar nog niet klaar voor¨. Hij bekritiseerde ook het standpunt van Milieudefensie over het op stalhouden van koeien: ¨driekwart van de boeren laat hun koeien buiten grazen¨.

Meer lezen over de actiedag:
– ¨Servicelijnen supermarkten overbelast door belactie Milieudefensie,¨ Milieudefensie, 16 september 2017.
– ¨Milieudefensie bestookt supermarkten: ‘Melkveehouders krijgen te weinig geld’,¨ Volkskrant, 16 september 2017.
– ¨‘Bel je supermarkt en eis duurzame melk’,¨ Hart van Nederland, 16 september 2-017.
– ¨Supermarkten even onbereikbaar wegens melk-actie,¨ Eindhovens Dagblad, 16 september 2017.
– ¨Bellen met supermarkten voor betere melk,¨ AD, 16 september 2017.
– ¨Servicelijnen supermarkten overbelast door belactie Milieudefensie
Blikopnieuws, 16 september 2017.
– ¨Melk is de nieuwe plofkip,¨ Trouw, 16 september 2017.
– ¨‘Ik wil als boer best meewerken aan duurzame melk, als ik er het geld voor heb’,¨ Trouw, 16 september 2017.


Meer lezen:

– ¨Boer heeft 43 cent per liter nodig voor eerlijke melk,¨ Milieudefensie, 26 januari 2017.
– ¨(aankondiging) Aan de Keukentafel, feestelijke talkshow op 4 maart,¨ Milieudefensie, 2 februari 2017. (Video-verslag)
– ¨De eenmalige voedseleditie van dagblad De Pers,¨ Milieudefensie, 6 februari 2017.
– ¨Onderzoek supermarkten oerwoudvrije zuivel,¨ 4 maart 2017. De oorsponkelijke weblink bestaat niet meer. Kijk voor meer informatie hier en daar en ook hier.
– ¨Supermarkten scoren dik onvoldoende vanwege ontbossing,¨ Milieudefensie, 4 maart 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer. Dit is een artikel met dezelfde titel.
– ¨Fairtrade in supermarkten: ook nodig voor zuivelproducten,¨ Milieudefensie, 10 mei 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer.

Noten:
[1] ¨Milieudefensie lanceert campagne Eerlijke Melk,¨ Milieudefensie, 1 december 2016. De oorspronelijke weblink bestaat niet meer. Voor relevante informatie, kijk hier.
Eerder voerde de organisatie als campagne tegen ontbossing, voor weidegang en fair trade. Ook brachten ze in 2016 de eenmalige voedseleditie van dagblad De Pers uit.
[2] ¨Fairtrade in supermarkten: ook nodig voor zuivelproducten,¨ Milieudefensie, 10 mei 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer.
[3] ¨Duurzame melk kán. Als de supermarkten meewerken,¨ Milieudefensie 16 mei 2017.
[4] ¨Melkveehouders, zuivel- en veevoerbedrijven in dialoog met Milieudefensie, ¨ 20 juni 2017.
[5] ¨In gesprek met supermarkten,¨ Milieudefensie, 31 juli 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer.
[6] ¨Landelijke bel-je-supermarkt-dag,¨ Milieudefensie, augustus 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer. Zie hier een relevant artikel en de Milieudefensie-video.
[7] Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi, Plus en Coop.

Bronnen:
– ¨Duurzame melk kán. Als de supermarkten meewerken,¨ Milieudefensie, 16 mei 2017 (was: https://eerlijke-melk.nl/petitie/).
– ¨Duurzame melk: het verhaal tot nu toe,¨ Milieudefensie, 13 juli 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer. Zie hier voor een relevant artikel.
– ¨Landelijke bel-je-supermarkt-dag,¨ Milieudefensie, augustus 2017. De oorspronkelijke weblink bestaat niet meer. Zie hier een relevant artikel en de Milieudefensie-video.

(Verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=7161)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *