Prijsdruk Jumbo op fabrikanten (en boeren) en veranderende sectorverhoudingen

(2 maart 2016) Onderhandelingen tussen Jumbo en A-merkfabrikanten lopen (weer) stroef. Volgens de fabrikanten koopt de supermarktketen agressief in en leveren de afspraken hen te weinig rendement op. Deze maand wilde Jumbo lagere contractprijzen afdwingen van groentenconservenproducent HAK en vulde de schapvoorraden niet aan. Na veel ophef en protest kwam er twee weken later toch een deal. Deze week is het de beurt aan fritesfabrikant Aviko. De NAV vindt dat Jumbo redelijke inkoopprijzen moet betalen aan de fabrikanten omdat boeren en telers anders voor de kosten opdraaien. Context: wijzigingen in de retailverhoudingen.

Boerenbusiness, een tijdschrift voor boeren, deed recentelijk een onderzoekje in enkele supermarkten van Jumbo om te zien welke voedselproducten niet werden aangevuld. Reden: in februari boycotte Jumbo groenteconservenleverancier HAK en vulde de schappen toen niet meer aan. De super wilde de A-merkfabrikant onder druk zetten om akkoord te gaan met een ongunstige contractvernieuwing.
Uit het onderzoek van Boerenbusiness in de schappen en onder het personeel blijkt dat Jumbo nu met frites-fabrikant Aviko (onderdeel van Cosun) in de clinch ligt.

Aviko vs Jumbo

Aviko zou hebben bevestigd dat er ¨gesprekken¨ gaande zijn tussen Aviko en Jumbo en dat men nog niet akoord is. Boerenbusiness gaat er van uit dat Aviko ¨flink in zet¨ bij die onderhandelingen, temeer omdat een confrontatie met Albert Heijn afgelopen januari uiteindelijk een ¨deal opleverde waarin Aviko marge kan blijven maken¨. Om druk uit te oefenen vulde Albert Heijn de schappen niet aan en waren de Aviko-producten een paar dagen lang niet verkrijgbaar. Nu is dat het geval bij een toenemend aantal Jumbo-filialen.

HAK vs Jumbo

De impasse tussen Jumbo en HAK duurde begin februari een kleine twee weken voordat er een overeenkomst werd bereikt [1]. In die tijd maakte Jumbo in een brief aan zijn klanten bekend dat de HAK-producten tijdelijk niet meer verkrijgbaar waren omdat de leverancier te hoge prijzen vroeg.
Berichtgeving over de HAK-boycot leverde Jumbo veel woedende reacties op van boeren en consumenten.

Nederlandse Akkerbouw Vakbond

Zo riep de Nederlandse Akkerbouw Vakbond Jumbo op de boycot te beëindigen en te respecteren dat HAK de inkoopprijzen bij boeren niet wil verlagen. Boeren willen een redelijke prijs voor hun producten, een die de kostprijs dekt met een kleine marge daarbovenop. ¨Zo´n prijs wordt vaak al niet gehaald en verdere prijsverlaging onder druk van een supermarktketen vinden wij niet acceptabel¨, aldus Keimpe van der Heide van de NAV. Volgens hem is de macht in de keten is ¨totaal scheef¨ omdat een handvol afnemers (in)direct met een groot aantal individuele boeren onderhandelt die zich niet voldoende kunnen verenigen vanwege de mededingingswetgeving. Het zijn vooral de afnemers die de prijs bepalen en die is vaak lager dan de kostprijs van de boer.

Consumenten

Volgens Boerenbusiness is er ook kritiek onder consumenten over de handelswijze van Jumbo. Men zou zich irriteren over de uitspraken van Jumbo dat het op deze wijze zorgt dat haar klanten een goedkoper product krijgen, maar dat dat ten koste gaat van boeren en tuinders en uiteindelijk leidt tot een race to the bottom. En door de ´7 Zekerheden van Jumbo´ die bepaalt dat de super altijd de laagste vaste prijs hanteert in zijn omgeving, zijn bepaalde producten nu soms niet meer verkrijgbaar in een deel van de winkels.

Een andere lezer betwijfelt of Jumbo de rekening zelf niet zal betalen voor zijn ¨laagste prijsgarantie¨, een zekerheid voor de consument die toch íemand zal moeten betalen. Jumbo haalt ondergraaft hiermee de loyaliteit van de eigen leveranciers en haalt zo het beleid van de eigen formule onderuit¨.

Inkoperskritiek

Sommige inkopers reageren eveneens afwijzend zoals in de lezersrubriek van Inkoopcafé.

Volgens een van hen gaat het op de ´vrije markt´ alleen om de laagste inkoopprijs ook al gaat die ten koste van het economisch goed funktioneren van de sector. Net zoals bij overheidsaanbestedingen zouden er bepaalde extra beschermingsvoorwaarden moeten gelden. Een ander vindt dat Jumbo zijn macht misbruikt ten behoeve van de eigen winstoptimalisatie en vraagt zich af een lage prijs ook op de lange duur positief uitpakt voor de consument. Jumbo loopt daarbij het risiko dat zijn handelswijze wordt afgeschilderd als negatief. Weer een ander hoopt dat de leveranciers ¨hun poot stijf houden¨ omdat ook zij marge-opbouw nodig hebben voor productvernieuwing, ontwikkeling en het betalen van het eigen personeel. Een vierde gaat ervan uit dat de meeste consumenten niet een hele serie supermarkten aflopen om alleen de aanbiedingen te kopen. Jumbo zou zijn leveranciers dus niet teveel onder druk hoeven te zetten om bepaalde marges te halen. Daarmee zou de klant ook niet worden opgezadeld ¨met hetzelfde assortiment zonder vernieuwing¨.

A-merkfabrikanten

Het ¨onderhandelingsspel¨ tussen leverancier en retailer kan heel hard zijn, zo is de algememe mening in de sector, maar ingewijden geven aan dat Jumbo het de laatste tijd wel heel bont maakt. A-merkfabrikanten vinden dat de supermarktketen agressief inkoopt en dat zij te weinig rendement overhouden. Het breed gedragen gevoel onder leveranciers is, zo schrijft Distrifood, dat Jumbo zich heeft ontwikkeld tot het ¨ettertje van de klas¨. Dergelijk kritiek kwam ook naar voren in het Industributie-onderzoek 2015.

Niet alleen lopen de fabrikanten aan tegen meer agressie bij onderhandelingen, maar ook is de formule inherent zwak. Jumbo werkt niet of nauwelijks met aanbiedingen zodat het moeilijk is om de gedane investering terug te verdienen. Aanbiedingen zijn voor fabrikanten een manier om meer volume te verkopen. Dat maakt zaken doen lastig, lastig aldus een van de door Distrifood geïnterviewde fabrikanten.

Jumbo

Directeur commercie Jumbo, Ed van de Weerd, wijst de kritiek van de hand: ¨Jumbo herkent zich niet in dit beeld¨. Volgens hem worden de kosten voor promoties doorberekend in een hogere inkoopprijs en zouden veel producenten een korte termijnstrategie nastreven door in te zetten op nog meer volume en nog lagere promotieprijzen, hetgeen een merk eerder uitholt dan versterkt.

Veranderende sectorverhoudingen

Volgens het marktonderzoeksbureau IRI Nederland groeide het marktaandeel van de A-merken vorig jaar harder dan dat van de private labelmerken van de supermarkten. Dat is voor het eerst sinds zeven jaar. Fabrikanten geven nu meer uit aan onderzoek en ontwikkeling en dat levert nieuwe producten op. Consumenten en retailers lijken nu weer sneller te kiezen voor de A-merken.

Dat de A-merken weer in de lift zitten, is opmerkelijk omdat in 2015 C1000 op hield te bestaan dat steeds een goede promotieverkoper van A-merken was. Wellicht zijn de goede cijfers deels te danken aan een enorme omzetgroei van A-merken bij Aldi.

Huismerken

Tijdens het derde Nationale Private Label Congres van EFMI Business School en Foodmagazine wordt juist gepraat over de (internationale) ontwikkelingen rondom huismerken.

In de inleiding over de conferentie wordt opgemerkt dat de harddiscounters Aldi en Lidl een zeer succesvol private-labelmodel hebben gevestigd via hun internationale sourcing- en kwaliteitsstrategie en hun internationale schaalgrootte. Nationaal opererende serviceretailers werden hierdoor in de verdediging gedrongen en zochten hun toevlucht daarom in het ontwikkelen van huismerkconcepten om consumenten aan zich te blijven binden. Volgens EVMI en Food magazine moet het huismerkbeleid van retailers echter op de schop want de eigen concepten zijn kwalitatief en qua kosten vaak ongunstig om de concurrentiestrijd tussen retailers goed aan te kunnen gaan.

Op het congres wordt ook stilgestaan bij de A-merken die steeds meer onder druk komen te staan van huismerken die kwalitatief gelijkwaardig of zelfs beter zijn en ook nog eens goedkoper. De vraag wordt gesteld hoe A-merken zichzelf moeten ontwikkelen om in een nieuw groeiperspectief te voorzien en waarin de onderscheidende waarde moet zitten ¨in een tijdperk waarbij producten kwalitatief gekopieerd en soms ook verbeterd worden door retailers¨.


Meer lezen:

– ¨Gevaarlijke trend – Melkveehouder wint het van Albert Heijn,¨ Boerenbusiness,  9 februari 2016.
– ¨Prijsverlaging afdwingen: Jumbo boycot conserven van Hak,¨ Boerenbusiness, 8 februari 2016.
– ¨Probleem is opgelost – Aviko producten tijdelijk niet in ieder AH vriesvak,¨ Boerenbusiness, 20 januari 2016.
– ¨Over marktwerking, omzetstagnatie en verhoudingen in de voedselretail,¨ Supermacht, 5 juni 2014.

Noten:
[1] Directeur inkoop & landbouw van HAK, Adri den Dekker, gaf aan dat het bedrijf nauwelijks speelruimte heeft qua prijsstelling. De contractprijzen blijven even hoog als vorig jaar en het areaal voor de teelt van groenteconserven ook. Doordat HAK conserven inkoopt bij andere producenten heeft het geen invloed op de kostprijs daarvan. HAK heeft alleen eigen teelt aan rode bieten en rode kool. (Bron: ¨Prijsverlaging afdwingen – Jumbo boycot conserven van Hak,¨ Boerenbusiness, 8 februari 2016).
[2] Meer hierover ¨Privatelabel congres Dinsdag 8 maart 2016 (Naarderbos in Naarden)¨.

Bronnen:
– ¨Na discussie met Albert Heijn – Nu Jumbo in de clinch met Aviko over prijs frites,¨ Boerenbusiness, 1 maart 2016.
– ¨A-merk wint weer terrein op huismerk,¨ EVMI,  26 februari 2016.

– ¨IRI: A-merk groeit harder dan huismerk,¨ Distrifood,  26 februari 2016.
– ¨NAV vindt conflict tussen Jumbo en HAK typerend voor scheve macht in de keten,¨ NAV, 19 februari 2016.
– ¨Boycot nu 1,5 week – Jumbo blijft de producten van Hak weren,¨ Boerenbusiness, 17 februari 2016.
– ¨Forse kritiek op inkoop van Jumbo,¨ Distrifood, 15 februari 2016.
– ¨Jumbo boycot producten vanwege inkoopprijzen,¨ InkopersCafé, 24 februari 2015.

(Verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=5626)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *