Landbouwcomité EP: (bindende) regels nodig tegen oneerlijke handelspraktijken en voor betere onderhandelingspositie boeren

(30 november 2015) Op 12 november meldde het comité voor landbouw en rurale ontwikkeling van het Europese parlement (AGRI) dat er Europese wetgeving nodig is om oneerlijke handelspraktijken (UTPs) te bestrijden en om meer evenwicht te brengen in de voedselproductieketen. Volgens de afgevaardigden moet er ook wat worden gedaan aan (verbetering van) de onderhandelingspositie van boeren. En de lidstaten moeten hun maatregelen tegen oneerlijke handelspraktijken beter afstemmen.

(door Rob Bleijerveld)

Het AGRI riep Eurocommissaris voor landbouw Phil Hogan op snel met bindende wetgeving te komen om oneerlijke handelspraktijken tegen te gaan waardoor boeren vaak worden gedupeerd. Dit advies, dat is gebaseerd op de conclusies van rapporteur Mairead McGuinness, zal worden toegevoegd aan een rapport van het comité voor Interne Markt en Consumentebescherming (IMCO) waarover het parlement in januari of februari stemt.

Vrijwillige gedragscodes onvoldoende, aanvullende wetgeving nodig

Rapporteur McGuinness benadrukte dat het belangrijk is dat de Commissie het AGRI-advies en de rapportage ´meeneemt´ in de aanstaande evaluatie van het Supply Chain Initiative (SCI), een vrijwillige gedragscode die volgens haar niet voldoet. De bepalingen van de gedragscode zijn weliswaar belangrijk, aldus McGuinness, maar ze zijn niet voldoende om de angst onder leveranciers weg te nemen. Daarbij is er sprake van enkele belangrijke tekortkomingen, zoals het gebrek aan daadwerkelijke straffen in geval van niet-nakomen van de afspraken. De Europese wetgeving op gebied van concurrentie en kartelvorming bieden enige ruimte voor actie en zouden rigoreus moeten worden toegepast om oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen te sanctioneren. Desondanks is er nog meer regelgeving nodig.

Onderhandelingspositie boeren verbeteren

AGRI dringt er bij de Commissie op aan snel met een voorstel voor een kaderwet te komen om oneerlijke handelsprakijken (UTPs) aan te pakken en die er voor zorgt dat Europese boeren en consumenten profiteren van eerlijke voorwaarden voor verkoop en inkoop. Deze nieuwe wet moet samen met andere maatregelen leiden tot vergroting van de onderhandelingmacht van boeren zodat het een aanvulling is op vrijwillige initiatieven als het Supply Chain Initiative. Bovendien ontbreekt in deze gedragscode nu de mogelijkheid van anomiem klagen. Voor deze drie elementen samen – bindende wetgeving, vrijwillige initiatieven en verbeterde onderhandelingspositie van boeren – is een passend ontwerp nodig dat elke vorm van oneerlijke handelspraktijk tussen bedrijven in de voedselketen voorkomt.

De AGRI-afgevaardigden benadrukken tevens dat nieuwe EU-wetgeving niet mag leiden tot verlaging van bestaande nationale beschermingsniveaus (tegen UTPs) in de lidstaten. Bovendien willen ze dat de nieuwe UTP-wetgeving schenden mogelijk maakt om sancties te treffen tegen bedrijven die over de schreef gaan.

´Best practices´ uitbreiden

In verschillende lidstaten zijn positieve vormen van vrijwillige gedragscodes en ondersteunende wetgeving te vinden die gericht zijn op het verbeteren van het functioneren van de voedselproductie en -distributie. Voorbeelden daarvan zijn België, Frankrijk, Portugal, Spanje en de UK. De parlementariërs willen dat de nationale autoriteiten van de lidstaten beter samenwerken, bijvoorbeeld waar het gaat om (het overnemen) van ´best practices´. Daarnaast dragen ze de Commissie op te onderzoeken welke elementen uit deze positieve nationale initiatieven kunnen worden overgenomen in het beoogde wetsvoorstel.

Een ander advies is gericht aan boeren. AGRI raadt hen aan om deel te nemen in producentenorganisaties zodat ze hun onderhandelingsmacht kunnen vergroten. Ze wijzen op een aantal maatregelen die zijn opgenomen in het recent hervormde Gemeenschappelijke Landbouw Beleid (CAP). Zo is er nu meer ruimte voor collectieve onderhandeling in bepaalde sectoren, zijn er leverancierscontracten beschikbaar in alle sectoren en kunnen tijdelijke uitzonderingen op de concurrentieregels worden gemaakt in tijden van ernstige marktontregeling. De parlementariërs benadrukken dat de Commissie het gebruik van deze mogelijkheden moet promoten.

Voorbeelden van oneerlijke handelspraktijken

De handelspraktijken waarover het gaat komen voornamelijk voort uit de ongelijke verdeling van inkomens en macht in de keten. Voorbeelden ervan zijn contractwijzigingen die eenzijdig worden opgelegd en/of met terugwerkende kracht, het verplichten van een levereranciersbijdrage om op de leverancierslijst te worden geplaatst (´pay to stay´), betalingen die tot wel 120 dagen worden uitgesteld (´pay you later´), het afdwingen van prijskortingen bij tijdige en vroege betalingen, het achteraf en zonder overeenstemming verlagen van aan leveranciers verschuldigde bedragen, en het dwingen van leveranciers om gebruik te maken van de diensten van derden (bijv. verpakkingsproducenten) die daarvoor een korting geven aan de afnemende supermarkten.

Anere elementen die de duurzaamheid van de Europese voedselproductie op de lange termijn schaden zijn de verkoop beneden kostprijs door grote retailers en het misbruik van zuivel, fruit en groenten als ingecalculeerde verliesposten (´loss leaders´). Oneerlijke handelspraktijken hebben daarbij zeer negatieve gevolgen voor boeren, ze schaden het functioneren van het Europese marktsysteem en kunnen leiden tot verlaging van productkwaliteit en -variëteit en eindelijk tot vermindering van de consumentenkeuze.

Vervolgstappen

Dit advies van het AGRI wordt toegevoegd aan het antwoord van het Europese parlement op een communique van de Commissie van 15 juli 2014, getiteld ¨Tackling unfair trading practices in the business-to-business food supply chain¨ [3]. Het advies wordt daartoe eerst doorgeleid aan het IMCO comité dat op 7 december aaanstaande stemt over de UTPs. Vervolgens zal het volledige parlement zich in januari of februari buigen over de gehele resolutietekst.

Inzage in de boeken van de retailers

In een gesprek met de Irisch Times deed rapporteur McGuinness er onlangs nog een schepje bovenop: ze vindt dat supermarkten inzage moeten geven in hun winstmarges [4]. Want de retailers eisen volgens haar gedetailleerd inzicht in de kosten van de leveranciers terwijl ze zelf hun boeken gesloten kunnen houden en wij niet weten hoe ze het geld dat de supers verdienen besteden. De leveranciers hebben onvoldoende macht en zijn te kwetsbaar om die inzage op te eisen. Zij lopen kans te worden gedumpt door de inkopers.

Ze richt zich ook aan de consument: die zou zijn koopkracht moeten inzetten om te gaan voor eerlijke producten. De consument moet zich bewust zijn van de negatieve langetermijn gevolgen van de jacht op het goedkoopste product. Dit leidt er toe dat steeds meer producenten failliet gaan en dat de keuze voor de consument daardoor afneemt.

Meer lezen:
– ¨EU-wetgeving en afstemming tegen oneerlijke handelspraktijken in voedselketen?,¨ Supermacht, 23 september 2015
– ¨Farmers call for action on farm incomes, labelling and supermarkets¨ (+ video), Farming UK, 2 November 2015
– ¨Oneerlijke handelspraktijken in de Europese bananenketen en de gevolgen voor boeren, arbeiders en consumenten,¨ Supermacht, 13 november 2015
– ¨Opinion of AGRI for IMCO on unfair trading practices in the food supply chain 2015/2065(INI),´ Rapporteur Mairead McGuinness, 17 november 2015
– ¨Wie heeft de macht? Nieuwe studie bevestigt disbalans in landbouw-bevoorradingsketens,¨ Supermacht, 20 november 2014.

De parlementaire woordvoerders op het UTP (voedselketen)-dossier:
Dawid Bohdan Jackiewicz (ECR) – Rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Anna Maria Corazza Bildt (EPP) – Shadow rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Olga Sehnalová (S&D) – Shadow rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Robert Rochefort (ALDE) – Shadow rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Dennis de Jong (GUE/NGL) – Shadow rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Igor Šoltes (Greens/EFA) – Shadow rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Marco Zullo (EFDD) – Shadow rapporteur IMCO Internal Market and Consumer Protection
Mairead McGuinness (EPP) – Rapporteur for opinion AGRI Agriculture and Rural Development

Noten:
[1] http://www.europarl.europa.eu/committees/nl/agri/home.html
[2] http://www.europarl.europa.eu/committees/nl/imco/home.html
[3] http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2014_2019/documents/com/com_com(2014)0472_/com_com(2014)0472_en.pdf

Bronnen:
– ¨Mairead McGuinness: ´We know little about where the money we spend in supermarkets goes´ – Retailers should be made to reveal their profit margins, says the MEP,¨ Irish Times, 21 november 2015
– ¨Farmers ‘need legislation’ to protect them from supermarkets,” Farming UK, 16 november 2015
– ¨Agriculture committee demands an EU law to fight unfair trading practices,¨ (informal) AGRI persbericht, 12 november 2015

(Met verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=5489)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *