´Weg van de supermarkt´, boek over goed en eerlijk voedsel kopen buiten de supermarkt om

(13 oktober 2014) In september bracht culinair journalist Gerrit Jan Groothedde (ook wel: Eetschrijver) een boek uit over een zelfgestelde uitdaging: 6 maanden lang geen voedsel kopen bij supermarkten. Een zoektocht met vallen en opstaan waarbij hij producenten en leveranciers van écht smakelijk en goed voedsel en hun verhalen leert kennen. Ook een relaas over de keuzebeperktheid en gevaren van het supermarktsysteem.

(door Matt Hermers)

Gerrit Jan Groothedde, culinair journalist, blogger en publicist, schreef het boek ¨Weg van de Supermarkt (en Wat de Grootgrutter niet wil dat u (W)eet)¨ (*) als een ¨noodkreet¨ om aan te geven ¨hoe verrukkelijk dingen zouden kunnen smaken, als we maar niet zo afhankelijk zouden zijn van onze lokale supermarkt.¨

Om te onderzoeken hoe afhankelijk we zijn van (lokale) supermarkten voor onze voedselinkoop, besloot Groothedde om een half jaar lang geen eten meer te kopen in supermarkten. Van zijn zoektocht naar smakelijk en kwalitatief goed eten (**) hield hij een dagboek bij en dat vormt de rode draad vormt van het boek. Zijn voornemen om weg te blijven uit de supermarkt was niet gemakkelijk en mislukte af en toe, en hij beschreef dat op ietwat bittere en soms humoristische wijze.

Een belangrijk onderdeel van het boek is zijn onderzoek naar en de analyse van de inkoopmacht van de supermarkt. Verder komen productkwaliteit en beweegredenen van ambachtelijke, kleinschalige leveranciers aan de orde en zijn er interviews met zelfbenoemde ´foodies´ over hoe die tegen voedselkeuze en -beschikbaarheid aankijken. Achterin is een lijst te vinden met adressen en gegevens over alternatieve (web)winkels en een lijst met tips en trucs voor consumenten en ondernemers.

Uitgebreid beschrijft Groothedde het ontstaan van het supermarktwezen in Nederland en van de resulterende struktuur met 6 inkoopcentrales en de daaruit voortvloeiende extreem geringe voedselkeuze. In ons dichtbevolkte land met de zeer goede infrastuktuur zijn er feitelijk maar zes grootwinkelbedrijven die vrijwel de hele markt beheersen.

´Monopolistisch´

Een monopolistische situatie op basis van één soort distributiesysteem dat zorgt voor een vrij uniform en beperkt assortiment. Zo verkopen de gezamenlijke supermarkten nog slechts een paar varianten per (uitgebreide) productgroep, en bepaalde andere productgroepen zijn helemaal niet (meer) beschikbaar. Er wordt gelet op verkoopbaarheid en caloriën, niet op smaak of duurzaamheid, aldus Groothedde. Ook heeft het supermarktvoedsel geen ¨verhaal¨ meer; we zijn steeds meer het contact verloren met de oorsprong van ons voedsel.

Hij bestrijdt de mythe van de ¨klantvraag die het aanbod bepaalt¨ zoals Albert Heijn en de andere supermarktketens steeds weer naar voren brengen. Groothedde: Vroeger was er echt geen vraag naar (smaakloze) aardbeien met de Kerst; het zijn de supers die het fruit ‘s winters vanuit verre landen zijn gaan invliegen. Ofwel: Omdat het aanbod er is, is er vraag!

Hoe kon die vraag ontstaan naar groentes en -fruit buiten het seizoen of naar vlees dat met water is ingespoten, en andere industrieel bewerkt, onsmakelijk voedsel? De schrijver wijt ons gebrek aan culinaire interesse ondermeer aan het beperkte assortiment in de supermarkten. We weten niet meer hoe eten eigenlijk hoort te smaken; smaak en kwaliteit is hier een ondergeschikt aspect van voedsel geworden (**). In veel andere landen wordt meer geld en tijd uitgetrokken voor de dagelijkse kost en wordt een inferieure kwaliteit veel minder snel geaccepteerd.

Ambachtelijk

Hij vergelijkt verschillende producten zoals ze bij de supermarkt vandaan komen met die welke door ambachtelijke bedrijfjes worden geleverd en luistert naar de bijbehorende verhalen van de kleinschalige producenten en leveranciers.

Zijn experiment toont hoe moeilijk het is om een echte keuze te hebben bij de aankoop van goed en eerlijk voedsel, en ook dat de woonsituatie bepalend is voor de moeite die je daarvoor moet doen en de kosten die nodig zijn. Overal in het land grijnzen supermarkten je toe, waar is nog een ambachtelijke slager, groentejuwelier en échte bakker te vinden?

Vanuit zijn woonplaats Almere-Buiten – deze ¨Stad van de Toekomst waar vrijwel niets te eten is buiten het nogal treurige aanbod in de supermarkt¨ – legt hij heel wat kilometers af (in zijn auto) om het voedsel te kopen dat hij wil consumeren. In andere steden, zoals Amsterdam, maken de vele kleinschalige initiatieven, boerenmarkten, toko’s en voedselcooperaties een ruimere keuze gemakkelijker, daar is het niet nodig om veel milieuvervuilende kilometers af te leggen om aan je eten te komen.

Voor wie?

Weg met de supermarkt is vooral een boek voor mensen die wat minder afhankelijk zouden willen zijn van Albert Heijn, Jumbo en de andere ketens. Voor velen zal het boodschappen doen zónder bezoekjes te brengen aan de supermarkt weliswaar lastig zijn (bijvoorbeeld om financiële redenen), maar de schrijver hoopt dat het boek motiveert tot de vermindering van dat bezoek.
Het leest als een vermakelijk verslag van de persoonlijke strijd van een culinair journalist tegen zichzelf en tegen de grote supermarktconcerns.

Gerrit Jan Groothedde werkt ooit als souschef in een Brusselse restaurant en schrijft sinds 2000 voor diverse bladen en websites. Zijn eigen blog heet Eetschrijven.nl. Hij is verder oprichter en hoofdredacteur bij Boerenmarktplein.nl, een site die ambachtelijke voedselbedrijfjes tussen meer bekendheid wil geven zodat ze gemakkelijker de strijd met de super kunnen volhouden.
.

Noten:
(*) Boek ¨Weg van de Supermarkt (en Wat de Grootgrutter niet wil dat u (W)eet)¨ door Gerrit Jan Groothedde, uitgegeven bij Unieboek/Het Spectrum.
(**) De snob Groothedde – zoals hij zichzelf af en toe noemt – hoefde zich bij zijn zoektocht niet te laten beperken door de prijs van dat wat hij kocht. Toch was het boodschappen doen in de ´korte keten´ voor hem niet heel veel duurder dan bij de supermarkt. Zijn inkopen leverden nu echter wél de producenten een eerlijke prijs op.

Bronnen:
– ¨Weg van de Supermarkt,¨ Iris, De Voedzame keuken, 19 september 2014.
– ¨Weg van de supermarkt, Op zoek naar écht eten,¨ Franca van Dalen, 29 september 2014.
– ¨Weg van de supermarkt,¨ Nanette Booij, Fab Magazine, 3 oktober 2014.
Radio-interview met BNR Duurzaam, rond 15:51 uur op 13 oktober 2014.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=4200)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *