14 november, Tweede Kamer: Rondetafelgesprek over de gevolgen van inkoopmacht in de ‘voedselketen’ (Marktwerking en Mededinging)

(15 oktober 2013- Update) De vaste kamercommissie voor Economische Zaken besloot vandaag om op 14 november een rondetafelgesprek te organiseren over de inkoopmacht binnen de ‘voedselketen’. ‘Leveranciers’ en ‘afnemers’ zullen daarbij hun visie geven over de ongelijke marktverhoudingen en de gevolgen daarvan. De parlementariërs willen weten of de markt zichzelf kan reguleren danwel dat er wet- en regelgeving nodig is om tot een evenwicht te komen. (Update: gastenlijst en agenda)

(door Rob Bleijerveld)

Op de agenda van de Tweede Kamer staan onderwerpen als de Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken en de recente ‘prijzenoorlog’. Al enige jaren wordt er in Nederland en in de EU gediscussieerd over de marktverhoudingen binnen de ‘voedselketen’ en de gevolgen daarvan. Het gaat voornamelijk om de vraag of de markt zelfregulerend kan zijn of dat de overheid maatregelen moet instellen om de positie van de leveranciers (lees: levensmiddelenfabrikanten en -groothandels en organisaties van telers en boeren) te beschermen.

De recente prijzenoorlog lijkt aan te tonen dat zelfregulering (via een vrijwillige Gedragscode Eerlijke Handelspraktijken) niet werkt, met name voor middelgrote en kleine bedrijven. Die laatsten klagen over contractbreuk en oneigenlijke prijsdruk door de afnemers (lees: inkoopcentrales en supertmarktconcerns).

Vandaag besloot de vaste kamercommissie voor Economische Zaken om leveranciers en afnemers uit te nodigen voor een rondetafelgesprek op 14 november over ‘inkoopmacht’. De Tweedekamerleden willen zich oriënteren op deze kwestie en de discussie aangaan met minister Kamp die voor zelfregulering kiest. (Voor de “Herziene Convocatie”, ofwel de gastenlijst en agenda: klik hier)

Volgens Myriam Vander Stichele, die voor onderzoeksorganisatie SOMO deze discussie op Europees niveau volgt, tonen ervaringen in het Verenigd Koninkrijk aan dat een vrijwillige gedragscode niet afdoende werkt. Maatschappelijke organisaties als Tradecraft benadrukken de noodzaak van het instellen van een onafhankelijke overheidsinstantie ter handhaving van de principes van eerlijke handelspraktijken door eigen onderzoek, een (anoniem) klachtenmechanisme en het kunnen opleggen van (bindende) sankties.


Brief SOMO

Hieronder is de brief te lezen die Vander Stichele stuurde aan de leden van de vaste kamercommissie voor Economische Zaken.

“Geacht lid van de Vaste commissie voor Economische Zaken ,

Vandaag staat op punt 18 van de procedurevergadering het onderwerp: “Verzoek van het lid Gesthuizen (mede namens fracties VVD, PvdA, CDA en CU) voor een rondetafelgesprek over inkoopmacht (leveranciers & afnemers), te houden in week 46” (op 14 november).

Op Europees gebied zijn er allerlei discussies en initiatieven gaande ivm. het aanpakken van inkoopmacht. Met het onderstaand overzicht wil ik u hierover op de hoogte stellen. De prijzenoorlog in Nederland en de brief waarin Plus eenzijdig prijscontracten van leveranciers wil veranderen, zijn hierbij van belang om beleid te ontwikkelen dat verder gaat dan vrijwillige initiatieven (waar Plus deel van uitmaakt: zie hieronder) en om langdurige echte oplossingen te bieden.

–  Commissaris Interne Markt, Dhr. Barnier, heeft een Green Paper uitgegeven over “Unfair trading practices in the business-to-business food and non-food supply chain in Europe” (31 januari 2013). Daarover werd via de website van de Commissie een consultatie gehouden waarbij iedereen (en vooral toeleveranciers) hun commentaar konden geven en hun ervaringen van misbruik konden aangeven (deadline was 30 april). De Green Paper is hier te vinden: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2013:0037:FIN:EN:PDF ; en SOMO’s antwoord op de consultatie hier: http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/2013/unfair-trading-practices/docs/contributions/registered-org/centre-for-research-on-multinational-corporations-somo_en.pdf

–  Het Europese Parlement heeft als antwoord op de Green Paper een eigen initiatief-rapport in de maak waarvan Dennis de Jong rapporteur is vanuit het EP Committee over de interne markt (IMCO). In de eerste concepttekst kiest de rapporteur alleen voor vrijwillige mechanismes om de oneerlijke handelspraktijken aan te pakken (zie de voorstellen in punten 15-17 in http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+COMPARL+PE-516.620+02+DOC+PDF+V0//EN&language=EN).

–  Er zijn amendementen op zijn tekst ingediend, waarvan een niet onbeduidend aantal meer bindende en onafhankelijke mechanismes willen (nationaal en/of Europees) met afdwingbare middelen (sancties). Een overzicht van de amendementen staat hier: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+COMPARL+PE-519.470+01+DOC+PDF+V0//EN&language=EN

–  Intussen wordt aan compromis-amendementen gewerkt en het blijft de vraag of De Jong bereid is om compromis-amendementen in te dienen, of te ondersteunen, die vragen dat de EC voorstellen doet voor “an independent enforcement mechanism with the powers to do own investigations and impose sanctions”, of in ieder geval iets in die richting, dat verder gaat dan vrijwillige initiatieven ondersteunen, dan beoordelen en dan zien of er andere maatregelen moeten worden genomen. Over de amendementen wordt gediscussieerd op 17 oktober en beslist op 5 november in het IMCO-committee.

–  De supermarkten- en retailsector lobbiet heel hard om bindende maatregelen en mechanismes te voorkomen. Na een High Level Round Table waar eerlijke principes werden afgesproken tussen de verschillende stakeholders, was er geen eensgezindheid hoe die in de praktijk moesten worden gebracht: de boerenorganisaties, en vooral COPA/COGECA , hadden geen vertrouwen in een vrijwillige oplossing.

–  Er is intussen door de andere stakeholders een vrijwillige “Supply Chain Initiative” opgericht (zie: http://www.eurocommerce.be/resource-centre.aspx#PressRelease/6301), waarvan de afdwingbaarheid zwak is (zie: http://www.supplychaininitiative.eu/dispute) en waarin de boerenorganisaties (COPA/COGECA, zie hun perscommuniqué  http://www.copa-cogeca.be/Download.ashx?ID=1100663&fmt=pdf), er geen vertrouwen hebben dat het een oplossing brengt.

Ter informatie: C.I.V. Superunie B.A., waar PLUS deel uit maakt, en die eenzijdig de toeleveranciers wil korten zoals een brief in september openbaarde, had aangegeven dit vrijwillige initiatief te steunen waarin eenzijdig opzeggen van contracten als oneerlijk wordt gezien (zie: http://www.supplychaininitiative.eu/sites/default/files/list_vfinale_0.pdf ). Ook Albert Heijn/Ahold, die de prijzenoorlog heeft ontketend, wil dit initiatief steunen.

–  Op 26 september werd in het EP een Retail Market Roundtable gehouden waar COPA/COGECA nogmaals toelichtte waarom een mechanisme zonder unanimiteit en sancties geen oplossing was (onderzoek had een groot percentage aan oneerlijke praktijken aangetoond). Commissaris Barnier gaf aan dat de problemen groot en serieus waren, en dat er naast vrijwillige initiatieven ook mechanismes van overheidsinterventie voor afdwingbaarheid kunnen worden geïnitieerd.

–  Een aantal maatschappelijke organisaties, o.a. TraidCraft die uit ervaring weet dat een vrijwillig initiatief niet werkte in de UK, pleit voor een onafhandelijke overheidsinstantie die de principes van eerlijke handelspraktijken kan handhaven via eigen onderzoek, een (anoniem) klachtenmechanisme, en het opleggen van klachten.

Hopelijk geeft dit een duidelijk overzicht, en ondersteunt het het belang van een rondetafelgesprek.”

Met vriendelijke groet,

Myriam Vander Stichele
Senior Researcher, SOMO
Sarphatistraat, 30, 1018 GL Amsterdam
www.somo.nl

– – – – – – – – –
Tot zover de brief

Verder lezen:
— “Oneerlijke handelspraktijken, Voldoet bestaande (zelf)regulering?” (SEO-rapport, januari 2013).
– “Groenboek inzake oneerlijke handelspraktijken in de food- en non-food toeleveringsketen tussen ondernemingen in Europa” (EC, 6 februari 2013).
— “LTO: wetgeving wijzigen voor krachtenbundeling boeren en tuinders” (22 februari 2013).
— “Kamp: zelfregulering beste wapen tegen oneerlijke handelspraktijken” (2 april 2013)
— “Reactie Centraal Bureau Levensmiddelenhandel op Groenboek inzake oneerlijke handelspraktijken in de food- en non-food toeleveringsketen tussen ondernemingen in Europa” (30 april?).
— “LTO: oneerlijke handelspraktijken aanpakken” (7 mei 2013).
— “Nederlandse kabinetsreactie op het groenboek inzake oneerlijke handelspraktijken in de food- en non-food toeleveringsketen tussen ondernemingen in Europa (8 mei 2013).
— “LTO, FNLI, CBL en VNO-NCW ontwikkelen pilot – ‘Gedragscode Eerlijke Handel agroketen moet dit najaar van start gaan‘” (21 mei 2013).
— “Groenboek ‘oneerlijke handelspraktijken’” (Dutch Dairy Board, (augustus 2013)
— “Supermarktoorlog: uiteindelijk betaalt de boer – Plus haalt eigen mvo-imago onderuit” (NMV, 24 september 2013).
— “‘Inkooporganisaties supers zetten leveranciers klem’” (4 oktober 2013)
— “Contracten supermarkten onder de loep” (7 oktober 2013).
– “Consortium overhandigt 40.000 handtekeningen aan Eurocommissaris Barnier – Pak oneerlijke handelspraktijken van supermarkten aan,” SOMO, 9 december 2013.
–  SOMO’s supermarkt-dossier

(Verkorte webink: https://www.supermacht.nl/?p=2823)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *