EU-Marokko handelsverdrag benadeelt boeren, landarbeiders en milieu, en legaliseert landroof in West-Sahara

(29 februari 2012) Half februari stemde het Europese Parlement in met een nieuw vrijhandelsverdrag met Marokko dat de importtarieven voor veel landbouwgrondstoffen en visproducten sterkt verlaagt. Dit verdrag zal slecht uitpakken voor kleine boerenbedrijven, werknemers en het milieu. Bovendien ‘legaliseert’ de EU hiermee de import van groente en fruit die in Westelijk Sahara wordt geteeld door Marokkaanse en Franse bedrijven.

(door Rob Bleijerveld)

Op 16 februari keurde een meerderheid van het Europese Parlement (EP) de herziening van een vrijhandelsverdrag tussen de EU en Marokko goed. Het verdrag is onderdeel van een project om een vrijhandelszone tussen de EU en Mediterrane landen tot stand te brengen, de “Euromed Area for Free Trade and Investment” [1]. Het verdrag gaat uit van nog meer liberalisering van de visserij- en de landbouwmarkten van beide partners dan nu al het geval is [2]. Afgesproken is dat de invoertarieven op landbouw- en visserijproducten per direct drastisch verlaagd worden en dat die verlagingen over de komende 10 jaar toe zullen nemen.

Marokko kan vanaf nu alle landbouwproducten naar de EU exporteren. Landbouw levert werk aan 38% van de bereopsbevolking in het koninkrijk en 80% van de totale Marokkaanse export naar de EU bestaat uit onbewerkt fruit en groente. Om Europese telers te beschermen tegen overaanbod en prijsverlagingen zijn beperkingen (quota en tarieven) vastgelegd voor bepaalde “gevoelige” producten (tomaten, komkommers, aardbeien, tangerines, knoflook, courgetten en suiker); voorlopig gelden daarvoor qouta (maximale hoeveelheden). De EU kan per direkt zonder beperkingen zaden, kunstmest en bewerkte landbouwproducten naar Marokko exporteren. Sommige producten (zoals eieren, groentes, biscuits en chocolade) zijn de komende 5 tot 10 jaar nog uitgesloten van de vrijhandel en voor weer andere producten uit de EU (tarwe, appels en olijfolie) gelden quota-overgangsgregelingen.

Al met al lijkt de overeenkomst de positie van Europese exporteurs op de Marokkaanse markt te versterken, vooral die van exporteurs van bewerkte landbouwproducten (blikvoedsel, zuivel, oliezaden, groente&fruit en visproducten). Naar verwachting zal het verdrag de nu al gunstige handelsbalans van de Unie nog verder versterken (meer inkomsten uit export dan uit import).
Het is nog niet duidelijk wanneer het verdrag in werking zal treden.

Kritiek

José Bové, anti-GMO activist en europarlementslid uit Frankrijk, schreef op verzoek van het Committee voor Internationale Handel van het EP (INTA) een rapportage over het verdrag [3]. Het verdrag zelf is opgesteld door de Commissie en kon niet inhoudelijk worden aangepast door het europarlement. Bové is op tal van punten erg kritisch over de inhoud ervan (hij nam later dan ook afstand van zijn eigen rapport). Volgens hem benadeelt het verdrag kleine boerenbedrijven, landarbeiders en het milieu in Marokko omdat het vooral is gericht op grootschalige export. Alleen grote, kapitaal-intensieve bedrijven kunnen er daarom van profiteren en het leidt niet naar een gebalanceerde landbouwontwikkeling in Marokko.

Verder worden door het verdrag Zuid-Europese telersbedrijven geconfronteerd met toenemende concurrentie vanuit Marokko en vanuit de geannexeerde Westelijke Sahara. Het verdrag staat tevens toe dat illegale landbouwopbrengsten uit de Westelijke Sahara naar de EU worden geëxporteerd. Grote Franse en Marokkaanse bedrijven (voor een deel eigendom van de Marokkaanse koning) exploiteren daar onder bescherming van het Marokkaanse leger uitgestrekte plantages in weerwil van het internationale recht dat rechten op het gebied toekent aan het Saharaanse volk. Een bijkomend probleem is dat bij de teelt van de groente en het fruit in de Westelijke Sahara grote hoeveelheden schaars grondwater [4] worden verbruikt.

Volgens de Spaanse landbouw- en veeteeltorganisatie COAG verstoort Marokko de markt omdat het land niet voldoet aan de Europese arbeids- en milieustandaards. Spaanse boeren en telers protesteerden op 14 februari door 200 kilo tomaten te dumpen op de stoep van het kantoor van het Europese Parlement in Madrid. Gedurdende 3 dagen protesteerden ze ter plekke. Volgens de COAG bedreigt het verdrag het voortbestaan van 250.000 telersbedrijven in Spanje en zullen 450.000 banen verdwijnen. De export zal met 8500 miljoen euro verminderen. “We gaan niet met de armen over elkaar wachtend toezien hoe de EU de Spaanse fruit- en groentetelers in de steek laat en zonder toezicht Marokkaanse producten toelaat op basis van “ellende lonen” van 5 euro per dag (vergeleken met 50 euro per dag in Spanje), van het ontbreken van “sociale garanties” voor de werkers [5] en van het gebruik van insecticides die al tientallen jaren in de EU zijn verboden, aldus de COAG-woordvoerder voor de G&F sector, Góngora [6].

Toetsing door het Europese Hof van Justitie

De COAG wil het verdrag daarom laten toetsen door het Europese Hof van Justitie. De aanklacht zal uitgaan van 3 hoofdpunten:
– Er wordt niet voldoen aan Europese normen op het terrein van arbeid, sociale afspraken en milieu, met als gevolg onevenwichtigheden op de markt, benadeling van de Europese landbouwers en wettelijk ongelijke behandeling;
– De rechten van de Europese consument met betrekking tot juiste informatie over de herkomst van de producten worden geschonden en geschaad. “Verse waar mag alleen in de EU verkocht worden als op de etiketten duidelijk is aangeven waar het is geproduceerd. De Marokaanse import kan evengoed van de Westelijke Sahara afkomstig zijn,” aldus de COAG-woordvoerder.
– De EU kan geen Associatie Verdragen borgen in geval een van de ondertekenaars voortdurend de wettigheid en internationale verplichtingen schendt. “Het gebruik of de toeëigening van producten uit Saharaans gebied door het Koninkrijk Marokko is onwettig. Marokko heeft dit gebied uitsluitend in beheer voor het eigen voordeel. De VN heeft zijn souvereiniteit over het gebied afgewezen en Marokko leeft de internationale verplichtingen niet na die door de VN zijn opgelegd ten aanzien van de belangen, wensen en baten van het Saharaanse volk,” zo verduidelijkt Góngora.

stop_grondstofroof_w-sahara

Rapport Westelijk Sahara

De Western Sahara Resource Watch (WSRW) en Emmaus Stockholm (Zweden) brachten op 14 februari een rapport uit getiteld ‘Conflict tomatoes’ [7]. Ze geven daarin aan dat de productie van de Marokkaanse landbouw in de sinds 1975 bezette Westelijke Sahara en de handel daarin met de EU enorm is gegroeid. Deze “onethische en controversiële” productie in de bezette Westelijke Sahara is echter niet uitgesloten in de overeenkomst tussen de EU en Marokko [8]. Het rapport beschrijft 11 plantages rondom de stad Dakhla in het zuiden van het gebied, die eigendom zijn van de Marokkaanse koning, van grote Marokkaanse conglomeraten of van Franse multinationals. Geen enkele firma is eigendom van de lokale Saharanen en zelfs niet van plaatselijke Marokkaanse, kleinschalig opererende kolonisten in het gebied. Landbouwproductie en wateronttrekking vinden plaats zonder de instemming van de bevolking van de Westelijke Sahara en is dus in strijd met het internationaal recht, zoals beschreven door een belangrijk juridisch advies van de VN.

Tussen 2002-2003 en 2008-2009 is de groente-opbrengst in het gebied met 2800% gestegen. Naar verwachting zal het aantal mensen, dat werkzaam is in de landbouw in de regio Dakhla, in 2020 verdrievoudigd zijn. Maar op de plantages werken geen Saharanen. De landarbeiders zijn Marokkanen die maandenlang achtereen op de boerderijen werken en in door de Marokkaanse regering gesponsorde onderkomens leven. “Intussen blijft de Saharaanse bevolking in Dakhla werkloos”, aldus een woordvoerder van plaatselijke het Comité tegen foltering in de Westelijke Sahara.

Het afsluiten van het verdrag met Marokko ondermijnt het internationaal recht en ontzegt het Saharaanse volk de meest fundamentele rechten. Het heeft ook een negatieve inbreng op de VN vredesbesprekingen, zo verklaren de WSRW en Emmaus Stockholm.

Geen diepgaand parlementair debat

Voorstanders binnen het Europese Parlement zeggen dat de deal de Marokkaanse overgang naar democratie zal versterken en dat het tegelijkertijd allerlei economische en veiligheidsproblemen oplost. “Het Europese Parlement was terecht voorstander van de democratische transities die plaats vonden tijdens de zogenaamde ‘Arabische Lente’ and sterk voorstander van maatregelen die de economische stabiliteit in Noordafrika,” aldus de Britse europarlementariër en rapporteur David Martin [9].

Het Europese Parlement maakte op 14 december 2011 een einde aan de visserij door Europese reders in de kustzone van de bezette Westelijke Sahara, vooral ingegeven door de zorg over de inbreuk op het internationaal recht. Toch gaf datzelfde Europese Parlement nu groen licht voor het nieuwe verdrag dat geen enkele belemmering opwerpt tegen de import van groente en fruit uit dat gebied. Volgens de parlementariër Bové is het comitee van het europarlement (PECH) dat over visserij gaat kritischer dan het comitee dat gaat over handel (INTA). In een interview met het Franse blad L’économiste [10] vertelt hij dat in het INTA vrij veel voorstanders van ‘vrijhandel’ zitting hebben. “En vrijhandel is een ramp voor de landbouw. Dat zien we al tien jaar aan hoe het gaat binnen de WTO. De leden van het comitee voor landbouw en rurale ontwikkeling van het EP (AGRI) snappen dat wel en hebben daarom in juli afgelopen jaar tegen dat nieuwe verdrag gestemd [11]. Maar de meeste INTA-leden stemmen steevast voor vrijhandel, ook al gaat dat in tegen de belangen van veel mensen,” zo zegt hij.

Hij is van mening dat van dit verdrag niets goed is te verwachten, niet voor Marokko en niet voor Europa. Het dient alleen de belangen van hen die profiteren van de export-gerichte industriële landbouw. En dat gaat ten koste van kleinschalige boerenbedrijven aan beide zijden van de Middellandse Zee.
Het europarlement heeft echter niets in te brengen over de inhoud van dit soort verdragen dat is opgesteld door de Commissie. Het EP was niet betrokken bij de onderhandelingen en kon alleen maar ‘ja’ of ‘nee’ zeggen tegen het hele pakket. Het verdrag zal volgens hem negatief uitpakken voor de landbouwsector en voor de werkgelegenheid. Maar het is ook een ramp voor het milieu: om tomaten te telen in Marokko is 10x zoveel water nodig als in Europa. José Bové: “Mijn standpunt is niet gericht tegen Marokko. Ik vind dat kleine Marokkaanse producenten en Europese boeren hand in hand moeten vechten tegen het vrijhandelsdenken van de multinationale ondernemingen, omdat dat uitgaat van de systematische vernietiging van hen.”

Voorgeschiedenis

Het verdrag komt voort uit het zogenaamde Barcelona Proces dat in november 1995 begon. Het uiteindelijke doel was het instellen van een vrijhandels- en investeringszone – de Euromed Area for Free Trade and Investment – in 2010 [12]. In het kader van het Barcelona Proces tekende de EU in 2000 Associatie Overeenkomsten met 12 Mediterrane landen gericht op “voortgaande dialoog en samenwerking” en het bevorderen van “vrede, veiligheid en voorspoed”. Vanaf 2005 voerde het met Marokko onderhandelingen over de vrijmaking van de markten voor visserij en landbouw (onderdeel van de zogenaamde Rabat Roadmap). Het ging daarbij ook om onderhandelingen over dienstverlening (en het recht op vestiging), mededinging, handelsfacilitatie, buitenlandse investeringen en geschillenbeslechting. En bilaterale onderhandelingen maken tevens deel uit van het proces. In december 2010 tekende de Raad van de Europese Unie een document dat de tweede fase inluidde van onderhandelingen voor de verdere liberalisering van handel tussen Marokko en de EU op gebied van landbouw en visserij.

Meer lezen:
Oorspronkelijk wetsvoorstel COM(2010) 485
INTA-rapport
Website Europarlement
– “EU-Mediterranean trade relations – EU overview of EMFTA process and goals“.
– “CIBERACCIÓ​N: Petición Stop robo recursos saharahuis en Actuable.

Bronnen:
– “Morocco, EU adopt agriculture pact,” Magharebia, 21 februari 2012.
– “EU/Morocco Agreement concerning reciprocal liberalisation measures on agricultural & fishery produce,” TH-EU-NIT, 20 februari 2012.
– “Morocco-EU trade deal draws fire,” EU Observer, 17 februari 2012.
– “EU parliament approves Morocco agriculture trade deal,” Reuters, 17 februari 2012.
– “Ecologistas en Acción, PAPPS, Thawra y WSRS afirman que el acuerdo con Marruecos viola el derecho internacional y daña a los pequeños agricultores,” Europapress, 17 februari 2012.
– “Important step towards liberalisation of EU-Morocco agricultural trade,” ENPI, 16 september 2010.
– “European Parliament approves Morocco agricultural agreement,” 16 februari 2012.
– “EU-Moroccan trade stirs debate over Western Sahara,” Freshplaza, 15 februari 2012.
– “WSRW report reveals massive agri-industry in occupied Western Sahara,” WSRW, 14 februari 2012.
– “Nieuw rapport Marokkaanse teelt in West-Sahara,” Persbericht Western Sahara Resource Watch en Emmaus Stockholm,” 14 februari 2012.
– “Spanish farmers demand no imports of occupation tomatoes,” WSRW, 30 januari 2012.
– “King of Morocco to be biggest benefactor of EU trade agreement,” The Telegraph, 29 January 2012.

Noten:
[1] De plannen voor de ontwikkeling van de Euromed Free Trade (and Investement) Area en de instelling daarvan in 2010 zijn mislukt, en het is de vraag of het ooit nog tot stand zal komen. Er zijn tal van problemen, de grote verschillen tussen de Mediterrane landen, frustraties door het gecentraliseerde en bureaucratische beheer, subsidies die corruptie in de kaart speelden, en recente grote politieke veranderingen in een aantal landen. (bron: “What common policy of the EU towards the Arab World in 2020?,” Europe 2020, 10 februari 2012).
[2] In 2005 waren in het kader van de zogenaamde Rabat Roadmap afspraken gemaakt over de liberalisering van de onderlinge im- en export van landbouw- en visserijproducten. De onderhandelingen voor het huidige akkoord begonnen in februari 2006 en de inzet was te komen tot de verdere handelsliberalisering voor bewerkte en onbewerkte landbouwproducten, vis en visproducten.
[3] Bové Report.
[4] Volgens het National Institute for Agronomy Research (INRA) kost de teelt van 1 kilo tomaten in Frankrijk 10 liter water en in Marokko het tienvoudige! De export van 250.000 tonnes tomaten staat gelijk aan de export van 25 miljoen m3 water. De Humboldt Universiteit onderzocht het verloop van de regenval in de Souss-regio waar veel tomaten worden geteeld. Jaarlijks zakt het grondwaterniveau daar met 1 tot 2 meter. Het jaarlijks tekort wordt geschat op 260 miljoen m3 en de tomatenexport is verantwoordelijk voor 10% daarvan. Dit gaat ten koste van de plaatselijke, kleinschalige landbouw en het leidt tot verzilting van grondwater en bodem.
[5] De Marokkaanse arbeidswetten laten niet toe dat arbeiders zich organiseren in vakbonden; dus zijn er geen CAO’s. De lage lonen zorgen ervoor dat kinderarbeid blijft bestaan. De UNICEF schat in dat zo’n 1.5 miljoen kinderen in de schoolgaande leeftijd geen onderwijs volgen en dat daarom het risiko op uitbuiting zeer groot is, met alle gevolgen voor hun gezondheid.
[6] “COAG recurrirëá ante el tribunal de justicia europeo al acuerdo de libre comercio con Marruecos,” 16 februari 2012. Foto’s van de tomaten-aktie zijn daar te vinden. En een video over het 3-daagse protest is hier te vinden.
[7] “Conflict tomatoes,” WSRW-rapport, 14 februari 2012.
[8] “De EU maakt wel onderscheid waar het de landbouwproductie in het bezette Palestijnse gebied aangaat, maar past niet dezelfde principes toe bij dit handelsverdrag met Marokko,” aldus dhr. Hagen van de WSRW, “Het is in hoge mate onethisch omdat het de vredespogingen van de VN ondermijnt en het verleent zo op ongelukkige wijze steun aan de illegale aanwezigheid van Marokko in de Westelijke Sahara.”
[9] Het klinkt mooi, maar de werkelijk is anders. De EU is er economisch, militair en qua migratiestromen bij gebaat dat de eventuele vervangers van de dictaturen niet de status quo aantasten en echte democratie past daar niet bij. Voor meer hierover, zie “Arabische revoluties: “natuurlijke bondgenoten in een gemeenschappelijke strijd”,” Klasse! en “De EU en Noord-Afrika: Handel en migratiecontrole,” Klasse!.
[10] “Bové: “We’ll do everything to stop the agri-agreement with Morocco”,” WSRW 2 februari 2012.
[11] Het AGRI vindt het verdrag “onevenwichting” vanwege potentieel negatieve effecten van de tarieven op regio’s die zich specialiseren in groenteteelt, en betwijfelt of de EU in staat zal zijn goed toezicht te houden op tariefquota en timing – en om die waar nodig af te dwingen – want de Marokkaanse exploitanten houden zich vaak niet aan de regels.
[12] “The Euro-Mediterranean Partnership: Time to deliver,” Communique on the preparation of the Tampere Euro-Mediterranean Foreign Affairs Ministers Conference (27-28 November 2006), Europese Commissie, 25 oktober 2006.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=492)

Visserij- en landbouwverdrag EU-Marokko benadeelt kleine boeren, landarbeiders en milieu, en legaliseert landroof in West-Sahara

Betalen met cash in supermarkten in 2014 bijna niet meer mogelijk

(27 februari 2012) Het aantal ‘pin alleen’-kassa’s in supermarkten neemt toe, evenals het aantal winkels waar je niet meer met cash terecht kunt voor je boodschappen. In 2014 zal het moeilijk zijn om nog levensmiddelen te kopen zonder krediet- of chipkaart. Banken en supermarktconcerns willen kosten drukken en veel bedrijfsprocessen worden steeds meer beheerd via de computer. Toch wil een kwart van de klanten met cash geld blijven betalen.

(door Rob Bleijerveld)

Volgens de belangenbehartiger van winkeliers, Detailhandel Nederland, zullen de ‘pin alleen’-kassa’s binnen twee tot drie jaar ver in de meerderheid zijn in de supermarkten. Woordvoerder Henk Kok denkt dat betalen met cash geld dan eerder uitzondering zal zijn dan regel. En dat de meerderheid van de klanten daar geen problemen mee zal hebben.

Supermarktbedrijven zetten in op elektronisch afrekenen vanwege hun behoefte aan veiligheid, efficiency, klantvriendelijkheid en kostenbesparing. Door het toenemende aantal gewapende en gewelddadige overvallen besloten sommige supermarktbedrijven in het land om zelfs per direkt de cash-automaten in te ruilen.

Toch zijn het met name de gezamenlijke banken die een groot belang hebben bij betalen per pin of chip. Dat levert enorme kostenbespringen op en het geld staat langer op hun rekeniing zodat ze meer rente kunnen rekenen. Ze voeren al enkele jaren campagnes gericht op de consument en het winkelbedrijf om het elektronisch betalen aantrekkelijker te maken [1]. En het lijkt te werken. Volgens Currence Certificering & Toezicht [2] nam het totaal aantal pintransacties het afgelopen jaar toe ten opzichte van 2010 [3]. Volgens Deloitte was de groei het grootst bij supermarkten. Van alle pintransacties vond ruim 35% plaats in de supermarkt.

Wat wil de klant?

Een op de zes consumenten rekent de dagelijkse boodschappen altijd contant af. Ongeveer 28% van de klanten is niet bereid om steeds met de chip te betalen. Deze groep rekent kleine bedragen wel cash af, maar gebruikt de pinpas of kredietkaart alleen voor hogere bestedingen. Het aantal consumenten dat altijd elektronisch betaalt, neemt jaarlijks toe (is nu 67%).

Volgens Deloitte zegt bijna een kwart van de supermarktklanten (zo’n 23%) van winkel te zullen veranderen wanneer de eigen supermarkt geen contanten meer accepteert. Woordvoerder Op Heij van de branchegroep Retail van Deloitte zei vorig jaar dat geen enkele supermarktketen als enige helemaal zou overstappen. (Inmiddels lijkt dat te zijn veranderd door de recente golf van overvallen). De supermarktbedrijven zullen de overstap naar een geheel elektronisch betaalsysteem pas maken als er “branche-brede afspraken” zijn over een gezamenlijke en gelijktijdige invoering. Hiermee zou de sector meteen ook een efficiëntieslag maken.

Op Heij van Deloitte gaat ervan uit dat betalingen met pin, chip en kredietkaart in toenemende mate gestimuleerd zullen worden totdat er afspraken tussen de supers zijn gemaakt. Dat kan door bijvoorbeeld nog slechts maar één cash-kassa open te houden, zodat de pinnende klant minder lang hoeft te wachten.

De Consumentenbond hield in 2009 overigens een onderzoek onder haar leden over de vraag wat ze vinden van het plan van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel om in supermarkten contant geld te gaan weren [4]

Voor- en nadelen

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en anderen gaven aan wat ze zien als de voor- en nadelen van elektronisch betalen. Een paar voordelen op een rijtje: minder kans op overvallen en diefstal omdat er minder of geen geld in kas is; altijd gepast betalen en geen fouten meer met wisselgeld; overzichtelijkere en goedkoper te beheren geldstroom; minder lange wachttijden bij de kassa; onnodig om eerst geld uit een automaat te halen; het past in het streven van moderne bedrijven om alle goederen- en geldstromen elektronisch volgbaar te maken [5].

Nadelen die worden genoemd zijn: een pinpas kost geld; niet iedereen kan of wil pinnen; door te pinnen is de kans groter dat je teveel uitgeeft; er kan worden gefraudeerd met pinpassen en chipkaarten [6]; computerservers gaan regelmatig op tilt en dan ligt het betalingssysteem plat.

Het CBL vindt dat er oplossingen moeten komen voor hen die niet willen of kunnen pinnen. Het gaat dan met name om ouderen, mensen met een fysieke beperking, zij die hun uitgaven nauwkeurig onder controle willen houden, jonge kinderen en anderen die niet rechtstreeks vanaf hun rekening kunnen betalen.
Er wordt in dat verband ondermeer gedacht aan “de vingerafdruktechniek” voor ouderen en “prepaidkaarten” voor kinderen.

Daarnaast zullen er ook mensen zijn die chip- en bio-ID methodes afwijzen en het gebruik ervan zoveel ontlopen, bijvoorbeeld omdat ze – terecht – sceptisch zijn over de vermeende veiligheid van de systemen (denk aan toegang tot gegevens en misbruik door hackers, overheden of bedrijven).

Bronnen:
– “Super schrapt cash,” Spitsnieuws,” 24 februari 2012.
– “Opnieuw pinrecords in 2011,” Blikopnieuws, 9 februari 2012.
– “Deloitte: 67% van de consumenten pint in supermarkt,” Consultancy.nl, 1 september 2011.
– “In 2014 alleen nog pinnen in supermarkt,” RTL, 6 juni 2009.

Meer lezen:
– “Op weg naar een cashloze supermarktbranche 2014,” rapport van de St. Bevordering efficient betalen, 28 mei 2009.
– “Currence biedt de volgende diensten aan“.
– “Consumentenonderzoek 2011 – Rapport over de ontwikkelingen in het consumentengedrag,” Deloitte, september 2011.

Noten:
[1] Zie daarvoor “Een overzicht van de laatste campagnes van PIN“.  
[2] Currence (of: Currence Certificering & Toezicht) is op 1 januari 2005 opgericht op initiatief van acht Nederlandse banken (ING, ABN Amro, Rabobank, Fortis, SNS Bank, Friesland Bank, Van Lanschot Bankiers en BNG). Het faciliteert marktwerking en transparantie met behoud van de kwaliteit en veiligheid van het betalingsverkeer in Nederland. Currence voert de volgende betaalproducten: PIN, Chipknip, Acceptgiro, Incasso/Machtigen en iDEAL (Zie: “De organisatie Currence“).
[3] Inmiddels kan er niet meer gepind worden met kaarten met magneetstrips. Pinnen gaat nu per chipkaart.  PIN staat voor “Persoonlijk Identificatie Nummer.” (Zie: “PIN houdt na ruim 20 jaar op te bestaan,” 31 dec 2011.
[4] “Alleen nog pinnen in de supermarkt?,” onderzoek onder leden van de Consumentenbond, 18 augustus 2009.
  [5] Zie bijvoorbeeld “Help, mijn computer zit vol,” Nu Zakelijk, 16 februari 2011 en “Sturing aankoopgedrag supermarkten door indeling, technologie en onderzoek naar hersenwerking,” Supermacht, 18 januari 2009.
[6] Voor voorbeelden, zie: “Goedkoop apparaat leest zonder probleem ID-gegevens van RIFD credit card“, Supermacht, 31 augustus 2008, “Vandals hack checkout terminals at California supermarkets,” SC Magazine, 8 december 2011 en “C1000 site gehacked UPDATE: opgelost“.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=489)  

Betalen met cash in supermarkten in 2014 bijna niet meer mogelijk

Het aantal ‘pin alleen’-kassa’s in supermarkten neemt toe, evenals het aantal winkels waar je niet meer met cash terecht kunt voor je boodschappen. In 2014 zal het moeilijk zijn om nog levensmiddelen te kopen zonder krediet- of chipkaart. Banken en supermarktconcerns willen kosten drukken en veel bedrijfsprocessen worden steeds meer beheerd via de computer. Toch wil een kwart van de klanten met cash geld blijven betalen.

Volgens de belangenbehartiger van winkeliers, Detailhandel Nederland, zullen de ‘pin alleen’-kassa’s binnen twee tot drie jaar ver in de meerderheid zijn in de supermarkten. Woordvoerder Henk Kok denkt dat betalen met cash geld dan eerder uitzondering zal zijn dan regel. En dat de meerderheid van de klanten daar geen problemen mee zal hebben.

Supermarktbedrijven zetten in op elektronisch afrekenen vanwege hun behoefte aan veiligheid, efficiency, klantvriendelijkheid en kostenbesparing. Door het toenemende aantal gewapende en gewelddadige overvallen besloten sommige supermarktbedrijven in het land om zelfs per direkt de cash-automaten in te ruilen.

Toch zijn het met name de gezamenlijke banken die een groot belang hebben bij betalen per pin of chip. Dat levert enorme kostenbespringen op en het geld staat langer op hun rekeniing zodat ze meer rente kunnen rekenen. Ze voeren al enkele jaren campagnes gericht op de consument en het winkelbedrijf om het elektronisch betalen aantrekkelijker te maken [1]. En het lijkt te werken. Volgens Currence Certificering & Toezicht [2] nam het totaal aantal pintransacties het afgelopen jaar toe ten opzichte van 2010 [3]. Volgens Deloitte was de groei het grootst bij supermarkten. Van alle pintransacties vond ruim 35% plaats in de supermarkt.

Wat wil de klant?

Een op de zes consumenten rekent de dagelijkse boodschappen altijd contant af. Ongeveer 28% van de klanten is niet bereid om steeds met de chip te betalen. Deze groep rekent kleine bedragen wel cash af, maar gebruikt de pinpas of kredietkaart alleen voor hogere bestedingen. Het aantal consumenten dat altijd elektronisch betaalt, neemt jaarlijks toe (is nu 67%).

Volgens Deloitte zegt bijna een kwart van de supermarktklanten (zo’n 23%) van winkel te zullen veranderen wanneer de eigen supermarkt geen contanten meer accepteert. Woordvoerder Op Heij van de branchegroep Retail van Deloitte zei vorig jaar dat geen enkele supermarktketen als enige helemaal zou overstappen. (Inmiddels lijkt dat te zijn veranderd door de recente golf van overvallen). De supermarktbedrijven zullen de overstap naar een geheel elektronisch betaalsysteem pas maken als er “branche-brede afspraken” zijn over een gezamenlijke en gelijktijdige invoering. Hiermee zou de sector meteen ook een efficiëntieslag maken.

p Heij van Deloitte gaat ervan uit dat betalingen met pin, chip en kredietkaart in toenemende mate gestimuleerd zullen worden totdat er afspraken tussen de supers zijn gemaakt. Dat kan door bijvoorbeeld nog slechts maar één cash-kassa open te houden, zodat de pinnende klant minder lang hoeft te wachten.

Voor- en nadelen

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en anderen gaven aan wat ze zien als de voor- en nadelen van elektronisch betalen. Een paar voordelen op een rijtje: minder kans op overvallen en diefstal omdat er minder of geen geld in kas is; altijd gepast betalen en geen fouten meer met wisselgeld; overzichtelijkere en goedkoper te beheren geldstroom; minder lange wachttijden bij de kassa; onnodig om eerst geld uit een automaat te halen; het past in het streven van moderne bedrijven om alle goederen- en geldstromen elektronisch volgbaar te maken [4].

Nadelen die worden genoemd zijn: een pinpas kost geld; niet iedereen kan of wil pinnen; door te pinnen is de kans groter dat je teveel uitgeeft; er kan worden gefraudeerd met pinpassen en chipkaarten [5]; computerservers gaan regelmatig op tilt en dan ligt het betalingssysteem plat.

Het CBL vindt dat er oplossingen moeten komen voor hen die niet willen of kunnen pinnen. Het gaat dan met name om ouderen, mensen met een fysieke beperking, zij die hun uitgaven nauwkeurig onder controle willen houden, jonge kinderen en anderen die niet rechtstreeks vanaf hun rekening kunnen betalen.
Er wordt in dat verband ondermeer gedacht aan “de vingerafdruktechniek” voor ouderen en “prepaidkaarten” voor kinderen.

Daarnaast zullen er ook mensen zijn die chip- en bio-ID methodes afwijzen en het gebruik ervan zoveel ontlopen, bijvoorbeeld omdat ze – terecht – sceptisch zijn over de vermeende veiligheid van de systemen (denk aan toegang tot gegevens en misbruik door hackers, overheden of bedrijven).

De Consumentenbond hield in 2009 een onderzoek onder haar leden over de vraag wat ze vinden van het plan van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel om in supermarkten contant geld te gaan weren [6]

Bronnen:
– “Super schrapt cash,” Spitsnieuws, 24 februari 2012 (http://www.spitsnieuws.nl/archives/binnenland/2012/02/super-schrapt-cash).
– “Opnieuw pinrecords in 2011,” Blikopnieuws, 9 februari 2012 (http://www.blikopnieuws.nl/bericht/140547/Opnieuw_pinrecords_in_2011.html).
– “Deloitte: 67% van de consumenten pint in supermarkt,” Consultancy.nl, 1 september 2011 (http://www.consultancy.nl/nieuws/deloitte-67-consumenten-gebruikt-pinpas-of-creditcard-in-supermarkt).
– “In 2014 alleen nog pinnen in supermarkt,” RTL, 6 juni 2009 (http://www.rtl.nl/%28/actueel/rtlnieuws/binnenland/%29/components/actueel/rtlnieuws/2009/06_juni/11/binnenland/0611_0630_cash_uit_supermarkt_pinnen.xml).

Meer lezen:
– “Op weg naar een cashloze supermarktbranche 2014,” rapport van de St. Bevordering efficient betalen, 28 mei 2009 (http://www.efficientbetalen.nl/websites/efficientbetalen/docs/Rapport_SBEB_def_printable.pdf).
– “Currence biedt de volgende diensten aan” (http://www.currence.nl/nl-NL/OverCurrence/Diensten/Pages/Diensten.aspx).
– “Consumentenonderzoek 2011 – Rapport over de ontwikkelingen in het consumentengedrag,” Deloitte, september 2011 (http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Netherlands/Local%20Assets/Documents/NL/Branches/Consumentenmarkt/nl_nl_cb_consumentenonderzoek_2011.pdf).

Noten:
[1] Zie daarvoor “Een overzicht van de laatste campagnes van PIN” (http://www.pin.nl/nl-NL/Consument/Campagnes/Pages/default.aspx).
[2] Currence (of: Currence Certificering & Toezicht) is op 1 januari 2005 opgericht op initiatief van acht Nederlandse banken (ING, ABN Amro, Rabobank, Fortis, SNS Bank, Friesland Bank, Van Lanschot Bankiers en BNG). Het faciliteert marktwerking en transparantie met behoud van de kwaliteit en veiligheid van het betalingsverkeer in Nederland. Currence voert de volgende betaalproducten: PIN, Chipknip, Acceptgiro, Incasso/Machtigen en iDEAL (Zie: “De organisatie Currence” (http://www.currence.nl/nl-NL/OverCurrence/deorganisatie/Pages/De%20Organisatie.aspx)).
[3] Inmiddels kan er niet meer gepind worden met kaarten met magneetstrips. Pinnen gaat nu per chipkaart.  PIN staat voor “Persoonlijk Identificatie Nummer.” (Zie: “PIN houdt na ruim 20 jaar op te bestaan,” 31 dec 2011 (http://www.telegraaf.nl/dft/11220355/__PIN_houdt__op_te_bestaan__.html).
[4] Zie bijvoorbeeld “Help, mijn computer zit vol,” Nu Zakelijk, 16 februari 2011 (http://www.nuzakelijk.nl/column-walther-ploos-van-amstel/2448034/help-mijn-computer-zit.html) en “Sturing aankoopgedrag supermarkten door indeling, technologie en onderzoek naar hersenwerking, Supermacht, 18 januari 2009 (
https://supermacht.nl/negatieve-effecten-othermenu-33/22-prijzenslag/200-sturing-aankoopgedrag-supermarkten-door-indeling-technologie-en-onderzoek-naar-hersenwerking).
[5] Voor voorbeelden, zie: “Goedkoop apparaat leest zonder probleem ID-gegevens van RIFD credit card, Supermacht, 31 augustus 2008 (https://supermacht.nl/films-expos-topmenu-59/38-films-expos/182-goedkoop-apparaat-leest-zonder-probleem-id-gegevens-van-rifd-credit-card), “Vandals hack checkout terminals at California supermarkets,” SC Magazine, 8 december 2011 (http://www.scmagazine.com/vandals-hack-checkout-terminals-at-california-supermarkets/article/218511/) en “C1000 site gehacked UPDATE: opgelost” (http://www.simpelkoken.nl/nieuws/?article=549).
[6] “Alleen nog pinnen in de supermarkt?, onderzoek onder leden van de Consumentenbond, 18 augustus 2009
(http://www.consumentenbond.nl/forum/viewtopic.php?t=7081).

Meer druk op supermarkten nodig na “champignon”-uitspraak Raad van State

(13 februari 2012) Vier champignonbedrijven hebben samen met LTO Paddestoelen en groothandelsbedrijf Frugi Venta het keurmerk Fair Produce NL opgezet gericht op het sectorbreed eerlijk oogsten van champignons. Malafide telers verpesten de markt en betalen hun plukkers veel minder dan het minimumloon (dankzij de Europese dienstenrichtlijn). De supermarkten weigeren alleen nog in te kopen bij gecertificeerde telers. Misschien is steun van de kant van consumenten(organisaties) hard nodig om de supers onder druk te zetten… Lees verder“Meer druk op supermarkten nodig na “champignon”-uitspraak Raad van State”

10-11 maart: Zadenbeurs ‘Reclaim the Seeds’ (Amsterdam)

(12 februari 2012) Voordat alle zaden en planten weer de grond in kunnen, vindt in Amsterdam op 10 en 11 maart 2012 rts-logoeen vrije zadenbeurs plaats. Een evenement voor mensen met of zonder tuin(tje) waar zaden kunnen worden geruild, weggegeven en verkocht. Er is ook een uitgebreid programma met ondermeer workshops, films en debat.
Dit initiatief is gericht op het behoud van de diversiteit aan groente en andere voedselgewassen en om er voor te zorgen dat de zaden zoveel mogelijk uit handen blijven grote agro-bedrijven.

U bent uitgenodigd!

Zadenbeurs “Reclaim the Seeds”
10-11 maart 2012 – Plantage Doklaan 8, Amsterdam
Initiatief van ASEED Europe (actiegroep voor sociale rechtvaardigheid en het milieu die zich inzet voor diversiteit en duurzame landbouw).

Voordat komend jaar alle zaden en planten weer de grond in kunnen, vindt in het weekend van 10 en 11 maart 2012 in Amsterdam de zadenbeurs ‘Reclaim the Seeds’ plaats. Het wordt een evenement waar tuinders, mensen met een volkstuin en collectieven zaden kunnen ruilen, weggeven en verkopen. Hiermee willen we bereiken dat de diversiteit aan groente en andere voedselgewassen behouden blijft en dat de zaden uit handen blijven van grote agro-bedrijven. Er staan ook workshops, presentaties, debat, een informatiemarkt en een manifestatie op het programma. Het is nadrukkelijk ook een weekend voor mensen zonder tuin die wel geïnteresseerd zijn in het onderwerp.

Programma:
Zaterdag 10 maart: “Think global”

Bij de zadenmarkt op zaterdag is er naast kraampjes met zaden uit Nederland ook een aantal collectieven uit het buitenland die zijn gespecialiseerd in het in stand houden en verspreiden van een grote diversiteit aan fruit- en groentegewassen. Ze hebben informatie over allerlei tuin- en landbouwgerelateerde onderwerpen, zowel heel praktisch als over de politieke kant van verhaal. Organisaties die al hebben toegezegd te komen, zijn: het Weizennotkomitee, de Godin/eetbaar landschap, de Bolster, de Oerakker, Boer Koekoek, historische tuinderij de Lentse Warmoezenier, stichting De Nieuwe Akker, Verein zur Erhaltung der Nutzpflanzenvielfalt, Pluk de Stad, Bifurcated Carrots, boerenbedrijf Ketelbroek, Gradinka Kruidentuinen, platform Aarde Boer Consument, Cityplot en Mobiation

Zondag 11 maart: “Act local”
Op zondag is er meer aandacht voor initiatieven om meer lokaal en regionaal voedsel in de stad te krijgen. Met presentaties van lokale voedselinitiatieven en uitwisselingen van ervaringen, praktische workshops, films en een actie.

Doelstelling en achtergrond:

Reclaim the Seeds wil met de zadenbeurs bijdragen aan:
– het in stand houden van de keuze en diversiteit van voedselgewassen;
– het ondersteunen van de organisaties en individuen die zich hier mee bezig houden,
– het onder de aandacht brengen van het belang van soortendiversiteit voor landbouw en klimaat;
– het bijeenbrengen van belangstellenden en degenen die actief met zadendiversiteit bezig zijn in Nederland; en
– het betrekken van meer mensen bij het zelf gebruiken van vrije zaden en mogelijk zelfs actief bewaren en uitwisselen van zaadgoed.

Wij steunen de Europese campagne voor Zaadgoedsoevereiniteit. Zaden zijn de oorsprong van ons voedsel. Toegang tot en diversiteit van zaden is van levensbelang. Centraal in het plenaire debat tijdens het weekend staat het begrip zaadgoedsoevereiniteit – nu en in de toekomst.

Het project draait om zaden en diversiteit in de landbouw. Willen we duurzaam voedsel produceren dan hebben we niets aan energieslurpende industriële mono-variëteiten. De toekomst is aan efficiënte en bestendige rassen, zoals die aan ons zijn doorgegeven door de generaties heen. Zelfgekweekte zaden zijn zeer divers waardoor ze zich gemakkelijk aanpassen aan steeds veranderende omstandigheden. Maar klimaatbestendige en klimaatvriendelijke gewassen blijken nog maar dun gezaaid. Recente ontwikkelingen op de Nederlandse en internationale zadenmarkt hebben geleid tot marktconcentratie en steeds minder variëteit. Ook het aanbod van biologisch zaaizaad laat te wensen over. Ondertussen worden door de Europese regelgeving de mogelijkheden voor boer voor onafhankelijke teelt en veredeling steeds beperkter.
Ongemerkt worden intussen Europese patenten verleend op steeds meer gangbare groente- en fruitvariëteiten. Het zijn ontwikkelingen die in Nederland – een van de belangrijkste producenten van groentezaad ter wereld – veel meer aandacht verdienen.

Inspiratie voor deze Nederlandse beurs deden we op bij de internationale zadenbeurs voorjaar 2011 in Brussel. De deelnemers waren particuliere en professionele biotuinders, veredelaars als het Franse Kokopelli, maar ook vertegenwoordigers van lokale ‘seedsavers’ initiatieven als Seedy Sunday uit Engeland. En ook hier waren workshops en discussies over politieke ontwikkelingen en actiecampagnes. Op de website van het Seed Sovereignty netwerk (http://www.seed-sovereignty.org) is een uitgebreid verslag van deze dag te vinden, evenals veel achtergrondinformatie over het onderwerp.

De tijd is rijp voor een Nederlandse zadenbeurs, een gelegenheid om tot vruchtbare samenwerking te komen.

Reserveren, deelname en vragen:
* Voor een plekje op de zadenmarkt, een infostand, een bijdrage aan het programma, aanmelden of andere vragen, kun je contact opnemen
via reclaimtheseeds [at] aseed [dot] net. Maar je kunt ook gewoon langskomen op 10 en 11 maart!
De zadenmarkt op zaterdag begint om 11 uur.
* Voor meer informatie, voor weblinks, contactformulier en het programma: kijk op de website  http://www.reclaimtheseeds.nl
* Deelname aan de markt en de rest van het weekend is gratis.
(Als non-profit organisatie hebben we een bescheiden budget. Donaties voor het project zijn uiteraard meer dan welkom!)
* Brochure over monopolisering van de zadenindustrie (“Wie wind zaait zal storm oogsten“)

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=487)

Hebben de multinationals de grote natuur- en milieuorganisaties in hun greep?

(9 februari 2012) Volgens wetenschapper en publicist Jonathan Latham leiden de stelsels voor ‘duurzame’ en ‘verantwoordelijke’ certificatie van het Wereld Natuur Fonds tot het versnellen van ontbossing, grootschalige milieuvernietiging en verdrijving van kleine boeren van hun land. In plaats van het opzetten van massale protesten tegen de werkwijze van de grote landbouw- en voedselmultinationals speelt het beleid van invloedrijke natuurbeschermingsorganisaties de agro-bedrijven juist in de kaart. Lees verder“Hebben de multinationals de grote natuur- en milieuorganisaties in hun greep?”

Vrijspraak Muffinman: voedsel halen uit afvalcontainers alleen met toestemming…

(9 februari 2012) De Belgische freeganist Steven De Geynst – alias de ‘Muffinman’ – is gisteren vrijgesproken. De aanklacht wegens diefstal van muffins is afgewezen. Maar de uitspraak betekent ook dat voedsel wegnemen uit afvalcontainers alleen is toegestaan als er sprake is of was van (mondelinge) toestemming… Lees verder“Vrijspraak Muffinman: voedsel halen uit afvalcontainers alleen met toestemming…”

Aankondiging: 9 februari aanbieding gifsoja-petitie aan Ahold (26000 protestmails)

(6 februari 2012) Op 9 februari overhandigen ASEED en Gifsoja de petitie “Gifsoja is niet ‘verantwoord’, AHOLD hou ons niet voor de gek” aan de afdeling Duurzaamheid van Ahold. Ruim 26000 ondertekenaars willen dat Ahold uit de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja stapt en dat het concern laat zien dat het duurzaamheid serieus neemt.
Komt allen: 9 februari van 12.30 tot 13.30 uur aan de Piet Heinkade 167-173 (vlakbij Amsterdam CS). Lees verder“Aankondiging: 9 februari aanbieding gifsoja-petitie aan Ahold (26000 protestmails)”