Kritiek op NL’se NGO’s binnen ‘Verantwoorde Soja’-verband, en op het Initiatief Duurzame Handel

(5 februari 2011 – update 190521) In een gezamenlijke brief bekritiseren Belgische Noord-Zuidbewegingen en milieuorganisaties hun Nederlandse collega’s ICCO, Both Ends, IUCN-Nederland, Stichting Natuur en Milieu, Solidaridad en Wereld Natuur Fonds over hun deelname aan de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS). Ze roepen hen op om hun steun aan “verantwoorde” RTRS-soja te heroverwegen. Ondertussen is de campagne Gifsoja.nl in Nederland begonnen om deze kwestie ‘live’ aan te kaarten door het uitdelen van pamfletten tijdens bijeenkomsten rondom duurzaamheid.

(door Rob Bleijerveld)

Op 4 februari stuurden Belgische Noord-Zuidbewegingen en milieuorganisaties een brief aan de ICCO, Both Ends, IUCN-Nederland, Stichting Natuur en Milieu, Solidaridad en Wereld Natuur Fonds over hun deelname aan de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS).

De Belgische organisaties volgen de ontwikkelingen rond de (RTRS) al een aantal jaren met kritische blik, hebben scherpe kritiek op de grootschalige teelt van soja en zijn verbaasd over de steun aan dit initiatief door enkele belangrijke Nederlandse ontwikkelingsNGO’s en milieuorganisaties. Ze zijn van mening “dat met de RTRS-criteria geen sprake is van ‘verantwoorde’ soja, maar juist van een legitimatie van een onduurzaam productiesysteem.

Deze aanpak zet de kritische consument op het verkeerde been. Het vertraagt bovendien andere benaderingen zoals het afremmen van de intensieve veehouderij en de overschakeling op lokaal geproduceerd veevoeder,” aldus de briefschrijvers. Ze roepen hun Nederlandse collega’s op om hun steun aan “verantwoorde” RTRS-soja te heroverwegen.

Ondertussen is de campagne Gifsoja.nl (http://www.gifsoja.nl/Gifsoja/nieuws/nieuws.html) [1] begonnen om deze kwestie aan te kaarten tijdens bijeenkomsten in Nederland rondom duurzaamheid. Zo werd op 3 februari aan de 250 deelnemers van de conferentie “Routeplan voor een Eerlijke Economie” in Tilburg een pamflet uitgedeeld over de rol van de IDH, het Inititiatief Duurzame Handel (was http://duurzamehandel.com/nl/home en nu https://www.idhsustainabletrade.com/) [2].

Het pamflet (pamflet: http://www.gifsoja.nl/Gifsoja/nieuws/Artikelen/2011/2/3_Initiatief_Duurzame_Handel__de_nieuwe_duurzame_VOC_files/
idh-duurzameVOC-web.pdf
) bevat prikkelende kritiek op foute labels voor soja en de “duurzame VOC mentaliteit” bij het door de regering zwaar gesponsorde Initiatief Duurzame Handel (IDH).

Leden van de campagnegroep deelden op 16 december 2010 een soortelijk pamflet (http://www.gifsoja.nl/Gifsoja/nieuws/Artikelen/2011/1/18_Is_het_Initiatief_Duurzame_Handel_(IDH)_de_
nieuwe_duurzame_VOC_files/idh-duurzameVOC.pdf
) uit na afloop van het Rode Hoed slotdebat “De prijs van ons voedsel” waar Nico Roozen van Soldaridad een speech hield, en ook op 18 januari 2011 tijdens de nieuwjaarsreceptie van het Platform Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

Recentelijk zijn een aantal grote buitenlandse ondernemingen (Nidera, Dupont/Pioneer) – en leden van de RTRS – door de Argentijnse autoriteiten beschuldigd van van “slavenachtige arbeidsomstandigheden” met betrekking tot de teelt van soja [3].

Open brief aan Nederlandse milieuorganisaties, 4 februari 2011

Belgische Noord-Zuidbewegingen en milieuorganisaties volgen de ontwikkelingen rond de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS) al een aantal jaren met kritische blik. Ze zijn dan ook verbaasd over de steun aan dit initiatief van enkele belangrijke Nederlandse ontwikkelingsNGO’s en milieuorganisaties. Daarom schreven ze een open brief aan hun Nederlandse collega’s.

Geachte directies en medewerkers van ICCO, Both Ends, IUCN-Nederland, Stichting Natuur en Milieu, Solidaridad en Wereld Natuur Fonds. Belgische Noord-Zuid- en milieuorganisaties volgen de ontwikkelingen rond de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS) al een aantal jaren met kritische blik en groeiende bezorgdheid. We hebben dan ook met verbazing kennis genomen van uw steun aan dit initiatief.

De grootschalige teelt van soja voor export als agrobrandstof en veevoer is bijzonder schadelijk voor mens en natuur in de productielanden en voor het klimaat in zijn geheel. Internationaal gezien spreekt het verdwijnen van het Amazonegebied in Brazilië tot de verbeelding, maar ook de Braziliaanse Cerrado (soortenrijke savanne) staat er zwaar onder druk.

De ontbossing en de vernietiging van het ecosysteem is er momenteel drie keer zo hoog als in het Amazonegebied. Ook in landen als Argentinië en Paraguay is het duidelijk dat sociale uitsluiting van hele bevolkingsgroepen samen spoort met de ecologische ravage.

Wij zijn van mening dat met de RTRS-criteria geen sprake is van ‘verantwoorde’ soja, maar juist van een legitimatie van een onduurzaam productiesysteem, namelijk de grootschalige teelt van herbicideresistente gewassen. Deze aanpak zet de kritische consument op het verkeerde been. Het vertraagt bovendien andere benaderingen zoals het afremmen van de intensieve veehouderij en de overschakeling op lokaal geproduceerd veevoeder.

Daarom ondertekenden veertien Belgische organisaties en platforms in juni 2010 de vijfde internationale verklaring tegen de RTRS, samen met 230 andere organisaties wereldwijd. (1)

De belangrijkste redenen genoemd in die verklaring, waarom de RTRS geen steun verdient, zijn: – de RTRS-criteria gaan de ontbossing niet tegen; – het ‘verantwoord’ verklaren van een onduurzaam productiesysteem van genetisch gemanipuleerde (RoundupReady) soja; – geen bescherming van de lokale bevolking tegen de uitbreiding van de sojaproductie, of tegen het grootschalig spuiten met Roundup en andere pesticiden; – nagenoeg geen maatschappelijk draagvlak voor dit initiatief, zeker niet in de productielanden.

Daarbij vragen wij ons zeer sterk af of het terecht is dat de RTRS aanstuurt op het verkrijgen van klimaatsubsidies binnen het REDD-initiatief van de UNFCCC (VN-panel van klimaatexperts), en indirecte steun via de veelbekritiseerde EU-biobrandstoffenrichtlijn.

We hebben kennis genomen van uw brief, gestuurd op 17 juni 2010 aan een groot aantal Nederlandse sojaverbruikers, o.a. de leden van de Taskforce Duurzame Soja. In die brief zegt u:

“De standaard is wat ons betreft nog niet ideaal, maar een goed begin. Om RTRS tot het gewenste succes te maken, is er nog veel nodig. Zo moet er in onze ogen binnen RTRS een aparte non-GMQ-certificering komen. Nu de RTRS-standaard is vastgesteld, moet deze zo snel mogelijk in de praktijk worden gebracht en moet er dus een markt voor RTRS-soja op gang komen, zodat producenten ook daadwerkelijk gestimuleerd worden aan deze standaard te voldoen.”

“Als deelnemers in de Task Force Duurzame Soja en het Initiatief Duurzame Soja heeft u zich reeds gecommitteerd om in 2015 100 procent verantwoorde soja te gebruiken. Wij roepen u op om aanvullend daarop dit jaar nog een tijdgebonden stappenplan 2011-2015 te presenteren om uiterlijk in 2015 100 procent verantwoorde soja te gaan gebruiken.”

De ondertekenende organisaties vragen zich af waarom uw organisatie dergelijke steun aan de RTRS betuigen.

Opmerkelijk is dat IUCN-Nederland en Stichting Natuur en Milieu (samen met Cordaid, Oxfam-Novib, Milieudefensie en Fairfood) op 20 februari 2009 nog een brief ondertekenden waarin zij concluderen dat:

“In de huidige vorm zijn wij van mening dat de RTRS niet bijdraagt aan de toekomstige verduurzaming van de sojaproductie en -handel, en ook niet aan de beleidsdoelstellingen ten aanzien van armoedebestrijding, duurzame ontwikkeling en biodiversiteitsbescherming van de Nederlandse overheid.”

De RTRS-criteria zijn sindsdien niet verbeterd. Het ontbossingcriterium is verder afgezwakt en voor de rest is niets wezenlijks veranderd.

Ook in België hebben we al enkele jaren te maken met een sterke RTRS-promotie. Een aantal NGO’s vergaderden geruime tijd in het kader van de ‘Focusgroep Maatschappelijk Verantwoorde Diervoederstromen’ met de mengvoederkoepel BEMEFA, Imexgra, de Belgische Boerenbond, de grote retailers verenigd in COMEOS, e.a.

De Focusgroep is van tijd tot tijd een verruiming van het ‘Platform Maatschappelijk Verantwoorde Diervoederstromen’. Het onderscheid tussen beide groepen is een bron van veel misverstand in België en vooral internationaal. De NGO’s die aan de focusgroep deelnemen, hebben zich steeds verzet tegen het opgedrongen kader van de RTRS.

Ook in Vlaanderen/België wordt de RTRS zowel door de industrie als door de overheid gebruikt om het debat te smoren en om ondertussen de enorme veevoeder- en vleesbelangen veilig te stellen. Ondertussen lanceerde BEMEFA nog een eigen lastenboek met nóg zwakkere criteria. Vrijwel dezelfde benadering zien wij overigens in het ‘duurzaamheidsprogramma’ van Unilever.

Een ‘verantwoord’ RTRS-label voor bulksoja doet niets substantieels voor mens of milieu. Het misleidt wel de consument, die producten koopt van de bedrijven die meedoen aan de RTRS; ook in België. En het biedt een greenwash voor bedrijven als Monsanto, Cargill en Unilever.

We hopen van harte dat uw organisaties de steun aan ‘verantwoorde’ RTRS-soja wil heroverwegen.

Jan Vannoppen, directeur VELT
Leen Laenens, directeur BioForum
Jean-Pierre De Leener, beleidsmedewerker NGO-koepel 11.11.11.
Luc Vankrunkelsven, medewerker Wervel en Brazilië-expert
Lies Couckuyt, medewerker landbouwwerkgroep JNM
Thierry Kesteloot en Saar Van Hauwermeiren, Oxfam-in-België
Lieve Dekinder, Friends of the Earth, Vlaanderen en Brussel
Jo Dalemans, beleidsmedewerker Rurale Ontwikkeling, Broederlijk Delen
Johan Bosman, KWIA

(1) “Open Letter: Growing Opposition to Round Table on Responsible Soy”. June 2010.
Bijgaande foto op DeWereldvanmorgen-site: “De gevolgen van sojateelt zijn duidelijk zichtbaar in het Amazonegebied” (foto: Flickr)

Overige noten:
[1] De campagne Gifsoja.nl wil “een breder Nederlandstalig publiek informeren over de vérstrekkende gevolgen van de sojateelt en over de leidende rol die WWF en Solidaridad – met stevige financiële steun van de Nederlandse overheid – hebben in het proces dat probeert gifsoja tot ‘verantwoord’ te bestempelen.”
[2] Het Initiatief Duurzame Handel (IDH) is een coalitie tussen overheden, 8 vakbonden/maatschappelijke organisaties, 7 branche- en werkgeversorganisaties en zo’n 60 multinationale ondernemingen met een zetel in Nederland (waaronder Ahold en Schuitema). De missie van de IDH is “het versnellen en opschalen van duurzaamheid in de mainstream markt.” De IDH richt zich op internationale handelsketens van commodities als soja, hout, cacao, thee, katoen, natuursteen, toerisme, kweekvis, electronica en specerijen. “Sector per sector brengt de IDH partijen bijeen om gezamenlijk de markt te kantelen en duurzame productie en handel tot standaard te maken.” Hier is het Actieplan Duurzame Handel 2011-2015 te lezen dat een aantal IDH-bonzen op 29 juni presenteerden.
[3] Meer hierover in “RTRS lid Nidera beschuldigd van ‘Slavernij-achtige’ praktijken,” Gifsoja, 18 januari 2011 en in “Weer ‘slavenarbeid’ bij RTRS lid,” Gifsoja, 1 februari 2011.

Bronnen:
– “Verantwoorde soja? Open brief aan Nederlandse milieuorganisaties,” Dewereldmorgen, 4 februari 2011.
– “Argentina: Another RTRS company charged with slave-like treatment of workers, tax evasion,” GM Watch, 1 februari 2011.
Blogarchief Gifsoja.

(verkorte weblink: https://www.supermacht.nl/?p=390)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *