FRA: ´Betere maatregelen nodig tegen zware arbeidsuitbuiting om economische schade in EU te voorkomen´

(12 juni 2015) Volgens het European Union Agency for Fundamental Rights dreigt toenemende ondermijning van de arbeidsnormen in de EU-lidstaten en de EU als geheel in economische sectoren als de landbouw waar nu al sprake is van sterke uitbuiting. Tenzij dit wordt gestopt en er wordt ingezet op verbetering van de standaards, zal dit ook negatief uitwerken op andere delen van de economie. De organisatie benadrukt de rol van toezichthouders, inspectie, politie, openbare aanklagers en wetgevers en geeft aan dat de bestaande maatregelen tegen mensenhandel onvoldoende zijn.

(door Rob Bleijerveld)

Deze maand bracht het European Union Agency for Fundamental Rights (FRA Europe) het rapport ¨Severe labour exploitation: workers moving within or into the European Union – States´ obligations and victims´ rights¨ uit. Dit rapport [1] gaat het ontbreken van fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden voor veel arbeiders (die binnen de EU migreren of van buitenaf naar de EU komen). De organisatie stelt dat verdere ondermijning van de arbeidsnormen in de EU-lidstaten en de EU als geheel dreigt in die delen van de economie waar nu al sprake is van sterke uitbuiting (met name de landbouw). En dat dit negatief zal uitwerken op andere delen van de economie. Om dat te voorkomen is het nodig om stevig in te zetten op de bescherming van arbeidsnormen.

Armoede stimulans voor criminele uitbuiting

Door de toenemende verschillen tussen arm en rijk in Europa en de toenemende mobiliteit vinden werkgevers die misbruik willen maken van de situatie steeds meer migrantarbeiders bereid om slechte arbeidsvoorwaarden te accepteren. Dat is [2] onder meer het geval in de horeca, bouw, schoonmaak en landbouw. Streng toezicht en beheer op basis van strafwettelijke voorzieningen zijn nodig om te verzekeren dat het arbeidersrecht op eerlijke en rechtvaardige voorwaarden wordt nageleefd en dat zware schendingen effectief kunnen worden tegengegaan.

Aan het eind van het rapport doet het FRA dringende aanbevelingen:

Versterking van het wettelijk kader ter bescherming van het recht op eerlijke en rechtvaardige arbeidsvoorwaarden

Op EU-niveau is een consensus nodig die zware arbeidsuitbuiting afwijst en alle werkers een effectieve rechtsbescherming garandeert. Nu zijn er tussen de EU-lidsaten grote verschillen in de bescherming van bepaalde groepen arbeiders door het ontbreken van duidelijke en redelijke standaards. Deze verschillen bemoeilijken ook de grensoverschrijdende samenwerking tussen toezichthouders en wetshandhavers, vooral als er sprake is van recruterings- en uitzendburo´s, werk in een andere EU-lidstaat (´posting of workers´) en subcontracters, en als slachtoffers of getuigen terugkeren naar huis voordat hun verklaringen zijn opgenomen. De onderlinge aanpassing van de strafrechtsstelsels van de lidstaten zou de samenwerking tussen de autoriteiten enorm vooruithelpen bij het tegengaan van zware arbeidsuitbuiting. Het voorbeeld van Employer Sanctions Directive (waarbij gebruik is gemaakt van art. 83 (2) van het TFEU) kan dienen om minimumregels op te stellen ter definiëring van misdrijven in de toepassing van sociaal beleid.

Verbetering van toezichtssystemen, de arbeidsplaats-inspecties en onderzoeken

Het is cruciaal om te voorzien in goede toezichtsorganen. Het FRA geeft aan dat veel EU-lidstaten de inspecties van arbeidsplaatsen aanzienlijk moeten uitbreiden ter voorkoming van zware uitbuiting van arbeiders die migreren binnen of naar de EU, en om de slachtoffers daarvan tegemoet te komen. In sommige lidstaten is een effectiever toezicht en politie-inzet ontwikkeld, soms gebaseerd op nauwere samenwerking tussen arbeidsinspecteurs en de politie.

Stimuleren van slachtoffers om om meldingen te doen

Er moet worden gedaan om slachtoffers in staat te stellen en te stimuleren melding te maken van zware uitbuiting. De lidstaten moeten maatregelen nemen om de toegang van slachtoffers tot het strafrechtelijke proces aantrekkelijker en beter mogelijk te maken, waarbij onder meer het achteraf betalen van loon en schadevergoedingen belangrijk is. FRA-onderzoek geeft enerzijds aan dat er veel obstakels zijn waar slachtoffers tegen aan lopen als ze contact willen opnemen met justitie, maar anderzijds zijn er ook veelbelovende praktijken gericht op bewustwording van rechten door en op steun aan slachtoffers die hun rechten willen opeisen. Vakbonden en andere maatschappelijke organisaties zijn zich ook steeds meer bewust van hun belangrijke functie hierbij.

Versterking van de specialisering en grensoverschrijdende samenwerking op alle gebieden van zware arbeidsuitbuiting

Erkend moet worden dat zware uitbuiting van migranten een terrein is waarop criminele netwerken – vaak in de vorm of dubieuze recruiters en uitzendburo´s, en vaak transnationaal opererend – in toenemende mate actief zijn. Politie en openbare aanklagers moeten hun inzet verhogen om dit probleem aan te pakken en om meer overtreders voor het gerecht te brengen. Een aantal EU-lidstaten stelde speciale politie-eenheden in die grensoverschrijdend kunnen optreden, hetgeen FRA beschouwt als een veelbelovende praktijk. De institutionele structuren die zijn ingesteld tegen mensenhandel moeten ook worden ingezet tegen alle vormen van zware arbeidsuitbuiting. In het rapport worden de relevante tekortkomingen belicht die voorkomen in institutionele kaders en procedures die alleen focussen op mensenhandel.

Meer inzetten op preventie (waaronder systemen van bindende standaards en betrouwbare ´branding´)

Het FRA raadt Europese instellingen en lidstaten aan om preventiemaatregelen te verbeteren. Daarbij moet nadrukkelijk worden gelet op procedures voor publieke aanbesteding die leiden tot het onbewust subsidiëren van uitbuiters en op effectiever maken van systemen voor de vaststelling van standaards voor fatsoenlijk werk en voor het onderscheiden van producten en diensten die voldoen aan deze standaards. Dat stelt consumenten beter in staat het risiko in te schatten of het product dat ze kopen vrij is van arbeidsuitbuiting.

Het instellen van 0-tolerantie waar het gaat om zware arbeidsuitbuiting in de maatschappij

Er moet een klimaat van 0-tolerantie worden gecreëerd tegen zware arbeidsuitbuiting voor alle individuen als basis voor de verdediging van de sociale rechten en menselijke waardigheid van alle werkers. Dit zijn belangrijke onderdelen van de waarden waarop de EU is gebaseerd. Politici, media en allen die zich in het openbaar uiten, moeten zich daarom bewust zijn van de verantwoordelijkheid die dit privilege met zich meebrengt.

Meer lezen:
– ¨Migratie verdient een breder debat, Stilletjes hopen dat de bootjes ophouden met overvaren zal niet helpen toekomstige migratievraagstukken op te lossen,¨ François van der Meide/Joop, 11 juni 2015.
– ¨Number of Migrants Landing in Europe in 2015 Passes 100,000,¨ IOM, 9 juni 2015.
– ¨´Better protected migrant workers and better governed labour migration´,¨ ILO, 5 juni 2015.
– ¨A Greek Court Is Fining Migrants Who Were Shot at By Their Boss,¨ Vice, 4 juni 2015.
– ¨´Arrestatiegolf in Italië voor fraude met vluchtelingengeld´,¨ NOS, 4 juni 2015.
– ¨Bootvluchtelingen: onvrijheid en zware uitbuiting in Italiaanse land- en tuinbouw,¨ Supermacht, 5 mei 2015.
Zie ook andere Supermacht-artikelen over migrantenarbeid.

Noten:
[1] ¨Severe labour exploitation: workers moving within or into the European Union – States’ obligations and victims’ rights,¨ European Union Agency for Fundamental Rights, 2 juni 2015.
[2] ¨Exploring tomorrow´s organised crime,¨ Europol (p. 26), 2015.

Bronnen:
– ¨Publication ´Severe labour exploitation: workers moving within or into the European Union´,¨ European Union Agency for Fundamental Rights, 2 juni 2015.
– ¨Conclusions¨ uit ¨Severe labour exploitation: workers moving within or into the European Union – States’ obligations and victims’ rights,¨ European Union Agency for Fundamental Rights, 2 juni 2015.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=4914)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *