Greenpeace blijft aandringen op snelle gifmindering in supermarktketens (update)

GP-supermarkt-red_de_bij(2 mei 2016)(update 2 juni) Half april sprak Greenpeace de supermarkten aan om snel een aantal schadelijke bestrijdingsmiddelen uit hun keten te bannen en om hun handelsketen zó in te richten dat die geen schade meer aanricht aan bestuivers, biodiversiteit en milieu. Nefyto, LTO en CBL reageerden afwijzend, waarop Greenpeace een rapport uitbracht van het Centrum voor Landbouw en Milieu dat haar stellingname grotendeels ondersteunt.

(door Rob Bleijerveld)

Volgens Greenpeace Nederland heeft de intensivering van de Nederlandse landbouw geleid tot verminderde biodiversiteit door monoculturen, bestrijdingsmiddelen, grote akkers met weinig wilde bloemen, vermesting en verdroging. En ook tot een kaalslag onder wilde bijen, hommels, vlinders en vogels.

Om te komen tot een florerend platteland en duurzaam geproduceerd voedsel, moet er een snelle omslag komen naar een ecologische landbouw, aldus de milieuorganisatie. Om dat te bereiken zijn de supermarkten aan zet, want zij zijn in Nederland het belangrijkste afzetkanaal voor de landbouwproducten en ze hebben een dominante positie in de voedselketen. GP-Lidl-kies-voor-de-bij

Greenpeace: ¨Supermarkten moeten hun beleid drastisch omgooien door een aantal schadelijke bestrijdingsmiddelen met prioriteit uit hun keten te bannen en ervoor te zorgen dat hun handelsketen geen schade meer aanricht aan bestuivers, biodiversiteit en milieu. Zij zouden innovatieve boeren moeten steunen die in de praktijk aantonen dat een duurzamere landbouw mogelijk is en hun nek uitsteken voor onze voedseltoekomst¨.

Deze stellingname is te vinden in het rapport ´Bijensterfte in het schap; Supermarkten: stop de stille lente´ dat Greenpeace op 18 april uitbracht.

Ktitiek van de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO)

Joris Baecke, portefeuillehouder LTO Plantgezondheid vindt de actie van Greenpeace over bijensterfte ´contraproductief´ waar het gaat om een verdere verduurzaming van de land- en tuinbouw.

Bovendien vraagt hij zich af in hoeverre de bij, en de biodiversiteit in het algemeen, ermee gebaat is. LTO onderstreept volgens Baecke de noodzaak tot duurzamer produceren, maar de verbanden die Greenpeace één op één legt, worden niet of onvoldoende wetenschappelijk ondersteund. Greenpeace zou met haar op 18 april gestarte campagne ook de inspanningen van het Actieprogramma Bijengezondheid ondermijnen dat ruim twee jaar geleden mede door Greenpeace is aangeboden. De organisatie zou zo eveneens de verduurzaming van plantaardige productie belemmeren.

Kritiek van de Nederlandse Stichting voor Fytofarmacie (NEFYTO)

GP-Jumbo-prijsgarantie-dag-bijenNefyto, de brancheorganisatie van producenten van gewasbeschermingsmiddelen, vindt dat de recente campagne van Greenpeace ´geen positieve bijdrage levert om te komen tot verduurzaming´.
Deze zou ook niet aansluiten bij de Maatschappelijke dialoog die begin februari van dit jaar onder leiding van staatssecretaris van Dam van Economische Zaken werd gehouden. Toen zou zijn  afgesproken dat Greenpeace een ¨positieve campagne¨ zou starten om consumenten te helpen bij het kiezen voor duurzaam geteelde producten in supermarkten en tuinwinkels. De huidige campagne is naar oordeel van Nefyto niet positief en zal de keuzevrijheid van het merendeel van de consumenten onnodig beperken.

Nefyto: ¨Alle partijen in de keten zijn bezig met de levering van gezonde en veilige voedingsproducten, zoals groenten en fruit. Daarbij is gewasbescherming noodzakelijk.¨ Volgens Nefyto voldoen vermarkting en gebruik van de gifstoffen aan Ctgb-voorschriften, wettelijke eisen en certificeringseisen zodat de veiligheid voor consument en milieu – en dus ook voor bijen – is gewaarborgd. Ook op andere vlakken wordt volgens de brancheorganisatie gewerkt aan duurzaamheid.

De brancheorganisatie wijst ook op meldingen van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV) dat de wintersterfte onder bijen zou aangeven dat het nu beter gaat met de gezondheid van de honingbij en dat ¨een efficiënte bestrijding van de varroamijt¨ hierbij geholpen heeft.

Reactie van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL)

CBL-directeur Marc Jansen zegt dat het CBL in overleg zal gaan met GP-AH_let-op-de-bijtjeshandel, teelt en middelenfabrikanten ¨over de discussie die is ontstaan over bijengevoelige middelen¨. De campagne van Greenpeace tegen supermarkten is daarbij een directe aanleiding, maar volgens Jansen voeren de ‘stakeholders in de dialoog duurzame gewasbescherming´ al langer gesprekken hierover. Hij wil samen met de teelt en handel onderzoeken of er een kern van waarheid zit in de kritiek van Greenpeace. Jansen: ¨ We hebben ons als branche nooit bezig gehouden met het bestrijdingsmiddelenbeleid, maar wel met residuen. Nu wordt ons verweten dat door het residubeleid het gebruik van middelen is toegenomen.¨

Hij wijst echter naar de wetgever waar het gaat om mogelijke wettelijke aanscherping van overheidsregels voor middelen. En hij wijst de suggestie van Greenpeace aan de supermarkten van de hand om als inkoper méér te betalen voor groente en fruit. Hij vindt dit ¨een grijsgedraaide plaat¨ en zegt te hopen dat de tuinders zich niet in een slachtofferrol laten duwen.

De net gestarte campagne tegen supermarkten noemt hij ‘buitengewoon onfatsoenlijk’ en ‘tegen de afspraken’. In recente gesprekken en overleggen zouden er namelijk afspraken zijn gemaakt over een ketenbrede aanpak van dit onderwerp. ¨Supermarkten voelen zich daardoor in hun rug aangevallen op dit onderwerp,¨ aldus Jansen.

Onderzoek door het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM)

Een mogelijke verklaring voor de huidige actieinzet van Greepeace kan worden afgeleid uit de tekst van een artikel bij haar spandoekactie tijdens de aandeelhoudersvergadering van Ahold op 19 april. Greenpeace schrijft dit [1] ¨Als gesprekken te weinig opleveren, is het tijd voor actie. Daarom zijn Greenpeace-actievoerders vandaag bij de aandeelhoudersvergadering van Albert Heijn om iedereen bijzonder welkom te heten. Albert Heijn is met 35% supermarktaandeel de grootste groenteboer van Nederland. Om zijn schappen zo snel en goedkoop mogelijk te vullen, wordt heel veel landbouwgif gebruikt. Dat gif vervuilt niet alleen het milieu maar doodt ook onmisbare insecten zoals bijen en hommels. Wanneer heeft Albert Heijn daar een keer een boodschap aan?¨

GP_foto_´AH, let op de bijtjes´
Om haar argumenten te onderstrepen bracht Greenpeace op 29 april een onderzoeksrapport uit, in opdracht geschreven door het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM). Hieruit blijkt dat halvering van het pesticidengebruik mogelijk is in 2020 voor de teelt van consumptieaardappelen, appels en tomaten, met behoud van opbrengsten. Ook wordt daarin volgens Greenpeace aangetoond dat stapsgewijze uitfasering van de meest schadelijke bestrijdingsmiddelen mogelijk is, mits supermarkten hun verantwoordelijkheid nemen om duurzame landbouw en innovatieve boeren te steunen.

Supermarktketens kunnen op verschillende wijze telers daarbij stimuleren en ondersteunen, bijvoorbeeld door hen tegemoet te komen bij de inkoopvoorwaarden. En door de consument passende informatie te verstrekken en bewust te maken. Uit het CLM-onderzoek blijkt dat het belonen van duurzamere producten en productiemethoden één van de meest effectieve maatregelen is. Dat kan zijn in de vorm van een duurzaam certificaat of als harde inkoopeis en/of een meerprijs.

Volgens het CLM is een stapsgewijze uitfasering van risicopesticiden goed mogelijk – te beginnen met de 8 ‘bijenpesticiden’ die door Aldi Duitsland op een zwarte lijst zijn geplaatst. Uitfaseren van àlle risicostoffen op korte termijn is echter lastig en vraagt extra inspanning in onderzoek en ontwikkeling en ook moet worden opgepast voor het risico van resistentie tegen bepaalde middelen.

Een kleine duurzaamheidsopslag op de consumentenprijs (mits deze wordt doorgegeven aan de teler), biedt al voldoende financiële ruimte voor verduurzaming. Drie cent opslag per kilo consumptieaardappelen is al genoeg voor aardappeltelers om hun gifgebruik drastisch te verminderen.

CLM-aanbevelingen aan Greenpeace en supermarkten (29 april 2016)
1. Ondersteun telers bij het sterk verminderen van het gebruik van risicovolle
gewasbeschermingsmiddelen, zonder verlies van productkwaliteit en met winst voor mens en milieu.
2. Bied een groeiconcept aan, waarbij een teler de kans krijgt zijn bedrijf geleidelijk maar standvastig te verduurzamen.
3. Laat zien dat de doelen niet zo onhaalbaar zijn als wel eens lijkt, laat de goede praktijken van dit moment helder zien.
4. Zet energie en middelen in voor co-producties op het gebied van onderzoek naar en ontwikkeling van biologische gewasbeschermingsmiddelen en -methoden.
5. Geef telers de goede prikkels pro-verduurzaming en dan vooral:
– beloon duurzamere producten en productiemethoden,
– zet inkooptargets neer voor duurzaam gecertificeerde AGF.
6. Koester de bestaande certificaten Biologisch en Milieukeur. Vooral de laatste, waarvan blijkt dat het een flinke stap is in de richting van de gewenste transitie, mist nog daadwerkelijke ondersteuning in de markt.
7. Maak vaker gebruik van per saldo kansrijke en imagoverbeterende maatregelen, zoals groene concurrentie.

Update 2 juni 2016:

GP-bijenranglijst_supersUit een enquête van Greenpeace onder Nederlandse supermarkten maakt de organisatie op dat de inzet van de supermarkten op dit moment onvoldoende is maatregelen op gebied van het pesticidengebruik en de bescherming van de bij. De milieuorganisatie is niet tevreden en trekt weer aan de bel.
In de ranglijst die de milieuorganisatie scoren de duurzame speciaalzaken Estafette, Ekoplaza en Marqt het best. Het slechtst presteren de winkels die zijn aangesloten bij inkoopcombinatie Superunie. Maar ook de score van de drie grootste ketens, Albert Heijn, Jumbo en Lidl – met 64% marktaandeel – is ´ronduit teleurstellend´.

Kees Kodde, woordvoerder van Greenpeace: ¨Supermarkten noemen veel projecten waar hun telers bij betrokken zijn, maar maken niet duidelijk wat zij daar zelf aan bijdragen. Supermarkten zijn er meesters in om te pronken met andermans veren. Het wordt hoog tijd dat de supermarkten de boeren gaan ondersteunen die graag een duurzamere richting op willen. Innovatieve boeren verdienen een goede prijs voor een duurzaam product. Supermarkten kunnen het verschil maken, maar doen het niet

(Bronnen van deze update:
– ¨Nederlandse supermarkten laten bijen in de steek,¨ Persbericht Greenpeace, 2 juni, 2016.
– ¨Greenpeace constateert ‘beweging naar duurzame groente’,¨ GFActueel, 2 juni 2016.
–  ¨Hoe bijvriendelijk is jouw supermarkt¨, Greepeace rapport, 2 juni 2016.

Meer lezen:
Petitie ¨Ja, ik wil dat mijn supermarkt opkomt voor de bijen! – Stuur mijn boodschap naar de directeur van AH, Jumbo en Lidl¨.
Rapport ¨Bijensterfte in het schap; Supermarkten: stop de stille lente¨ (Greenpeace).
Rapport ´Supermarkt aan zet voor duurzame gewasbescherming´ (Greenpeace).
– ¨Sterfte onder Nederlandse honingbijenvolken bedroeg deze winter 6,5%,¨ Agriholland, 21 april 2016.
– ¨Red de bij, maak je supermarkt gifvrij,¨ Greenpeace, 16 april 2016.
– ¨Alliantie Verduurzaming Voedsel overhandigt ‘stamppot vol duurzaamheid’ aan staatssecretaris Van Dam,¨ FNLI, 29 februari 2016.
– ¨Van Dam: Voedselsysteem op de schop,¨ Rijksoverheid, 11 februari 2016.
– ¨Aldi wil praktische oplossing teelt voor ban middelen,¨ GFActueel, 30 maart 2016.
Actieplan LTO ´Schoner, groener en beter´.
– ¨LTO, Nefyto en Agrodis komen met actieplan Schoner, Groener, Beter,¨ Agriholland, 19 november 2014.
– ¨Kamerbrief Actieprogramma Bijengezondheid,” Tweedekamer, 15 december 2013.

Noten:
[1] ¨Gaat Appie op de bijtjes letten?,¨ Greenpeace, 17 april 2016.

Bronnen:
– ¨50 % minder landbouwgif in 2020 mogelijk, Mits supermarkten kansen pakken,¨ Greenpeace, 29 april 2016.
– ¨LTO: ‘Verduurzaming niet gebaat bij actie Greenpeace’,¨ Agriholland, 19 april 2016.
– ¨Nefyto: Nieuwe campagne Greenpeace levert geen positieve bijdrage,¨ Agriholland, 19 april 2016.
– ¨CBL: kijken wat mogelijk is in bijendiscussie,¨ GFActueel, 19 april 2016.
– ¨Bijensterfte: supermarkten aan zet,¨ Greenpeace, 18 april 2016.

(Verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=5780)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *