VVD: ¨Agrariërs kunnen niet anoniem klagen op onafhankelijk forum¨ – Op weg naar goede, verplichte gedragscode voor supers?

(24 juli 2014) Op 16 september 2013 startte een 1-jarige proef in Nederland voor Eerlijke Handelspraktijken tussen leveranciers (fabrikanten, boeren en tuinders) en afnemers (groothandels, supermarktketens). Onderdeel van deze vrijwillige gedragscode tussen martkpartijen is een meldpunt waar leveranciers kunnen klagen over oneerlijke praktijken, zoals een eenzijdige prijsverlaging opgelegd door een supermarktketen. Initiatiefnemer VVD-kamerlid De Liefde volgt de zaak op de voet en stelde deze week aan de kaak dat agrariërs niet de garantie hebben dat ze daadwerkelijk anomiem kunnen klagen. Ook ontbreekt er een onafhankelijke geschillencommissie. Op deze wijze lost deze code niets op voor kleine en middelgrote toeleveranciers, aldus De Liefde.
Na aankomende september wordt de proef geëvalueerd. Tijd voor een verplichte gedragscode zoals in de UK mét goede handhaving en sankties!

(door Rob Bleijerveld)

Op zijn blog [1] schreef VVD-er Bart De Liefde afgelopen 22 juli een aanklacht over de ontwikkeling van een vorig jaar ingestelde Nederlandse proef met een vrijwillige gedragscode door marktpartijen binnen de voedselketen. Het gaat om de ´pilot´ Vrijwillige Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken tussen leveranciers en afnemers. Een soortgelijke code is overigens inmiddels ook in de hele EU ingesteld [2].

Diezelfde dag diende hij een 15-tal vragen in bij staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken. Eerder, op 1 april dit jaar, had hij al vragen over deze kwestie gesteld aan dezelfde staatssecretaris en op 14 november vorig jaar zat hij een rondetafelbijeenkomst voor over ¨de gevolgen van inkoopmacht in de ‘voedselketen’, waarin ook experts en andere parlementariërs aan het woord kwamen [3].

De Liefde gaf in zijn blog aan dat er in de agrofoodsector de laatste jaren regelmatig klachten te horen zijn over een oneerlijke gang van zaken door supermarkten. Van de pilot voor eerlijke handelspraktijken die hij initieerde en die bedoeld was om hieraan een eind te maken, is tot nu toe ¨in de praktijk helaas niet veel van terecht gekomen. Na bijna een jaar is er nog steeds geen meldpunt [4] waar ondernemers klachten anoniem kunnen melden; er is geen onafhankelijke geschillencommissie die deze klachten in behandeling neemt en het aantal uit de land- en tuinbouwsector aangesloten ondernemers is op 1 hand te tellen.¨

Anoniem klagen onmogelijk

Een aantal boeren en tuinders heeft hem in de loop van de tijd persoonlijk laten weten dat ze wel degelijk klachten hebben. Ze durven die niet naar voren brengen omdat ze bang zijn voor repressailles en uitsluiting van contracten achteraf. Op papier kunnen de klachten anoniem worden ingediend, maar ¨de werkelijkheid is weerbarstiger¨, aldus De Liefde.

De Nederlandse pilot wordt getrokken door de koepelorganisatie van supermarkten, het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), die van fabrikanten, de Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI) en van agrariërs, de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO).
Tot op heden zijn er echter nog geen klachten binnengekomen.

De Liefde: ¨De agrariërs maken geen melding van de misstanden. Kennelijk is er nog steeds angst.” Wellicht is er wantrouwen naar hoe de koepelorganisaties er mee omgaan, want de binnengekomen meldingen worden afgehandeld door vertegenwoordigers uit de branche zelf. De LTO beoordeelt een klacht over een agrariër. En het CBL over een supermarkt (….). Volgens De Liefde is dit niet onafhankelijk en kun je je afvragen of een klager zo wel anoniem kan blijven.” De VVD wil dat er een geschillencommissie komt met mensen van buiten de branche.

Weinig animo tot deelname

Het feit dat er tot nu toe slechts twee coöperaties uit de LTO-gelederen zich bij het initiatief hebben aangesloten wijt De Liefde aan ¨de grote onbekendheid van het meldpunt¨. Minister Henk Kamp kondigde al aan het meldpunt meer onder de aandacht van agrariërs te zullen brengen. Klaas Johan Osinga van de LTO is van mening dat de proef ¨nog volop in ontwikkeling¨ is en de LTO zal aan alle coöperaties vragen of ze mee gaan doen of niet. Osinga: ¨We willen weten of leveranciers problemen hebben met de retailers (of juist niet) en of er al dan niet angst is voor wraakacties van de supermarkten.¨

Vragen aan de regering

De Liefde heeft dus wederom ophelderingsvragen gesteld aan staatssecretaris Sharon Dijksma van EZ [5].

1 Hoe loopt de pilot eerlijke handelspraktijken in de agrofoodsector volgens u tot nu toe?

2 Klopt het dat slechts één coöperatie van de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) zich heeft aangesloten en één andere coöperatie dat overweegt te doen?

3. Hoeveel leden heeft LTO eigenlijk?

4. Deelt u de mening dat momenteel de LTO te weinig deelnemers aanlevert in deze pilot? Zo nee, waarom niet?

5. Bent u bereid andere belangenorganisaties uit de land- en tuinbouwsector te benaderen voor deelname aan de pilot eerlijke handelspraktijken? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke belangenorganisaties gaat u benaderen en op welke termijn verwacht u dat zij actief zullen kunnen deelnemen aan de pilot?

6 Ontvangt u ook regelmatig signalen dat boeren en tuinders niet op de hoogte zijn van het bestaan van de pilot, maar wel klachten hebben over oneerlijke handelspraktijken?

7 Deelt u de conclusie dat uw eerdere toezegging nog weinig effect heeft gesorteerd? Zo nee, waarom niet?

8. Wat is er uit uw overleg met Greenport Holland gekomen? Welke producentenorganisaties heeft u gesproken en wat is daar uitgekomen?

9. Deelt u de mening dat het op de websites van de LTO, Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) en het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) lastig is informatie te vinden over de pilot, bijvoorbeeld de wijze van aanmelding of het emailadres waarop ondernemers anoniem klachten kunnen indienen? Zo nee, waarom niet?

10. Vindt u dat de drempel voor boeren en tuinders om zich aan de sluiten bij de pilot laag of hoog is en waarom?

11. Hoe heeft u de toezegging van de minister van Economische Zaken om toe te zien op de bescherming van anonimiteit in de pilot uitgewerkt?

12. Waar kan men anoniem klagen? Is er een onafhankelijke geschillencommissie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u de namen en functies geven van de leden van de geschillencommissie?

13. Is de geschillencommissie een neutrale instantie conform het kabinetsstandpunt op het groenboek inzake oneerlijke handelspraktijken?

14. Bent u van mening dat gezien de opzet en samenstelling van de geschillencommissie, anonieme klachten ook anoniem blijven? Zo ja, waaruit blijkt dat in de samenstelling of werkwijze van de geschillencommissie? Zo nee, welke risico’s van dubbele petten of mogelijke belangenverstrengeling ziet u en hoe kunnen die worden weggenomen?

15. Kunt u de Kamer in september 2014 informeren middels een concreet stappenplan met tijdsschema hoe u de pilot denkt te verbeteren? Zo nee, waarom niet?

Europese Commissie…

Ondertussen ziet ook de Europese Commissie in dat de huidige opzet van de code niet werkt voor met name boeren- en tuindersbedrijven. Ze riep daarom op 15 juli de lidstaten op om de oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen aan te pakken met eigen wetgeving en strenge handhaving.

Volgens Copa-Cogeca, de Europese koepel van landbouworganisaties, wordt het probleem wel erkend door de Commissie, maar komt die toch niet met relevante EU-wetgeving. ¨Een gebrek aan ambitie dat het gebrek aan gelijk speelveld in de EU in stand houdt,¨ aldus voorzitter Pekka Pesonen, ¨En het risiko dat verschillen door nationale wetgeving de eengemaakte markt gaan verstoren.¨ [6]

Copa-Cogeca zit op de lijn van de Liefde en pleit ook voor de mogelijkheid in daadwerkelijk anoniem te kunnen klagen zonder repressailles, en voor het instellen van een onafhankelijke partij.

Wachten op voldoende steun voor model UK

De makke lijkt het vrijwillige kader te zijn waarin de Code is gegoten en ook de onwil van de Commissie om passende stappen te zetten. Met de naderende evaluatie van de pilot voor ons, blijft het wachten op voldoende steun in Nederland (en de EU?) voor het uiteindelijk invoeren van een systeem met een verplichte code zoals in de UK. Daar voert een werkelijk onafhankelijke instelling, The Grocery Adjudicator, de montoring uit en deze kan harde sankties instellen tegen overtreders!

Meer lezen (Supermacht)
– ¨De hoge prijs van goedkope boodschappen: hoe inkoopmacht tot uitbuiting leidt,¨ Supermacht, 18 november 2007.
– ¨“Europese Commissaris Kroes moet inkoopmacht van supermarkten aan banden leggen”,¨ Supermacht 24 februari 2009.
– ¨EU-wetsvoorstel op komst tegen ‘oneerlijke contractuele praktijken’ in levensmiddelensector,¨ Supermacht, 22 oktober 2009
– ¨Agrifood-keten: kritiek op de Nederlandse Mededingingsautoriteit,¨ Supermacht, 30 december 2010
– ¨SOMO: Inkoopmacht supermarkten bedreiging voor voedselproductie,¨ Supermacht, 15 februari 2013
– ¨EU Sociaal-Economisch Committee: ‘Stop misbruik inkoopmacht door grote supermarktketens!’,¨ Supermacht, 20 februari 2013 (Update)
– ¨14 november, Tweede Kamer: Rondetafelgesprek over de gevolgen van inkoopmacht in de ‘voedselketen’ (Marktwerking en Mededinging),¨ Supermacht, 15 oktober 2013 (Update)
– ¨Transcriptie, audio en weblinks van rondetafel ‘inkoopmacht’ (14 nov., Tweede Kamer),¨ Supermacht, 16 november 2013
– ¨NAV: machtsongelijkheid voedselketen aanpakken door ‘producentenwaakhond’ en telersafspraken,¨ Supermacht, 21 maart 2014
– ¨Emailactie: “Eurocommissaris Barnier, stop het machtsmisbruik door Europese supermarkten!”,¨ Supermacht, 27 maart 2014

Meer lezen (Overig)
– ¨Verticale relaties in de voedselvoorzieningsketen:  Beginselen van goede praktijken. Een voorstel van de onderstaande kernleden van het B2B-platform ,¨ B2B Platform, 22 augustus 2013
– ¨Oneerlijke handelspraktijken nationaal en in EU-verband aanpakken,¨ NAV, 3 mei 2014.    
– ¨Visiedocument Mededinging & Duurzaamheid,¨ ACM, 9 mei 2014.
– ¨Kamerbrief minEZ ´Eerste bevindingen pilots gedragscode eerlijke handelspraktijken,¨ Tweedekamer, 6 juni 2014.
– ¨‘Wet tegen prijsstunten supermarkt werkt niet’,¨ GFActueel, 19 juni 2014.
– ¨Kamp gaat pilot oneerlijke handelspraktijken meer onder aandacht brengen,” Boerderij, 19 juni 2014.
– ¨Wat kost de melk?  Melkproductiekosten  in Nederland,¨ DDB, 23 juni 2014.
– ¨‘Nederlandse melkprijs dekt bij lange na de kosten niet’,¨ DDB, 24 juni 2014
– ¨‘Teler weet dat prijscrisis niet komt van supermarkt’,¨ GFActueel, 2 juli 2014.
– ¨Superunie gaat veel leveranciers eerder uitbetalen,¨ AGF, 7 juli 2014.
– ¨EuroCommerce considers self-regulation of trading practices best way forward,¨ EuroCommerce,  15 juli 2014.
– ¨Europese Commissie pakt oneerlijke praktijken in de voedselvoorzieningsketen aan,¨ Commissie, 15 juli 2014.
– ¨Supermarkten werken aan meldpunt voor wanpraktijken leveranciers,¨ AGF, 15 juli 2014.
– ¨‘Supermarkt moet in 30 dagen factuur betalen’,¨ GFActueel, 16 juli 2014.
– ¨“EU doet niets aan dubieuze praktijken in voedselketen”,¨ VILT, 17 juli 2014.
– ¨Superunie gaat kosten van slechte data verhalen op leveranciers,¨ Foodholland, 23 juli 2014.
– ¨Protect small food suppliers from industry giants, says EU,¨ Commissie 23 juli 2014.

Noten:
[1] ¨Anoniem klagen bij het meldpunt oneerlijke handel lijkt onmogelijk,¨ De Liefde VVD, 22 juli 2014
[2] ¨Launch of The Supply Chain Initiative in Brussels¨, 16 september 2013.
De basis voor dit Supply Chain Initiative werd in 2011 gelegd door 11 grote koepleorganisaties uit de sector. Zie: ¨Principles of Good Practice in vertical relationships in the Food Supply Chain¨.
[3] Zie: – ¨Transcriptie, audio en weblinks van rondetafel ‘inkoopmacht’ (14 nov., Tweede Kamer),¨ Supermacht, 16 november 2013 en ¨14 november, Tweede Kamer: Rondetafelgesprek over de gevolgen van inkoopmacht in de ‘voedselketen’ (Marktwerking en Mededinging),¨ Supermacht, 15 oktober 2013 (Update).
[4] ¨Het klachtenloket ontstond in de nasleep van de prijzenoorlog in de supermarkten. Grote retailers, zoals Albert Heijn en Jumbo, wilden leveranciers minder uitbetalen. Agrariërs durfden hier nauwelijks tegen in het geweer te komen, uit angst dat supermarkten de contracten zouden opzeggen om met concurrenten zaken te doen. (blog De Liefde)¨
[5] In dit verband is het handig om de antwoorden te lezen die Dijksma gaf op mondelinge vragen van de Liefde op 1 april 2014. 1-4 Liefde: Zo was ze (toen) onder meer van mening dat ¨producentenorganisaties en bijvoorbeeld Greenport Holland iets zouden moeten doen aan gefragmenteerde afzet van producten om de positie van individuele telers te verbeteren. De overheid zou bij monde van minister Kamp meer aandacht in de sector genereren voor verbreding van de pilot. Verder zou de Autoriteit Consument en Markt een ¨ondersteunend¨ onderzoek zijn gestart naar de margeverdeling bij de verkoop van onder meer groente in de keten om ¨te zien wie er precies wat verdient en waar het geld blijft hangen, indien daar sprake van is¨. En hebben het LEI en CBS een prijzenmonitor ontwikkeld om de prijsontwikkeling transparant te maken.  
[6] “EU doet niets aan dubieuze praktijken in voedselketen“, VILT, 17 juli 2014 en ¨Protect small food suppliers from industry giants, says EU,¨ Commissie, 23 juli 2014

Bronnen:
– ¨Anoniem klagen bij het meldpunt oneerlijke handel lijkt onmogelijk,¨ De Liefde VVD, 22 juli 2014
– ¨2014Z13615 Vragen van het lid De Liefde (VVD) aan de staatssecretaris van Economische Zaken over de oorzaken van het teleurstellend lage aantal deelnemende boeren en tuinders aan de pilot
eerlijke handelspraktijken (ingezonden 22 juli 2014)¨,  Officiële Bekendmakingen NL.
– ¨Vragenuur: Mondelinge vragen van het lid De Liefde aan de staatssecretaris van Economische Zaken over het bericht “Telers vrezen faillissementen” (BN De  Stem, 29 maart 2014) (ingezonden 1 april 2014),¨ Transcriptie 2014Z05885 .
– ¨Tuinbouw beleeft zware tijden,¨ BN De Stem, 28 maart 2014.
EU doet niets aan dubieuze praktijken in voedselketen“, VILT, 17 juli 2014.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=4041)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *