Stop cashewnoten-ellende India: Britse NGOs ijveren voor bindende Europese regels (eerlijke handelspraktijken)

(12 november 2013) Boeren die cashewnoten telen verdienen bijna niets; Indiase vrouwen die de noten vervolgens bewerken doen dat onder erbarmelijke omstandigheden en verdienen ook erg weinig. Niet iets waar je meteen aan denkt als je die lekkere snack koopt in de super. Maar de supermarkten en hun inkopers weten beter… De Britse organisatie Traidcraft wil nu dat de EU bindende regels voor importeurs en inkopers stelt die uitgaan van eerlijke handelspraktijken. In december geeft de Commissie zijn mening aan het Europarlement.

(door Rob Bleijerveld)

Cashewnoten zijn erg populair in de EU en de VS. Maar ze worden geproduceerd en verwerkt onder zeer slechte omstandigheden. Het inkomen van de boeren is erg laag, evenals dat van de vrouwen die de noten verwerken. Tijdens het verwerken zitten de vrouwen lange tijd achtereen op de grond, kraken ze de noten met de hand en lopen ze chemische brandwonden op aan hun handen door de giftige stoffen die voor het reinigingsproces worden gebruikt. Door de crisis is de situatie van boeren en arbeidsters verergerd.

Economisch belang India

De meeste cashewnoten worden geproduceerd en verwerkt in India. Het gaat om 60% van de totale wereldwijde oogst. Deze sector is van groot belang voor India, vooral voor de zuidelijke regio. De cashewnoot staat op de vierde plaats van belangrijkste Indiase landbouwexportproducten, na basmati rice, specerijen en thee. De exportwaarde in 2012 was  zo’n 420 miljoen euro. Er zijn ongeveer 200.000 mensen actief bij de teelt van de noten en ongeveer 1 miljoen mensen bij de verwerking. En nog veel meer mensen zijn indirect afhankelijk van deze sector.

Een groot deel van de noten worden verkocht in Europese supermarkten. De inkoopprijs omvat ook toegevoegde waarde door het roosteren en inzouten dat in India plaats vindt. Maar de Britse supermarktenbedrijven vonden de prijs blijkbaar te hoog. Zo bleek in 2007 uit een rapport van Action Aid. Deze Britse organisatie meldde toen dat de retailers druk uitoefenden om de prijs te drukken. Daarmee werden de kosten en risiko’s nog meer neergelegd bij de lagere schakels in de voedselketen. En daarmee op de schouders van mensen die al niet veel kunnen dragen.

Prijsdruk door supermarkten

Action Aid kwam er achter dat deze prijsdruk leidde tot het opzetten van meer productie-eenheden waar de lonen nog lager en de arbeidsgevaren nog hoger zijn. Dat levert lonen op van rond de 35 eurocent per dag! De sterk corroderende vloeistoffen waarmee wordt gewerkt leiden bovendien tot chemische verbranding van de handen van de vrouwen die daar werkzaam zijn.

Fabrieken die met Europese of Amerikaanse supermarkten handelen, moeten voldoen aan bepaalde veiligheidsnormen. Zoals het dragen van haarnetjes en rubber handschoenen door werknemers en het beschuikbaar stellen van alkalische as of zalf. Maar deze regels worden meestal niet gevolgd. Veel werkers kunnen bijvoorbeeld de vergoeding niet betalen die de fabrikanten vragen voor die handschoenen. Daarbij vindt een deel van de verwerking plaats bij mensen thuis.

Fabriekseigenaren, verwerkers en handelaars meldden dat de supermarktconcerns steeds meer druk op de prijs zetten. Cashewnoten zouden steeds langer in het winkelschap blijven liggen…. Deze prijsdruk zet de winstgevendheid en het loonaandeel in de keten onder druk, maar brengt ook het nakomen van de veiligheidsstandaards in gevaar. Een van de producenten hierover: “Twintig jaar geleden was Europa een ‘booming markt’ en kwaliteit was een belangrijk aandachtspunt, maar nu gaat het alleen nog over de prijs…. De onderlinge relatie heeft geen waarde meer.”

Traidcraft en andere NGO’s willen dat de EU bindende regels stelt voor Europese importeurs en inkopers van cashewnoten (en andere voedingsmiddelen). Die regels moeten onderdeel uitmaken van een stelsel van “eerlijke handelspraktijken”. Vrijwillige gedragscodes wijzen ze af omdat die gemakkelijk aan de kant zijn te schuiven, want er zijn geen sankties en geen goed functionerend toezicht.

Eerlijke handelspraktijk: bindende regels nodig

Liz May, hoofd beleid van Traidcraft (een organisatie die armoede de wereld uit wil helpen via handel) zegt hierover: “Boeren en werkers uit de hele wereld lijden elke dag door oneerlijke handelspraktijken door supermarkten. Het wordt tijd dat de EU actie onderneemt en een toezichthouder instelt die sankties kan uitdelen, want het misbruik door supermarkten – dat nu leidt tot extreem lage lonen en afschuwelijke werkomstandigheden – moet stoppen.”

In de UK is inmiddels een supermarkt-ombudsman aangesteld, Christine Tacon. Zij heeft al wat zaken kunnen veranderen aan de hand van anonieme klachten van leveranciers. Daarmee is iets gedaan om de grote inkoopmacht van de supers enigszins te beperken. Maar de Britse NGO’s willen dat de regelgeving in de EU verder gaat. En niet alleen waar het gaat om cashewnoten, maar ook om andere landbouwproducten die hier worden ingevoerd.

In december zal de Europese Commissaris voor de Interne Markt, Barnier, het Europarlement toespreken en dan het commissiestandpunt over eerlijke handelspraktijken bekend maken. Dat sluit aan bij discussies die daar al worden gevoerd, over die “eerlijke handelspraktijken” dus en over een zogenaamd Europees Retail Actie Plan.

Meer lezen:
– “Supermarkets – who’s getting the best deal?,” Traidcraft, oktober 2013
– “Who’s getting the cash for cashews?,” Traidcraft, oktober 2013
– “14 november, Tweede Kamer: Rondetafelgesprek over de gevolgen van inkoopmacht in de ‘voedselketen’ (Marktwerking en Mededinging),” Supermacht, 15 oktober 2013
– “EU Sociaal-Economisch Committee: ‘Stop misbruik inkoopmacht door grote supermarktketens!’,” Supermacht, 20 februari 2013
– “SOMO: Inkoopmacht supermarkten bedreiging voor voedselproductie,” Supermacht, 15 februari 2013
– “The Groceries Supply Code of Practice – The Groceries (Supply Chain Practices) Market Investigation Order 2009,” Christine Tacon, 2013
– “Christine Tacon appointed as Groceries Code Adjudicator,” Department for Business, Innovation and Skills (UK), 21 januari 2013
– “UPDATE: MakeFruitFair-campagne “Help misbruik van inkoopmacht door supermarkten te stoppen”,” Supermacht, 21 januari 2012
– “Agrifood-keten: kritiek op de Nederlandse Mededingingsautoriteit,” Supermacht, 30 december 2010
– “NMa laat (kleine) producenten in de kou staan bij onderzoek naar funktioneren van voedselsector,” Supermacht, 12 december 2009
– “Armoedelonen en gevaarlijke arbeidsomstandigheden: het geheim achter het supermarktsucces,” Supermacht, 14 mei 2007

Bron:
Cashew nut workers suffer ‘appalling’ conditions as global slump dents profits,” Guardian, 2 november 2013

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=2980)

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *