Nederlandse watervoetafdruk, de supermarkt en het Europees handelsbeleid



In
het kader van de WereldWaterDag (22 maart) hebben het Wereld Natuur
Fonds (WNF) en de Universiteit Twente de watervoetafdruk van
Nederland berekend [1]. De Nederlandse burger verbruikt gemiddeld 2,3
miljoen liter water per jaar ! Dat is bijna twee keer zoveel als de
gemiddelde wereldburger verbruikt. Van al het water dat wij
verbruiken is 89 % afkomstig uit het buitenland. Het wordt gebruikt
voor de productie van veel van de levensmiddelen die we hier
consumeren. Zo kost het produceren van 1 kilo rijst 3400 liter water
en 1 kop koffie 140 liter. Ook bij de teelt van bijvoorbeeld
sesamzaad (voor veevoer), zonnebloemolie, rietsuiker en fruit wordt
erg veel water verbruikt. Deze producten zijn vaak afkomstig uit
regio's waar waterschaarste is of dreigt, zoals Sudan, Pakistan en
Spanje.


W
NF-voorstellen voor waterbeheer in
het buitenland

Volgens het WNF zijn de watertekorten,
de te lage grondwaterstanden of verzilting enkele van de gevolgen van
gebrekkig waterbeheer in deze landen. De organisatie vindt dat
bedrijven – in het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen –
invloed moeten uitoefenen op het waterbeheer in de landen waar hun
producten vandaan komen. In het WNF-rapport 'De Watervoetafdruk van
Nederland' is een overzicht opgenomen van de mogelijkheden voor
producenten en importeurs om hun watergebruik efficiënter te maken
en om bij te dragen aan een verbeterd, duurzaam waterbeheer ter
plekke. De adviezen lopen uiteen van het gebruik een
(gestandaardiseerde) meetmethode voor de watervoetafdruk, via
efficiëntere irrigatie-technieken, tot opleidingstrajecten voor
bijvoorbeeld rijstboeren.

Van de Nederlandse overheid vraagt het
WNF om de kennis op het gebied van duurzaam waterbeheer te
exporteren, aangezien er voor de helft van de belangrijke
internationale zoetwatergebieden nog geen afspraken bestaan over het
beheer tussen de verschillende landen.


Andere visies op waterbeheer

In het algemeen leidt het (grote)
waterverbruik voor de productie van levensmiddelen en andere goederen
in ontwikkelingslanden tot grote druk op de grond- en
oppervlaktewatervoorraden ter plekke. Dit beperkt de hoeveelheid
(veilig en betaalbaar) drinkwater die beschikbaar is voor de
bevolking. De situatie wordt verergerd door de druk die
internationale instellingen als Wereldbank en IMF uitoefenen op de
regeringen van ontwikkelingslanden om hun drinkwatervoorzieningen te
liberaliseren en te privatiseren ten gunste van buitenlandse
investeerders. Zulk beleid zorgt weliswaar voor zeer lage
waterprijzen voor de (buitenlandse) productiebedrijven (en dus lagere
prijzen voor onze consumptiegoederen) maar ook voor vaak drastische
prijsverhogingen of voor afsluitingen voor de arme bevolking in
ontwikkelingslanden.

Er is veel kritiek op deze wantoestand,
onder meer van de kant van het Reclaiming Public Water network (PRW).
Van 1 tot 3 februari kwamen zo'n 80 activisten, vakbondsleden en
beheerders van publieke drinkwaterbedrijven in Brussel bijeen voor
een PRW-conferentie [2] over publiek drinkwaterbeheer als
voorbereiding op het Wereld Water Forum (16 – 22 maart in Istanbul
[3]). Regionale verslagen uit Azië, Afrika en Latijnsamerika
bevestigden het scheve beeld, maar gelukkig zijn er de laatste 5 jaar
steeds meer regeringen (met name in Latijnsamerika) die initiatieven
namen om bestaande privatiseringen ongedaan te maken en te vervangen
door ander, progressief beleid voor publiek waterbeheer. Vaak is
daarbij uitgegaan van het 'publiek-publiek partnerschap'-model
(PuP's) dat al geruime tijd door het Netwerk wordt gepromoot. Ook
onder de ontwikkelingshulpfondsen uit het noorden is steeds meer
aandacht voor het alternatief van het publiek-publiek partnerschap
[4].


De Europese Unie pusht de
privatisering van (drink)watervoorzieningen

Toch dreigt ook die ontwikkeling
aangetast te worden door de Europese Unie. Niet alleen de Wereldbank
en IMF misbruiken hun positie; hetzelfde geldt voor de EU (en de VS).
In een rapport van Corporate Europe Observatory uit 2009 [5] kwam
naar voren dat de EU tijdens besprekingen over vrijhandelsakkoorden
druk uitoefent op ontwikkelingslanden om hun waterdiensten te
privatiseren en om daarin bepalingen op te nemen om privatiseringen
onherroepbaar te maken [6]. Zo ondermijnt de EU water als een
basisrecht.

Tijdens het Wereld Water Forum heeft
een blok landen onder aanvoering van Uruguay ingezet op het
verkrijgen van een Ministeriele Verklaring voor het Recht op Water
[7] en op de uitsluiting van water als onderwerp bij
vrijhandelsakkoorden. Verder eisen ze dat het Wereld Water Forum
onderdeel wordt van de VN. Ze worden hierin ondersteund door een
wereldwijde coalitie van maatschappelijke organisaties. Ze vinden
echter met name de EU en de VS die het Wereld Water Forum willen
behouden als lobby-instrument voor de multinationale ondernemingen,
als belangrijke tegenstander op hun weg….

 
Noten:

[1] Het
vijfde Wereld Water Forum.

[2] "De
watervoetafdruk van Nederland (artikel)
, WNF, 21 maart 2010 en
het Rapport
'De Watervoetafdruk van Nederland'.

[3] "Reclaiming
Public Water (RPW) Network – global strategy seminar outcome
s"
[4] "Public-public
partnerships (PUPs) in water"-webpagina
en
het gelijknamige
rapport van TNI en PSIRU
van 19 maart 2009.
[5] "EU
trade talks: a covert push for water privatisation?
".
[6] De Europese Commissie promootte
lange tijd de Publiek-Private Partnerschappen (PPP's). Nadat dit
model door de financieel-economische crisis schipbreuk leed, kwam de
Commissie in november 2009 met de Mededeling "Developing Public
Private Partnerships" als nieuwe steun aan private ondernemers.
In een haar rapport "More
public rescues for more private finance failures, a critique of the
EC Communication on PPPs
" van maart 2010 bekritiseert de
Public Services International Research Unit de Europese staatsteun
via de PPP's, de rol van de PPP's in de Europese strategie voor
economisch herstel en het schaden van publieke autoriteiten door
'innovatieve financieringsmechanismen' zoals rentetarieven-swaps.
[7] "EU
Water Policies Under Fire as World Water Forum Approaches –
Governments split over recognising right to water
",
Corporate Europe Observatory, 12 maart 2009.

 

Verder:

Alternatief
Forum programma
tijdens Wereld Water Forum
Blogspot
van CEO en TNI tijdens Wereld Water Forum

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *