Acties tegen opjaagbeleid en cao-ontduiking bij Lidl, Ahold Delhaize en Jumbo

(28 december 2016 – update 190310) In 2016 kwamen supermarktwerknemers in België en Nederland samen met hun bonden in actie tegen verslechtering van de arbeidsvoorwaarden. Lidl, Ahold Delhaize en Jumbo komen de afspraken in de cao niet na en dat is niet voor het eerst.

(door Rob Bleijerveld)

Het afgelopen jaar voerden supermarktwerknemers in België en Nederland verschillende keren actie. Ze protesteerden tegen hoge werkdruk, gerommel met roosters en pauzes, en inhouding van toeslagen. Samen met hun vakbonden kwamen ze op voor meer personeel en vaste contracten voor uitzendkrachten. Op 14 januari start een campagne van FNV jongeren tegen jeugdlonen, de afschaffing en bedreiging van toeslagen.

Kerstactie bij Lidl (Merelbeke)

Meeliftend op de kerstdrukte hielden zo´n 30 vakbondsleden van de Belgische vakbond BBTK/SETCA op 20 december een symbolische actie bij het hoofdkantoor van Lidl in Merelbeke [1]. Verkleed als kerstmennen en -vrouwen overhandigden ze directeur verkoop een zak citroenen met het opschrift ¨Pers citroenen uit en niet de werknemers¨.


Het was een protest tegen de verslechterende arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden in de filialen. Er zijn klachten over een hoge werkdruk, tijdelijke mutaties en het niet-nakomen van de regels voor de vliegende ploeg (opvangen van personeelstekorten). Ook is er regelmatig gedoe over de hoogte van loon en werkingskosten en worden uurroosters en pauzes vaak niet gerespecteerd.

In sommige filialen worden de veiligheidsregels niet gevolgd (zoals het blokkeren van nooduitgangen door pallets en dozen en het alleen openen van de winkels in de ochtend). De werknemers willen tevens af van de mystery shoppers die worden ingezet om hen onder druk te zetten. En bij het aankaarten van de problemen blijken de regiodirecteuren en de algemene directie bovendien vooral naar elkaar te wijzen waardoor er geen sprake is van vooruitgang.

Volgens de bonden was dit een symbolische actie maar ook een laatste kans voor Lidl om hier wat aan te doen.

De aangesproken CEO van Lidl zei zich niet bewust te zijn van de lokale misstanden en was bereid om meteen met de bonden te overleggen om te komen tot maatregelen. Dat overleg leverde het volgende resultaat op:
– Uitbreiding van de vliegende ploeg.
– Intensieve controles (door een externe audit) van de ´sociale afspraken´
  (zoals naleven rustpauze, correctie van gewerkte uren, contracturen, etc).
– Uitbreiding van de basisbezettingen in de filialen, oa. door
  contractuitbreidingen.
– Beschikbaar stellen van een sociale gids in de filialen voor het personeel.
– Korte-termijnoplossing voor filialen die nu kampen met een te hoge werkdruk.
– Het tijdelijk stoppen met het inzetten van mystery shoppers.
– Uitwerking van een sociaal plan voor werknemers van 45 jaar en ouder.
– Voor de lange termijn komt er een duidelijke communicatielijn tussen
  de nationale en de regionale directie van Lidl.

Herhaling van klachten

Bij Lidl zijn dit soort klachten al eerder aangekaart, ook in Nederland [2]. Eind oktober berichtte Distrifood dat Lidl Nederland en FNV Handel het eens waren geworden over een aantal maatregelen om de werkdruk in filialen en distributiecentra terug te dringen. Dit was het resultaat van de aanbieding van het rapport “Minder werkdruk voor een betere kwaliteit” aan Lidl, in juni [3]. Daarin kwam naar voren dat (assistent-)filiaalmanagers onbetaald doorwerkten om de productiviteitsdoelstelling te kunnen halen. Maar ook de gewone magazijnwerkers ondervonden een te hoge werkdruk, waardoor ze vaak door moesten werken tijdens hun pauzes. Bovendien lieten de leidinggevenden in de dc´s Heerenveen en Etten-Leur toe dat pallets te hoog worden gestapeld [2].

Petitie aan Albert Heijn (HSC, De Meern)

Op 16 november overhandigden 40 distributiewerkers een petitie aan de operations manager van het nieuwe distributiecentrum AH Online (Home Shop Center) in De Meern. Dit is één van de landelijke distributiecentra van Albert Heijn voor de online bestelde boodschappen. Er werken ruim 500 medewerkers, waaronder ongeveer 300 uitzendkrachten. De petitie was getekend door 400 werknemers. Ze eisen naleving van de supermarkt-cao en het in dienst nemen van de uitzendkrachten van AH Online.


Albert Heijn weigert de dc-werkers toeslagen te betalen voor het werken in de avond, in de nacht en op zaterdag zoals afgesproken in de cao. Dat scheelt als gauw zo´n zo’n 70 euro bruto op een bruto salaris van ongeveer 1800 euro.
¨Albert Heijn beweert dat Home Shop Center een winkel is omdat we direct leveren aan consumenten,¨ zegt all-round HSC-medewerker Onland, ¨Maar dat slaat nergens op, want AH zegt zelf [4] dat wij een van de landelijke distributiecentra voor de online bestelde boodschappen zijn. AH moet dus gewoon de supermarkt-cao volgen, wij hebben recht op de toeslagen

Een andere klacht is de hoge werkdruk [5]. ¨Het succes van AH Online is merkbaar op de werkvloer. De hoeveelheid werk stijgt en zo ook het aantal uitzendkrachten. De werkdruk kan structureel worden teruggedrongen door de uitzendkrachten een dienstverband bij AH Online te geven. Zij krijgen dan meer zekerheid over werk en inkomen en hun collega’s de zekerheid dat ze blijvend op hen kunnen terugvallen,¨ aldus Peter van der Put van FNV Handel.

De actievoerders beloofden na te denken over verdere acties als Albert Heijn niet voor eind november zou ingaan op de eisen.

Klachtenonderzoek over AH in 2015

Twinkle Magazine meldde vorig jaar [6] dat een Een Vandaag onderzoek aantoonde dat in 2015 de werknemers in de distributiecentra van Albert Heijn (en Jumbo) structureel onder druk worden gezet en opgejaagd. En dat de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid in 2015 onderzoek deed naar de arbeidsomstandigheden in de dc’s van beide retailers.

Als reactie liet Albert Heijn toen aan EenVandaag weten [7] ¨een goed werkgever te zijn en dat graag te blijven. In onze distributiecentra wordt hard gewerkt en helaas gaat er ook wel eens wat mis. We nemen de voorbeelden die nu door onze medewerkers worden aangekaart zeer serieus en willen graag met deze medewerkers in gesprek

AH zegt veel aandacht te besteden aan werkdruk, veiligheid en ziekteverzuim. In 2015 zou samen met de Arbo Unie zijn gemeten hoe de werkdruk wordt ervaren, door middel van onderzoek onder 2000 medewerkers (vaste medewerkers en uitzendkrachten). Hieruit zou volgens AH blijken dat 92 procent van de ondervraagden hun werk goed aankan en 81 procent blij is met hun baan.

Acties tegen AH in België

Toch blijkt uit het voorbeeld van de HSC-petitie dat de tevredenheid van werknemers niet over houdt. Dit jaar – voorafgaand aan de fusie tussen Ahold en Delhaize – was er ook ontevredenheid onder AH-medewerkers in België, veelal over te hoge werkdruk. Zo werd er gestaakt bij Albert Heijn in Gent, Antwerpen [8] en bij Delhaize in Lessen, Nijvel, Elsene, Sint-Niklaas Neder-Over-Heembeek en Brussel [9].

Petitie aan Jumbo (4 dc´s)

Op 8 november overhandigden distributiemedewerkers van Jumbo petities met klachten in Woerden, Breda, Beilen en Elst. Zo´n 500 werknemers tekenden tegen het opjaagbeleid van de retailer.

In 2015 luidden Jumbo-medewerkers in EenVandaag anoniem de noodklok [10] over de enorm hoge werkdruk. Er zou sprake zijn van het structureel onder druk zetten en intimideren van werknemers. Het opjaagbeleid en de veroorzaakte stress zorgt ook voor het dagelijks ontduiken van ARBO- en veiligheidsregels met enkele ongelukken tot gevolg [11].

Jumbo gaf destijds aan de klachten van werknemers niet te herkennen, maar wel met hen in gesprek te willen gaan. Volgens het personeel is er een jaar later weinig veranderd. De afspraak in de CAO dat er geen productienormen meer mogen worden gesteld wordt met voeten getreden.

Geert Jan Middelbos, medewerker uitgaande goederen in dc Beilen en voorzitter van het FNV Landelijk Vakbondscomité, hierover: ¨Al hebben we meer dan 100% productie, we worden toch aangesproken op ons werktempo. Uitzendkrachten en collega’s met tijdelijke contracten worden nóg meer opgejaagd. Dat opjagen moet stoppen, het is onbegrijpelijk en respectloos. We zijn mensen, geen robots

De magazijnmedewerkers willen verlaging van de werkdruk en meer mensen in vaste dienst. Volgens FNV Handel is daarvoor voldoende financiële ruimte want de omzet van Jumbo groeit nog steeds (in 2015 met 27% naar 6,25 miljard euro).

In een reactie zei Jumbo het vervelend te vinden dat medewerkers ontevreden zijn. Maar het concern herkent zich niet in het geschetste beeld. Het zou niet in de reguliere overleggen naar voren zijn gekomen en Jumbo zou al diverse maatregelen hebben getroffen. Bovendien zou de cao wel de mogelijk bieden tot het beoordelen van werknemers op productiviteit.

De retailer zegt de signalen van de dc-medewerkers ¨zeer serieus¨ te nemen. Want ze zijn belangrijk voor het tijdig beleveren van de meer dan 580 winkels. En Jumbo zegt te beseffen dat het magazijnwerk zwaar is en investeert daarom in ¨slimmer werken¨ in plaats van zwaar belast werken [12]. Bijvoorbeeld door het inzetten op nieuwe transporttechnieken zoals trucks met zelfrijdend vermogen [13] om het onnodig op- en afstappen te voorkomen en procesverbeteringen zoals batchpicking [14].

(In 2015 werden ook al mooie woorden van Jumbo gehoord na de uitkomst van een onderzoek door Een Vandaag dat aantoonde dat werknemers in de distributiecentra van (Albert Heijn en) Jumbo in 2015 structureel onder druk werden gezet en opgejaagd [15].)

Jumbo heeft zeven distributiecentra, met ongeveer 3000 werknemers, waarvan 2000 met een tijdelijk contract. In de dc´s in Raalte, Veghel en Den Bosch zijn geen petities overhandigd. Den Bosch valt niet onder de cao distributiecentra Jumbo, maar onder de cao van de Vereniging van Grootwinkelbedrijven in Levensmiddelen. Onduidelijk is waarom er niet in Veghel en Raalte actie is gevoerd.

Dat de petitie hoofdzakelijk is ondertekend door mensen met een vast contact en slechts door een handvol uitzendkrachten wijt bestuurder Debbie van Leiden van FNV Handel aan de grote druk op tijdelijke werknemers. Ook zou er in de hoofdvestiging Veghel sprake zijn van angst om zich uit te spreken.

Juridische stappen voor behoud toeslagen

In tegenstelling tot de CNV ging de Nederlandse vakbond FNV Handel niet akkoord met de cao supermarkten (die in afgelopen juli inging) [16]. Dat heeft onder meer te maken met het schrappen van onregelmatigheidstoeslagen, te lage lonen voor jongeren en te lage algemene loonsverhoging.

In oktober liet FNV handel aan Jumbo, AH, Aldi en Lidl weten [17] dat ze tot eind oktober 2016 de tijd hadden te reageren op een brief waarin wordt geëist de afschaffing van toeslagen ongedaan te maken. Het gaat om het afschaffen van de toeslagen voor werken in de avond vanaf 20 uur en op zaterdag vanaf 18 uur.

De bond bereidt nu dagvaardingen voor namens een aantal leden deze retailers voor de rechter te dagen in geval ze niet ingaan op de eis.

Geen moderniseringsagenda zonder echte banen

Het accepteren van de toeslageneis is voor FNV Handel ook voorwaarde om te gaan onderhandelen over de zogenaamde ‘moderniseringsagenda’ [18]. In dat overleg bespreken werkgevers en werknemers, elk vanuit hun eigen perspectief, een pakket maatregelen over de toekomst van arbeidsvoorwaarden. FNV: ¨Bij een gezonde bedrijfstak horen fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden. Dat betekent meer werk maken van Echte banen¨.

14 januari (Utrecht): Me Rug op met je cao!

En gelijk werk moet gelijk worden beloond. Door de nieuwe supermarkt cao van 1 juli krijgen medewerkers tot wel 30% minder loon:
– Geen toeslag meer tussen 20 en 21 uur (-30%)
– Geen toeslag meer tussen 21 en 22 uur (-50%)
– Geen toeslag meer op zaterdag tussen 18 en 22 uur (-50%)
– De toeslag voor zondag staat op de tocht
– Minimumjeugdloon tot 22 jaar!

Daarom maakt FNV Handel zich samen met Young & United sterk voor het afschaffen van het minimumjeugdloon. Ze organiseren op 14 januari een spetterend protest evenement [19] met Mr. Polska en StukTV (12-15 uur op het Jaarbeursplein (Beatrixgebouw) in Utrecht). De ‘merugop’- app voor een gratis T-shirt en een gratis treinkaartje zijn hier te downloaden voor Apple of Android.

Het is allemaal te volgen op Facebook: facebook.com/jekanmerugop

Meer lezen en zien:
– ¨Lidl reageert op de kritiek van de BBTK en van de Boerenbond,¨ Gondola, 18 januari 2013.
– ¨Tijd voor nieuwe commercieel logistieke retail-spelregels,¨ Logistiek NL, 14 augustus 2013/update 2 februari 2016.
– ¨Vakkenvullers en andere jongeren willen minimumloon, betere contracten en beter werk,¨ Supermacht, 14 juni 2015
– ¨Minder werkdruk voor betere kwaliteit: vakbondsleden uit Chili en Nederland werken samen voor verlaging werkdruk binnen de supermarkten,¨ Supermacht, 22 juni 2015.
– ¨‘Misstanden in distributiecentra Jumbo en Albert Heijn’,¨ Logistiek NL, 25 november 2015/update 18 maart 2016.
– ¨E-commerce in de distributiesector: Cao’s van 14 januari 2016 over de invoering van nachtarbeid voor e-commerce activiteiten,¨ Claeys & Engels, 27 januari 2016.
– ¨Jumbo verbreekt cao voor distributiecentra, ¨ Distrifood, 16 maart 2016.
– ¨Jumbo: ´Niemand gebaat bij acties distributiecentra´,¨  Logistiek NL, 23 februari 2016.
– ¨Actie bij Jumbo in Raalte tegen CAO, hardere acties worden niet uitgesloten,¨ RTV Oost, 25 februari 2016.
– ¨FNV wil guerrilla in supermarkt¨ 11 april 2016.
– ¨Arbeidsomstandigheden Polen in Nederland nog steeds slecht,¨ Blikopnieuws, 28 juni 2016.
– ¨CNV vraagt vakantiekrachten om misstanden te melden,¨ Supermacht, 11 juli 2016/update 12 juli 2016
– ¨´Aldi is maatschappelijk verantwoord bezig.´ Ervaart het personeel dat ook zo?,¨ Supermacht, 17 juli 2016.
– ¨Peeters pleit voor loonkostenverlaging in e-commerce,¨ Gondola, 19 september 2016.
Foto´s overhandiging Woerden, 8 november 2016.
Filmpje 8 november 2016.
– ¨Ruim 700 supermarkten open op eerste kerstdag,¨ De Limburger, 25 december 2016.

Noten:
[1] Foto´s op Flickr.
[2] ¨Lidl neemt maatregelen tegen werkdruk,¨ Distrifood, 23 oktober 2015/update 2 februari 2016.
[3] ¨FNV Handel: urgent maatregelen nodig bij Lidl tbv. beter, gezonder en veiliger werk!,¨ Supermacht, 6 juni 2015
[4] ¨Home Shop Center Albert Heijn in De Meern verbouwd en uitgebreid,¨ Albert Heijn, 30 augustus 2016.
[5] ¨Logistieke topdrukte bij online grootmachten,¨ Logistiek NL, 20 december 2016.
[6] ¨‘Niet veilig voor werknemers dc’s Jumbo en AH’,¨ Twinkle, 24 november 2015.
[7] Reactie Albert Heijn (op EenVandaag onderzoek), 24 november 2015.
[8] ¨Stakingen bij Albert Heijn in Gent en Antwerpen,¨ 23 februari 2016.
[9] ¨Spontane staking bij Delhaize in Brusselse vestigingen,¨ 8 februari 2016, ¨ACLVB voert actie in Brusselse Delhaizes,¨ Gondola, 9 mei 2016, ¨Personeel Delhaize Waasland Shopping Center staakt tegen werkdruk,¨ 10 mei 2016 en ¨Delhaize geplaagd door lokale stakingen,¨ Gondola, 13 mei 2016.
[10] ¨Lezen: longread ‘Slachtoffer van de prijzenoorlog’,¨ EenVandaag, 25 november 2015 en ¨‘Misstanden distributiecentra AH en Jumbo’,¨ EenVandaag, 24 november 2015. En een kort video-interview op 24 november (EenVandaag) ¨ ‘Mensen die minste goederen verzamelden, zouden er direct uit vliegen’¨.
[11] Zie bijvoorbeeld: ¨Hoge werkdruk leidt tot roekeloos en gevaarlijk gedrag in dc’s,¨ Logistiek NL, 6 augustus 2013.
[12] ¨‘Machines worden nooit ziek’,¨ NRC, 28 juli 2016.
[13] Zie ¨Crown biedt orderpicktruck met afstandsbediening,¨ Logistiek Nl, 16 november 2012 en ¨Batch picking, zone picking, wave picking: voorkom WMS-begripsverwarring,¨ Logistiek Nl, 3 april 2014/update 2 februari 2016.
[14] Meer over nieuwe magazijnsystemen WCS en WMS: ¨Aansturing van mechanisatie: WCS of WMS?,¨ 18 augustus 2014/update 2 februari 2016; ¨Warehouse Control System (WCS) en Material Flow Control (MFC),¨ Actemium, 2014; ¨Software oplossingen (WMS & WCS), Costo, 2014 en ¨Het aansturen van magazijnmechanisatie; wcs versus wms-logistiek,¨ Centric, 2014.
[15]  Jumbo in een door Twinkle Magazine [6] opgevraagde reactie: ‘We vinden het uitermate vervelend om te horen dat er ontevreden medewerkers zijn. Echter, we herkennen ons niet in het beeld dat de werkdruk structureel te hoog zou zijn, Arbo-regels niet worden nageleefd en dat de veiligheid hierdoor onder druk zou staan. Voor Jumbo is elke ontevreden medewerker – op ons totaal van 60.000 collega’s – er één te veel. Juist daarom doen we er elke dag alles aan om het beter te doen. We zijn altijd met collega’s in gesprek. Hun bevindingen helpen ons om zaken concreet verder te verbeteren. Bijvoorbeeld door collega’s te trainen in hoe zij zelf kunnen bijdragen aan veiligheid en door weegschalen te plaatsen om te borgen dat rolcontainers niet zwaarder worden beladen dan Arbo-technisch verantwoord is. Zo zetten we continu stappen naar een nog betere en veilige werkomgeving.’
[16] ¨FNV vs. supermarkten: gevecht om behoud toeslagen personeel,¨ Supermacht, 26 oktober 2016 en ¨Cao´s Supermarkt¨.
[17] ¨Jumbo, AH, Lidl en Aldi mikpunt FNV,¨ 24 oktober 2016.
[18] ¨Toekomst supermarkt-cao,¨ FNV, 2016.
[19] ¨Je kan me rug op,¨ FNV en ¨Gratis T-Shirt ‘Je kan me rug op met je CAO’ en Treinkaartje,¨ FNV, 16 december 2016

Bronnen:
– ¨Actie in kerstsfeer tegen werkdruk bij Lidl,¨ HLN, 21 december 2016.
– ¨Lidl belooft maatregelen om werkdruk te verlichten,¨ De Morgen, 21 december 2016.
Bbtk-Lidl-Antwerpen, 21 december 2016.
– ¨Medewerkers distributiecentrum AH Online willen meer echte banen en naleving cao,¨ FNV, 15 november 2016.
– ¨Werkdruk bij distributiecentra Jumbo leidt tot protest,¨ Financieele Dagblad, 7 november 2016.
– ¨Onrust bij Jumbo-medewerkers – Opjaagcultuur jaar later nog altijd niet verdwenen,¨ EenVandaag, 4 november 2016.
– ¨Magazijnpersoneel Jumbo klaagt over torenhoge werkdruk,¨ Logistiek NL, 4 november 2016.

(Verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=5961)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *