EU-wetgeving en afstemming tegen oneerlijke handelspraktijken in voedselketen?

(23 september 2015) AGRI, de Agrarische en Rurale Ontwikkelingscommissie van het Europese parlement, debatteerde de afgelopen week over een voorstel om oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen beter aan te pakken. Dit debat komt ruim een week na het massale boerenprotest in Brussel en precies op de dag waarop de tweejarige pilot Eerlijke Handelspraktijken voor de voedselketen afloopt. Eind van dit jaar stemmen AGRI en IMCO (Interne Markt en Consumentenbeschermingscommissie) over het voorstel. Rond dezelfde tijd krijgt de Tweedekamer van minister Kamp een evalualatie van de vrijwillige pilot Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken.

(door Rob Bleijerveld)

Tijdens een debat op 16 september gaf AGRI-rapporteur Mairead McGuinness (EPP-fractie) nog eens de kern aan van haar conceptvoorstel [1] over de aanpak van oneerlijke handelspraktijken tussen bedrijven in de voedselbevoorradingsketen. Ze gaf aan dat er een serie gevallen bekend is waarbij leveranciers (boeren en telers) als zwakkere partijen de dupe zijn van oneerlijke behandeling door hun afnemers (retailers, verwerkende industrie). Voor boeren en telers is een goede relatie met hun afnemers van wezenlijk belang omdat hun inkomen daarvan af hangt.

´Andere aanpak is nodig´

Ze zei te betwijfelen of de vrijwillige pilot Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken [2], die 2 jaar geleden is opgezet om een eind te maken aan die praktijken, wel effectief en voldoende is. In haar conceptvoorstel roept zij de Commissie daarom op met wetgeving te komen voor een passende aanpak van oneerlijke handelspraktijken (UTP´s) en om iets te doen aan de negatieve gevolgen voor boeren en telers. En omdat de EU-lidstaten ieder een eigen aanpak hebben, is ook een betere coördinatie op zijn plaats.

Debat AGRI

Tijdens het debat verklaarden een aantal AGRI-leden zich te kunnen vinden in haar standpunt. Sommigen van hen wezen naar de concentratie in de retailsector als een belangrijke oorzaak van oneerlijke handelspraktijken. Het parlementslid, Luke Ming Flanagan (GUE/NGL-fractie), voegde toe dat de EU het Oostenrijkse voorbeeld zou moeten volgen. Daar maakte de wetgever het mogelijk voor producentenorganisaties om bepaalde afspraken te maken zodra het openbaar belang in het geding is. Volgens Marco Zullo (EFDD-fractie) laten andere EU-staten dat niet toe en delven boeren en telers daar het onderspit tegen de retailers omdat ze onvoldoende financiële armslag hebben. Een ander AGRI-lid, Alyn Smith (Greens/EFA-fractie), vond dat er al genoeg is gepraat en dat er nu actie nodig is.

In het debat werden ook vraagtekens gesteld bij méér wetgeving. Richard Ashworth (ECR-fractie) gaat er bijvoorbeeld van uit dat de voorgestelde EU-wetgeving niet effectief zal zijn tegen grensoverschrijdend opererende retailers. Hij ziet meer in het handen en voeten geven aan ombudsmannen in de lidstaten gericht op effectieve ´naming en shaming´ van retailers die de fout in gaan. En hij wil leveranciers beter in staat stellen voor zichelf op te komen. Paul Brannen (S&D-fractie) ziet meer in het actiever betrekken van boeren en telers bij het Supply Chain Initiative en in betere Europese afstemming. Daarnaast stelde hij een fair trade-certificering voor die consumenten op de hoogte brengt van de prijs die de boer voor een bepaald product krijgt. ¨Een deel van de consumenten wil meer betalen als dat extra deel daadwerkelijk naar de boer of teler gaat,”aldus Brannen.

Voortgang Europarlement

Dit debat was een reactie op een voorstel van de Europese Commissie uit juli 2014 [3] en bedoeld voor de parlementsleden om hun mening te vormen. Het AGRI zal in november stemmen over het voorstel van McGuinness, waarna het IMCO aan de beurt is om te stemmen (in december of begin 2016). Het IMCO hield in maart al een workshop [4] over dit onderwerp.

Nederlandse evaluatie

Op 18 juni debatteerde de Tweedekamerleden met minister Kamp van Economische Zaken over de pilot Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken in de Nederlandse landbouw- en voedselsector. [5]

Kamp zegde toe voor eind dit jaar met een reactie te komen op de resultaten van de evaluaties van de Nederlandse en Europese pilots. Hij zal de parlementariërs dan voorzien van alle relevante documenten nodig voor een kamerdebat. Tijdens het debat op 18 juni meldde VVD-er De Liefde dat er tot nu toe slechts drie Nederlandse boeren- en telersorganisaties zich hebben aangemeld voor deze pilot. Deze drie organisaties vertegenwoordigen weliswaar ongeveer 16.000 boeren- en telersbedrijven maar hij vindt desondanks dat niet in het algemeen kan worden gezegd dat boeren- en telersorganisaties zijn aangesloten. Ook zijn er uit die groep geen klachten over oneerlijke behandeling in gediend.

Hoe verder?

Kamerleden en regering kunnen er alleen maar gissen naar de reden waarom de meeste boeren- en telersorganisaties zich niet hebben aangemeld en waarom er geen klachten zijn ingediend.
De evaluatie van de pilot zou daarom over de volgende punten moeten gaan:

– Is er nog steeds sprake van oneerlijke handelspraktijken en welke informatie hierover was de aanleiding voor het opzetten van de pilots?
– (Afhankelijk van de uitkomst van de evaluatie:) Moet er aanvullende wetgeving komen of kan de sector het probleem onderling oplossen?
– Zal de bespreking van de initiatiefnota ¨Eerlijke boterham, over het versterken van de voedselketen¨ [6] van CDA-er Geurts ook onderdeel uitmaken van de pilot-evaluatie? Geurts wil . de bestaande geschillencommissie bij de gedragscode vervangen door een onafhankelijk orgaan met een mandaat dat sancties mogelijk maakt. Volgens hem is het gebrek aan onafhankelijkheid van die commssie debet aan het gebrek aan deelname van boeren en telers aan de pilot.

Noten:
[1] ¨Draft opinion of the Committee on Agriculture and Rural Development for the Committee on the Internal Market and Consumer Protection on unfair trading practices in the food supply chain (2015/2065 (INI))Rapporteur Mairead McGuinness (Associated committee), 23 juli 2015.
[2] De Europese pilot: ¨Supply Chain Initiative¨. Voor de Nederlandse variant, zie hier: ¨Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken / Supply Chain Initiative¨ (FNLI). Deze pilot liep van 16 Sept 2013 tm 16 Sept 2015.
[3]¨Tackling unfair trading practices in the business-to-business food supply chain (COM(2014) 472 final),¨ Eurppese Commissie, 15 juli 2014.
[4] ¨Unfair trading practices in the business-to-business food supply chain (UTP),¨ IMCO 24 maart 2015.
¨Unfair trading practices in the business-to-business food supply chain (UTPs)
Proceedings of the Workshop, Brussels, 24 March 2015,¨ Verslag van DG Internal Policies, Dep. A., 15 september 2015.
[5] ¨Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 18 juni 2015, over marktwerking en mededinging (27 879),¨ Tweedekamer, 5 augustus 2015.  
[6] ¨Een eerlijke boterham, over het versterken van de voedselketen’,¨ CDA, 29 oktober 2014. Zie ook: ¨CDA: ´Eerlijke boterham´ voor boeren, telers en vissers, en maatregelen tegen machtsmisbruik door supermarkten,¨ Supermacht, 6 september 2014.

Bronnen:
– ¨EU must step in now to help member states tackle unfair trading practices, Agriculture MEPs say,¨ EP/AGRI, 16 september 2015
¨Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 18 juni 2015, over marktwerking en mededinging (27 879),¨ Tweedekamer, 5 augustus 2015.  

Vragen over UTP´s van MEP´s:   Siôn Simon (S&D), Miguel Viegas (GUE/NGL), José Blanco López (S&D), Syed Kamall (ECR), Jiří Pospíšil (PPE), Alyn Smith (Verts/ALE). 

Meer lezen:
– ¨Food Waste in Kenya: Uncovering food waste in the horticultural export supply chain,¨ Fair Trade Advocacy Office, 21 september 2015.
– ¨Pakt Juncker de supermarktmacht echt aan (om de boeren te helpen)? ,¨ Supermacht, 14 september 2015.

– ¨European Parliament resolution of 7 July 2015 on the fruit and vegetables sector since the 2007 reform (2014/2147(INI)),¨ EP, 14 september 2015.
– ¨A demand for more equity in the agricultural sector,¨  Emilie Sarrazin-Biteye (Fair Trade Advocacy Office).

– ¨Petitie: Stop de oneerlijke handelspraktijken in de tropische fruitteelt!,¨ Supermacht, 21 augustus 2015.
– ¨Unfair Trading Practices in the Business-to-Business Food Supply Chain,¨ Briefing Aneta Wiewiórowska-Domagalska (IMCO, 14 augustus 2015.
–  “An innovative EU approach in support of Fair Trade practices in the new EU Trade & Investment Strategy,” Fair Trade Advocacy Office, juli 2015.
– ¨Fine supermarkets if they have unfairly squeezed milk suppliers, say Mps,¨ Guardian, 20 januari 2015.

– ¨Wie heeft de macht? Nieuwe studie bevestigt disbalans in landbouw-bevoorradingsketens,¨ Supermacht, 20 november 2014.
– ¨Who’ s got the power? – Tackling imbalances in agricultural supply chains – abstract ,¨  Fair Trade Advocacy Office, 17 november 2014.
¨Who’ s got the power? – Tackling imbalances in agricultural supply chains – full report,¨ Fair Trade Advocacy Office, 17 november 2014.
– ¨European Parliament resolution of 11 december 2013 on the European Retail Action Plan for the benefit of all actors (2013/2093(INI)),¨ EP, 3 februari 2014.
– ¨Report on the European Retail Action Plan for the benefit of all actors (2013/2093(INI)),¨ De Jong (IMCO), 14 november 2013.
– ¨EU-wetsvoorstel op komst tegen ‘oneerlijke contractuele praktijken’ in levensmiddelensector,¨ Supermacht, 22 oktober 2009.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=5276)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *