Eyes on the price: inkoopgroepen van supermarkten in beeld gebracht

(18 maart 2017) Europese supermarkten – waaronder Albert Heijn – versterken hun positie richting toeleveranciers door internationale bundeling van inkoop. Internationale supermarktinkoopgroepen zijn al sinds de jaren ‘80 actief, maar voor de meeste mensen onbekend. Met het rapport ´Eyes on the Price´, brengt SOMO de werking en mogelijk negatieve effecten van deze inkoopgroepen voor het eerst in beeld.
(door Gisela ten Kate en Sanne van der Wal – SOMO)

Veel vooraanstaande Europese supermarkten – waaronder Kaufland, Metro, Ahold Delhaize, Edeka en Rewe – vergroten hun invloed op leveranciers door middel van internationale samenwerking en door bundeling van volumes. Vooral basis- en huismerkproducten lenen zich voor gezamenlijke inkoop.

International Buying Groups

In Europa zijn minstens zes International Buying Groups (IBGs) actief; ze combineren aanbestedingen en bedingen kortingen voor de aangesloten leden. Deze kortingen kunnen oplopen tot wel 10 procent, in vergelijking met de prijs die een individuele supermarkt zou moeten betalen.

De hoogte van de kortingen hangt niet alleen af van het type product en de (vaak beperkte) onderhandelingspositie van leveranciers, maar ook van het vermogen van de IBGs om uiteenlopende producteisen op elkaar af te stemmen. Als ze daarin slagen, kunnen ze gebruik maken van hun inkoopmacht; IBGs hebben een grotere potentiële omzet dan de meeste individuele Europese supermarkten.

Door hun inkoopmacht en de wijze waarop ze opereren, faciliteren inkoopgroepen oneerlijke handelspraktijken (Unfair Trading Parctices UTPs). Aandacht om dit aan te pakken ontbreekt nu nog op Europees niveau.

¨Lastig onderzoek¨

“Het was een lastig onderzoek”, stelt Gisela ten Kate. ¨We wilden graag van leveranciers horen waar zij tegenaan lopen in onderhandelingen met de inkoopgroepen, maar slechts één producent wilde uiteindelijk – anoniem – met ons praten. Uit vrees klanten te verliezen voelen toeleveranciers zich kennelijk niet vrij om over hun relatie met supermarkten te vertellen. De conclusies uit ons onderzoek zijn echter heel duidelijk: door toenemende inkoopmacht van supermarkten trekken leveranciers en boeren aan het kortste eind.¨

Negatieve effecten

De onderzochte inkoopgroepen vertegenwoordigen een gigantische gezamenlijke omzet van soms wel 178 miljard euro. Vooral simpele huismerkproducten zoals olijfolie, sinaasappelsap en tomatenpuree zijn makkelijk gezamenlijk internationaal in te kopen. Er is voor de inkoopgroepen maar één prioriteit, en dat is korting krijgen. Volgens Ten Kate kunnen de aanzienlijke kortingen die bedongen worden negatieve effecten hebben voor directe leveranciers. En ook verder in de toeleveringsketen binnen en buiten Europa kan dit leiden tot verslechterde arbeidsomstandigheden.

Kans op oneerlijke handelspraktijken

De rechten van toeleveranciers en boeren bij onderhandelingen zijn in Europa slecht geregeld. Mededingingswetgeving is gericht op lagere prijzen voor consumenten, en niet op mogelijke negatieve effecten van de inkoopgroepen op leveranciers. Maar die zijn er wel: ¨De machtsverhoudingen zijn scheef. Toeleveranciers moeten heel veel informatie delen en de onderhandelingen zijn complex. De kans dat leveranciers te maken krijgen met oneerlijke handelspraktijken neemt daarmee toe. Deze aspecten moeten veel meer aandacht krijgen van de Europese beleidsmakers¨, concludeert Ten Kate.

Rapport ´Eyes on the price, International supermarket buying groups in Europe´.

Gerelateerd:
– Rapport ¨Who´s got the power- Tackling imbalances in agricultural supply chains¨ van het Fair Trade Advocacy Office, november 2014.
– Zie ook ´inkoopmacht´ en ´oneerlijke handelpraktijken´ op Supermacht.nl

Bronnen:
– ¨Onbekende inkoopgroepen supermarkten in beeld gebracht,¨ SOMO, 15 maart 2017 .
– ¨Eyes on the price,¨ SOMO 15 maart 2017.

(Verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=6867)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *