Leveranciers onder druk gezet door Oerlemans en Iglo; eerste case voor pilot Eerlijke Handelspraktijken?

(12 augustus 2014) In juli werd bekend dat fabrikanten voor diepvriesproducten Iglo en Oerlemans de contracten met hun leveranciers eenzijdig willen openbreken om de voorwaarden aan te passen. De Land- en Tuinbouw Organisatie LTO waarschuwde boeren en telers om niet akkoord te gaan. Wordt dit de eerste echte zaak voor de pilot Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken tussen bedrijven in de voedselketen?

(door Rob Bleijerveld)

Op 9 juli ontvingen vissers en groentetelers een brief van het Iglo-concern waarin deze zijn leveranciers vraagt om hun leverprijzen met 8% te verlagen en om te accepteren dat er pas na 120 dagen wordt betaald (was: 90 dagen). De leveranciers kregen 2 dagen de tijd om te tekenen….

Rond die tijd stuurde ook Oerlemans Foods een brief aan zijn leveranciers. Ook dit bedrijf wil het contract eenzijdig opbreken en wel met terugwerkende kracht. De betaaltermijn moet omhoog van 60 naar 75 dagen en de leveranciers dienen af te zien van het zg. eigendomsvoorbehoud.

Zowel Iglo als Oerlemans zijn eigendom van een financiële investeringsmaatschappij. Deze private equity funds zijn berucht wegens het opkopen, samenvoegen en opsplitsen van productiebedrijven om de succesvolle onderdelen daarna door te verkopen en de rest failliet te laten gaan. Dat levert hen veel winst op (´cherry picking´), maar zadelt werknemers, leveranciers en ook de economie op met de negatieve gevolgen.

* Iglo Group

De Iglo Group [1] is eigendom van de investeringsmaatschappij Permate Funds [2]. Tot nu toe zette het Iglo-concern vooral in op de verkoop van gemaksproducten (zoals vissticks, spinazie en kipproducten) aan supermarkten en andere retailers.

De afgelopen jaren stagneerde de omzet echter (zo´n 1,5 miljard euro per jaar) bij een steeds dalende bedrijfswinst. De nieuwe CEO, Elio Leoni Sceti, die in mei aantrad, heeft zijn zinnen gezet op het verdubbelen van de omzet in de komende zes jaar. De daarbij behorende groeistrategie, marketing en PR zijn nu niet meer uitsluitend gericht op het leveren van ´gemaksproducten´ maar meer op de rol van het bedrijf als ¨belangrijke schakel om lekker te eten¨ (¨Better Meals Together¨-strategie ).

Daarbij staan voortdurende productinnovatie, communicatie met klanten en klantbinding centraal. Iglo wil zich profileren binnen de diepvriessector waar de onderlinge concurrentie steeds meer is toegenomen, maar ook de concurrentie van de kant van discounters en supermarkten met eigen huismerken.

Leveranciersbrief en reacties

Op 9 juli ontvingen een aantal vissers- en telersbedrijven een brief van Iglo waarin deze de voorgenomen veranderingen voor betaaltermijnen en inkoopprijzen aankondigde. In de brief meldde Iglo overigens dat de leveranciers tot de 11e juli tijd hadden om te reageren. Volgens het concern wordt nu met de leveranciers gesproken over de levervoorwaarden.

De contractaanpassing zou noodzakelijk zijn om te komen tot efficiëncy-verhoging en om ¨er voor te zorgen dat onze leveranciers samen met ons kunnen groeien,¨ aldus een woordvoerder, die in het midden liet wat er gebeurt met leveranciers die niet reageren of niet akkoord gaan.

De verkoop van (bevroren) visproducten zorgt voor ongeveer eenderde van de omzet van het concern; de rest komt van de verkoop van groentes, vlees en complete maaltijden. Net nu de lage prijzen van kabeljauw en koolvis uit Alaska – twee belangrijke rauwe producten die Iglo levert – een beetje aan het stijgen zijn, kunnen we geen 8% verlies nemen, zo liet een woordvoerder van een van de visverwerkingsbedrijven aan Undercurrent News weten.

De Britse leverancier Feltham nam ondertussen het initiatief tot het organiseren van een bijeenkomst van leveranciers in Brussel om te praten over de (gevolgen van de) groeiplannen van Iglo-voorman Sceti.

Context

In 2012 annuleerde Permira de toen voorgenomen verkoop van de Iglo Group omdat het tussentijds zijn concurrent Blackstone kon overkopen. Undercurrent News vermoedt dat Iglo´s nieuwe strategie en het (verder) uitpersen van leveranciers gericht is het klaarmaken van het concern voor een beursgang. In mei trof Permira al diverse maatregelen ter herfinanciering van Iglo gericht op kostenbesparing en schuldaflossing en ter voorbereiding van een beursgang voor het concern.

* Oerlemans Foods

LTO meldde eind juli dat alle bedrijven in Zuid-Holland, Noord-Brabant en Limburg die erwten sperziebonen, tuinbonen, spinazie en andere producten (fruit, aardappelen) telen uit het diepvriesassortiment van Oerlemans Foods [3] die maand een brief kregen van het concern. Daarin wordt gemeld dat Oerlemans de contracten met terugwerkende kracht wil aanpassen.

Zo wordt de betalingstermijn van 60 dagen verruimd met twee weken en verliezen de telers het eigendomsvoorbehoud. Dat laatste houdt in dat ze tussen oogst en betaling niet langer de eigenaar zijn van het geleverde product. Ze kunnen er dus geen aanspraak op maken als zijzelf of Oerlemans tussentijds failiet gaan, maar ze kunnen ook niet hun oogst terughalen om die alsnog elders te verkopen.

Volgens afnemer Oerlemans werkt het eigendomsvoorbehoud belemmerend voor het aantrekken van werkkapitaal. Het opschuiven van de betalingstermijn zou gerechtvaardigd zijn omdat ook zijn eigen afnemers (de supermarkten?) steeds later betalen.

Reacties

De LTO riep de telers onder zijn leden op om de contracten niet te tekenen.  Volgens de organisatie zal dat geen negatieve gevolgen hebben voor de telers omdat de aangekondigde contractwijziging niet binnen de afspraken valt die zijn opgesteld met de brancheorganisatie Vigef. Volgens Jan Roefs, voorzitter van de LTO-werkgroep Industriegroenten, is de aanpassing alleen in het belang van Oerlemans en komt de brief op een erg ongelegen moment, midden in de drukke oogstperiode.

Volgens Boerenbusiness zorgden de brief en handelswijze van Oerlemans voor emotionele reacties onder leveranciers. Kwaadheid over de voorstellen die hun belangen schaden zonder dat er compensatie tegenover staat. Machteloosheid en verlies aan vertrouwen bij die bedrijven die hun oogst of een deel daarvan al hebben afgeleverd en daarmee hun onderpand en potentiële onderhandelingspositie.

Gemanoeuvreer

Voorafgaand aan de bovengenoemde brief zou Oerlemans naar eigen zeggen een ¨vooroverleg¨ hebben georganiseerd op 15 juli [4]. Telers meldden echter aan Boerenbusiness dat zij op de 15e helemaal niet hebben gepraat, laat staan overlegd, met het concern. Het zou zijn gegaan om een bezoek van een paar voorlieden van een Nederlandse en een Duitse organisatie waarbij Oerlemans mededelingen deed.

Oerlemans had er blijkbaar niet op gerekend dat er veel commotie zou ontstaan toen het bedrijf aansluitend op dat ¨vooroverleg¨ de brief aan telers stuurde. Om de emoties te temperen werd op 29 juli een overleg ingelast met de zogenaamde vertrouwenscommissie. Deze besloot tot het houden van een telersvergadering half augustus met met contract en vertrouwen als agendapunten. Daarover kregen de telers eind juli bericht.

Oppimpen voor verkoop

Volgens de voorzitter van de vertrouwenscommissie heeft de contractaanpassing een financiële, een ¨puur investerings-technische¨ achtergrond.

De voormalige eigenaar van Oerlemans, VION, had het concern al ruim 1 jaar in de aanbieding, maar pas in loop van dit jaar lukt het de boel te verkopen. Volgens ingewijden kocht private equity funds H2 Equity [5] het met het voornemen om via snelle herstrukstructering en herfinanciering een flinke winst te kunnen boeken bij de doorverkoop ervan.

Ruim vóór de overname door H2 Equity [6] tekenden de akkerbouwers een contract met VION. De nieuwe eigenaar liet niets van zich horen tot midden juli. Daardoor verkeerden de telers in de veronderstelling dat de oude contracten van kracht zijn en gingen ze aan de slag met oogst en levering.

* Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken

De afgelopen kwamen Albert Heijn, Jumbo, Plus (en Hema) soortgelijke wijze in het nieuws toen ze probeerden eenzijdig nieuwe contractvoorwaarden op te leggen aa hun leveranciers. In bijna alle gevallen zijn de maatregelen weer ingetrokken nadat het veel commotie en persaandacht, en dus imagoschade, opleverde. Of dat ook in het geval van Iglo en Oerlemans zo gaat, is nog niet te zeggen.

¨Gouden kans¨

Jeroen Verheul, redacteur bij het magazine Groenten & Fruit, kwam eind juli met een helder voorstel [7].

Hij wees op de kritiek op het meldpunt oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen waar zelfs na bijna 1 jaar functioneren nog geen enkele klacht is ingediend door de agrarische sector, ¨terwijl er veel officieus geklaagd wordt¨.

De nu ontstane commotie rondom Oerlemans biedt volgens hem een gouden kans voor de hele sector om de verlenging van betalingstermijnen aan de kaak te stellen bij het meldpunt. Niet alleen de toeleveranciers van deze twee bedrijven krijgen daar mee te maken, nee, het speelt overal in de afzet van fruit, groente en aardappelen.

Testcase

Hij acht de klachten over Oerlemans een goede basis voor een testcase voor de Nederlandse pilot van de gedragscode voor eerlijke handelspraktijken tussen bedrijven. De LTO zet nu in op gesprekken tussen telers en de afnemers (op het niveau van de vertrouwenscommissie). En gaat daarbij uit van de voorheen goede relatie tussen telers en afnemer en van de algemene leveringsvoorwaarden die voor de sector zijn afgesproken met de koepel voor verwerkers Vigef waarvan Oerlemans lid is.

Indien die gesprekken echter tot niets leiden en indien de contracten inderdaad verwijzen naar Vigef´s algemene leveringsvoorwaarden, dan maakt een klacht van de telers volgens Verheul een goede kans bij het genoemde meldpunt [8]. Een dergelijke klacht zal dan volgens afspraak worden afgehandeld door de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) [9]. Verheul: ¨Als dit niet tot werk leidt bij het meldpunt, zal dat nooit meer gebeuren.¨

Deelname agrariërs aan pilot

Zoals VVD-kamerlid al in april en juli uitgebreid aangaf via zijn website en in de Kamer [10], valt de deelname van agrariërs aan de pilot zwaar tegen. Hem zijn informeel veel klachten van boeren en telers ter ore gekomen en hij wijt het gebrek aan deelname deels aan een geringe mate van bekendheid met de pilot maar zeker ook aan het gebrek aan een onafhankelijk forum dat anonieme klachten op vertrouwelijke wijze kan behandelen.

Minister Kamp bevestigde dat er zich medio mei slechts één LTO-lid, de coöperatie Fruitmaster, had geregistreerd voor de pilot [11]. Ook op Europees niveau valt het heel erg tegen: op dit moment (12 augstus) zijn er slechts 6 bedrijven of coöperatieven uit de Europese lidstaten bij het Europese Supply Chain Initiative geregistreerd [12]

Leveranciersbrief Plus Retail

Kamp ging ook in op de brief die A-merkfabrikanten in september 2013 van de Plus Retail supermarktketen kregen en waarin het concern aangaf zich genoodzaakt te voelen om het  opgetreden margeverlies bij de leveranciers in rekening te brengen. Plus nodigde de fabrikanten uit om met andere oplossingen te komen voor het ontstane margeverlies…

Op verzoek van de Nederlandse regering is de stuurgroep van de pilot op 27 september 2013  een onderzoek gestart om na te gaan of de brief een overtreding vormt van de gedragscode  voor eerlijke handelspraktijken. De FNLI nam op zich om klachten van fabrikanten te verzamelen en de contractuele kaders na te gaan tussen de fabrikanten en de supermarktorganisatie.

De minister: ¨Deze gegevens zouden in geanonimiseerde vorm aan de  stuurgroep kunnen worden voorgelegd ter bespreking. De stuurgroep zou  vervolgens bepalen hoe hiermee kon worden omgegaan. Uit de inventarisatie bleek dat geen van de A-merkfabrikanten op het verzoek van Plus  Retail is gegaan. De stuurgroep heeft geconcludeerd dat de betreffende  brief niet heeft geleid tot een gebundelde klacht en derhalve is de  Plus-casus niet verder door de stuurgroep behandeld.¨

* Rapportage van de pilot en ….

In zijn brief gaf de minister aan dat hij eind 2014 verslag over de toepassing van de gedragscode aan de Kamer uit zal brengen. Dat verslag zal zijn gebaseerd een eindverslag van stuurgroep van de pilot. Hij gaf ook aan op welke ¨prestatie-indicatoren¨ daarbij zal worden ingegaan, namelijk het aantal deelnemende ondernemingen, de duidelijkheid van de gehanteerde normen, de mate van geschillenoplossing, en de effectiviteit van de geschillenbeslechting.

Als laatste voegde Kamp toe dat hij  verwacht dat de Europese stuurgroep (de Governance Group) in november de resultaten van een enquête  onder de branchorganisaties zal presenteren. En met geld van de Europese Commissie
zal in het najaar van 2014 worden begonnen met het evalueren van het Supply Chain  Initiative en de rapportage daarvan verwacht hij in het najaar van 2015.

…. de stille verlenging ervan

Tijdens een Algemeen Overleg van Kamerleden van de vaste kamercommissie voor Economische Zaken met minister Kamp op 19 juni [13] kwam verrassend genoeg de verlenging van de pilot met 1 jaar ter sprake. Dit bleek geen punt van discussie onder de Kamerleden te zijn en ook de minister ging er in mee. Het lijkt er op dat dit in de wandelgangen of met lobbyisten van de brancheorganisaties al afgehandeld is.

Tijdens de rondetafelbijeenkomst van 14 november 2013 over inkoopmacht [14] was er echter consensus over een maximale looptijd van 1 jaar (zoals oorspronkelijk was voorzien). Dat was van belang omdat vrijwel alle Kamerleden geen enkel vertrouwen bleken te hebben in een positieve grondhouding van de gezamenlijke supermarktketens zoals vertegenwoordigd door Marc Jansen van de CBL, de branchevereniging van de supermarktketens en foodservice bedrijven in Nederland.

Geen afspraak?

In november werd ook uitgesproken dat men zich al wilde gaan voorbereiden op een discussie om bij het slecht functioneren van de Nederlandse pilot meteen over te gaan op het Britse systeem van de Grocery Adjudicator (met passend mandaat voor onderzoek en sankties) en de bijbehorende verplichte gedragscode. Is dat station inmiddels als gepasseerd?


Meer lezen:

– ¨Britse diepvriesfabrikant zegt contract 180 telers op,¨ Boerderij, 4 februari 2010.
– ¨Verticale relaties in de voedselvoorzieningsketen: Beginselen van goede praktijken Een voorstel van de onderstaande kernleden van het B2B-platform,¨ VMT, 29 november 2011.
– ¨Kaderregeling voor de toepassing en handhaving van de beginselen van goede praktijken in verticale relaties in de voedselvoorzieningsketen,¨ VMT, 16 september 2013.
– ¨14 november, Tweede Kamer: Rondetafelgesprek over de gevolgen van inkoopmacht in de ‘voedselketen’ (Marktwerking en Mededinging),¨ Supermacht, 15 oktober 2013 (Update)
– ¨Aanpak problemen van inkoopmacht bij afnemers (voorbereidingnota rondetafelgesprek Inkoopmacht vcEZ, 14 november 2013,¨ SOMO, 13 november 2013.
– ¨Transcriptie, audio en weblinks van rondetafel ‘inkoopmacht’ (14 nov., Tweede Kamer),¨ Supermacht, 16 november 2013.
– ¨Lijst van vragen en antwoorden naar aanleiding van een rondetafelgesprek over Inkoopmacht: Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2014 (33750-XIII-116),¨ Tweedekamer, 20 februari 2014.
– ¨Europe’s food chain partners publish joint declaration on the sustainability of food systems,¨ FoodDrinkEurope, 29 april 2014.
– ¨Concept verslag AO EZ Marktwerking, Mededinging en Staatssteun,¨ vc EZ, 19 juni 2014.
– ¨Europese Commissie pakt oneerlijke praktijken in de voedselvoorzieningsketen aan,¨ Europese Commissie, 15 juli 2014.
– ¨Bestrijding van oneerlijke handelspraktijken tussen ondernemingen in de voedselvoorzieningsketen (1-2014-472-NL-F1-1),¨ Europese Commissie,  15 juli 2014.
– ¨Just the answer: Birds Eye UK Margaret Jobling,¨ Just-Food, 17 juli 2014.
– ¨Suppliers wait for Iglo’s next move on drive to push down contract prices,¨ Undercurrent News, 22 juli 2014.
– ¨Protect small food suppliers from industry giants, says EU,¨ Europese Commissie, 23 juli 2014.

Noten:
[1] Onder groep vigeren 3 merken: Birds Eye (UK en Ierland), Iglo (oa. Duitsland, Oostenrijk, België en Nederland) en Findus (Italië). Zie: http://www.permira.com/investments/investment/64.
[2] Permira kocht Iglo in 2006 van Unilever. Een plan om het concern door te verkopen werd voortijdig in de koelkast gezet. Met de nieuwe topman Sceti heeft het private equity funds zich in mei gebonden aan een investeringstermijn van drie tot vijf jaar.
 [3] Oerlemans Foods is producent van conserven en diepvriesproducten. Zie: http://www.oerlemans-foods.nl/
[4] ¨Oerlemans weer in gesprek met telers,¨ Levensmiddelenkrant, 31 juli 2014.
[5] ¨Vion verkoopt Oerlemans Foods aan H2 Equity Partners ,¨ Boerderij, 7 maart 2014.  
[6] Zie: http://www.h2.nl/companies/current-companies en ¨H2: even actief als geheimzinnig,¨ Parool 2 april 2009.
[7] ¨Gouden kans voor teelt om betalingstermijn te torpederen,¨ GF Actueel,  30 juli 2014.
[8] Hoewel Oerlemans Food (noch overigens Iglo Group) op dit moment geregistreerd zijn bij het Europese Supply Chain Initiative.
[9] http://www.fnli.nl/index.php
[10] ¨VVD: ¨Agrariërs kunnen niet anoniem klagen op onafhankelijk forum¨ – Op weg naar goede, verplichte gedragscode voor supers?,¨ Supermacht, 24 juli 2014.
[11] In een brief van 6 juni 2014 doet de minister van Economische Zaken Kamp verslag aan de tweekamer over de stand van zaken met betrekking tot de Nederlandse pilot ¨Gedragscode eerlijke handelspraktijken agrofoodsector¨.
Hij gaat daarbij ook in op de relatie tussen de Nederlandse pilot en het Europese Supply Chain Initiative initiatief, op de rol van de wetgever, op de rol en het mandaat van de stuurgroep en op de voorwaarden voor deelname door bedrijven. Volgens Kamp zijn alle (grotere) in Nederland actieve supermarktketens (Albert Heijn, Aldi, Jumbo Supermarkten, Lidl en Superunie) formeel geregistreerd bij het Europese Supply Chain Initiative. Zie: ¨Eerste bevindingen pilots gedragscode eerlijke handelspraktijken (22112-1862),¨ Tweedekamer, 6 juni 2014.
[12] Zie: ¨Mid-term review April 2014,¨ Supply Chain Initiative, 12 mei 2014.
[13] ¨Concept verslag AO EZ Marktwerking, Mededinging en Staatssteun,¨ vc EZ, 19 juni 2014.
[14] ¨Transcriptie, audio en weblinks van rondetafel ‘inkoopmacht’ (14 nov., Tweede Kamer),¨ Supermacht, 16 november 2013.

Bronnen:
 – ¨Nieuwe topman Iglo mikt op dubbele omzet in 2020 ,¨ Financieele Dagblad , 5 december 2013.
– ¨Eerste bevindingen pilots gedragscode eerlijke handelspraktijken (22112-1862), ¨ Tweedekamer, 6 juni 2014.
¨Concept verslag AO EZ Marktwerking, Mededinging en Staatssteun,¨ vc EZ, 19 juni 2014.
 – ¨Iglo irks suppliers by asking for 8% discount on contracts,¨ Undercurrent News, 16 juli 2014.
– ¨LTO: contractwijziging Oerlemans niet tekenen,¨ LTO, 29 juli 2014 .
– ¨Nieuwe betalingstermijn Oerlemans Foods rommelt met conservencontracten,¨ Boerenbusiness, 29 juli 2014.
– ¨Geen sprake van overleg  – Veel emotie bij telers door handelen Oerlemans,¨ Boerenbbusiness, 1 augustus 2014.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=4085)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *