Wie heeft de macht? Nieuwe studie bevestigt disbalans in landbouw-bevoorradingsketens

(20 november 2014) De Fair Trade-beweging bracht op 18 november een onderzoeksrapport uit over het  machtsmisbruik en de oneerlijke handelspraktijken in de bevoorradingsketen voor landbouwproducten, en over de gevolgen daarvan voor producenten en (land)arbeiders. Het rapport bevat aanbevelingen voor de Europese politiek om hier een eind aan te maken.

(door: Fair Trade Advocacy Office)

18 november 2014 (Brussel) – Heeft u zich ooit afgevraagd hoe het komt dat die plaatselijke appels het hele jaar door veel duurder blijven dan bananen? Of waarom arme boeren steeds armer worden, terwijl de internationale prijs van hun producten voortdurend stijgt? En waarom de milieuschade zelfs toe neemt, ondanks dat grote bedrijven aangeven dat ze duurzaamheidsprogramma´s uitvoeren? Met steeds meer mensen in de steden en steeds minder op het land, wie zal dan straks het voedsel produceren waar de hongerige stedeling om vraagt?

Het nieuwe onderzoeksrapport ¨Who’s got the power? Tackling imbalances in agricultural supply chains¨ (Wie heeft de macht? Pak de disbalans in landbouw-bevoorradingsketens aan¨) opent de deur naar de antwoorden. Het rapport dat vandaag in Brussel werd gepresenteerd door de Fair Trade-beweging [1] toont aan hoe de toenemende machtsintegratie en -concentratie in de bevoorradingsketen voor landbouwproducten voor ernstige poblemen zorgt. Problemen niet alleen voor producenten die ver weg wonen van onze supermarkten, maar in de gehele keten, en ook voor het milieu en de keuzevrijheid van consumenten. Oneerlijke handelspraktijken (UTPs)[2] komen tevoorschijn en daarbij gaat het niet om incidenten, maar om een structureel verschijnsel.

Olivier De Schutter, vice-voorzitter van het Internationale Experts Panel voor Duurzame Voedsel Systemen en voormalige Speciale VN-Rapporteur voor het Recht op Voedsel, schreef het voorwoord van het rapport. Daarin zegt hij onder meer het volgende: ¨Op internationale bijeenkomsten waar wordt gezocht naar wegen om honger en ondervoeding tegen te gaan, wordt bijna nooit gesproken over de noodzaak van de verbetering van het beheer over voedselsystemen door het voorkómen van excessive overheersing door een klein aantal grote agro-voedselbedrijven. Maar dit rapport vult die leegte op.¨

141118-FTAO-foto1(gch)
In het rapport worden algemene patronen van machtsconcentratie onderscheiden die betrekking hebben op de belangrijkste elementen van de bevoorradingsketen, waarbij er van bovenaf door de hele keten druk wordt uitgeoefend tot op het nivo van de producenten onderaan. Hoe meer deze elementen met elkaar verweven zijn, hoe sterker de druk die op de volgende schakel in de keten wordt uitgeoefend (zie ook bovenstaande foto met de zandloper):

1. Consumenten
2. Retailers (supermarktketens)
3. Fabrikanten van merkproducten
4. Handelaars
5. Verwerkers
6. Producenten (Boeren/Telers) (*)
7. Productiemiddelen (zaden, kunstmest, etc)

Qua aantal zijn de consumenten (7 miljard) en de producenten (2,5 miljard) het beste vertegenwoordigd. Toch nemen de nummers 2 t/m 5 zo´n 86% van de totale transactiewaarde voor hun rekening. Het is daarom nutteloos om het als een probleem te presenteren met aan de ene kant de consument en aan de andere kant boeren en arbeiders. De afname van de inkomens en de verslechtering van de leefomstandigheden van boeren en arbeiders, zowel binnen als buiten Europa, vergroot het risiko dat de consument op de middellange duur zonder voedsel of zonder betaalbaar voedsel komt te zitten, hetgeen tenslotte hun welzijn zal aantasten.

Het rapport behandelt heel concreet het wereldwijde karakter van het probleem en de gevolgen daarvan. Daaruit volgen niet minder dan 16 practische aanbevelingen voor beleidsmakers, onderemers en arbeiders over de hele wereld. De Europese Unie heeft onmiskenbaar de verantwoordelijkheid om oneerlijke handelspraktijken te voorkómen en te bestraffen, uitgaande van de inmense koopkracht van zijn 550 miljoen inwoners en van de talrijke handelsovereenkomsten die het heeft met groente- en fruitexporterende landen. De transacties vinden niet plaats in een wettelijk vacuüm, maar het is wèl nodig om de nationale wetgeving aan te passen om de trend van toenemende machtsconcentratie te keren. Ook is duidelijk dat een geïsoleerde positie geen werkbare oplossing zal opleveren. Daarom omvat het onderzoekrapport actievoorstellen die gericht zijn op de zeven onderscheiden nivo´s in de bevoorradingsketen en op multilaterale instellingen zoals de Voedsel en Landbouw Organisatie (FAO).

141118-FTAO-foto2(gkill)

Om te komen tot analyse en het oplossen van de problemen, bevelen de onderzoekers de volgende acties aan gericht op het adopteren van een alomvattende strategie die gebaseerd is op:

– een visie over consumentenwelzijn die verder reikt dan koopkracht alleen en die uitgaat van een onlosmakelijke band met het welzijn van boeren en arbeiders;
– maatregelen om op korte termijn de ondernemersmacht in de landbouw-bevoorradingsketens terug te dringen, omdat degene met de meeste macht het nu voor het zeggen heeft;
– maatregelen om de transparantie in de landbouw-bevoorradingsketens te verbeteren zodat de stakeholders beter kunnen bepalen waar ze het risiko lopen op machtsmisbruik en oneerlijke handelspraktijken;
– een vernieuwd Europese concurrentiebeleid dat beter is staat is op het tegengaan van dergelijk machtsmisbruik;
– het instellen van toezichts- en handhavingsmechanismen om oneerlijke handelspraktijken te stoppen binnen de voedsel-bevoorradingsketens die de EU-markt bedienen, waarbij de autoriteiten in staat zijn om klachten te onderzoeken en misbruik te bestraffen.
– initiatieven ter bevordering van eerlijke handelspraktijken op de middellange en lange termijn.

– – – – – – – – – – – – –

Op 18 november werd het rapport gepresenteerd in een zaal in het Europese Parlementsgebouw, gevolgd door mondelinge toelichtingen door verschillende panelleden en een zaaldebat met als titel: ´Solutions to tackle imbalances of power in agricultural supply chains´.

In het panel zaten:
– Christophe Alliot – Bureau for Appraisal of Social Impacts for Citizen information (BASIC), een van de onderzoekers.
– Olivier De Schutter – International Panel of Experts on Sustainable Food Systems (IPES Food).
– Dennis de Jong – Europees parlementslid voor de socialistische en groene fractie en rapporteur van het Europese Retail Action Plan (GUE/NGL, NL).
– Sergi Corbalán – Uitvoerend directeur van het Fair Trade Advocacy Office (FTAO), een van de organisaties die opdracht gaf tot het onderzoek.
– Catherine Stihler – Europees parlementslid voor de sociaaldemokratische fractie en vice-voorzitter van het IMCO Committee (Internal Market and Consumer Protection). Zij zat de bijeenkomst voor (S&D, UK).
– Claire Bury – Directeur van Unit E1: Business-to-consumer services van het Dir.-Gen. Internal Market and Services van de Commissie (DG IM).
– Mairead McGuinness – Europees parlementslid voor de christendemocratische fractie en een van de 16 vice-voorzitters van het Europese Parlement (EP v-pres.).
– Adam Bedford – van de koepel van Europese boerenorganisaties (COPA-COGECA) en lid van de National Farmers Union (NFU).

Meer over de rapportaanbieding, zie: ¨ Report launch event in the European Parliament¨.

Op de website van het Fair Trade Advocacy Office is ook een video te zien van Sergi Corbalán van het FTAO, getiteld ¨Introduction to the WHO´S GOT THE POWER? report¨ (17 november 2014).

Het volledige rapport is hier te vinden.
En een samenvatting hier.

Binnenkort worden hier de geluidsopnamen toegevoegd van de presentaties en het debat.

Noten:
(*) Noot Supermacht redactie: hier vallen ook landarbeiders onder…
[1] Het rapport kwam tot stand in opdracht van Fairtrade International, World Fair Trade Organization, Fair Trade Advocacy Office, Traidcraft, Plate-forme pour le Commerce Equitable en Fair Trade Germany, met steun van de Europese Commissie, de Belgische en Franse ministeries van Ontwikkelingssamenwerking en de regio Île-de-France.
[2] Praktijken die sterk afwijken van wat wordt verstaan onder goed zakelijk gedrag, die het goede vertrouwen en het eerlijk handelen schaden, en die eenzijdig worden opgelegd door een van de zakenpartners aan de andere.

Bron: ¨Who’s got the power? New study confirms imbalances in agricultural supply chains,¨ Fair Trade Advocay Office, 18 november 2014.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=4310)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *