Er wordt veel over biodiversiteit gepraat... Zo stonden de media vol enthusiaste verhalen over de in maart geopende “Ark van Noach”-genenbank op Spitsbergen. Daar zijn in het eeuwige ijs zaden van alle wereldwijde bekende (varianten van) groente-, fruit- en graansoorten opgeslagen. Maar wie overleeft eigenlijk de oorlogen en milieucatastrofes waarvoor ze zijn bedoeld? Wat steekt daarachter?

door Jürgen Holzapfel

Er wordt veel over biodiversiteit gepraat...

Afgelopen maart werd in het Noorse Spitsbergen een zogenaamde “Ark van Noach” voor alle gebruiksgewassen van de aarde geopend. Bijna alle media beschreven dit project enthousiast. Nauwelijks iemand stelde de vraag, hoe wij mensen dan de oorlogen en milieucatastrofes zullen overleven, waartegen onze groente-, fruit- en graansoorten in het eeuwige ijs beschermd moeten worden.

Wat steekt daar achter? Genenbanken zijn een uitvinding van plantenkwekers. Met behulp daarvan kunnen zij voor het kweken van nieuwe rassen op zo veel mogelijk variëteiten en karakteristieken teruggrijpen. Aangezien de huidige zaaigoedconcerns hun handel over de hele wereld uitbreiden, is het in hun belang dat ze de diversiteit aan gebruiksgewassen tot hun beschikking hebben.

Daarvoor werden de diepvrieskisten op Spitsbergen ingericht en handig als “Ark van Noach” aangeprezen, zodat landen van alle continenten kopieën van hun collecties vrijwillig afleveren. Spitsbergen wordt zo een enorme databank met de genetische informatie van alle gebruiksgewassen, zodat de zaaigoedindustrie en de gentechniekbranche deze ongelofelijke schat tot hun beschikking hebben.

In mei werden in Bonn drie weken lang onderhandelingen gevoerd over het VN-verdrag over biologische diversiteit en bioveiligheid, dat door 190 landen werd onderschreven. De meeste landen beschouwen dit verdrag als een poging wereldwijd het uitsterven van soorten en het verlies van de biologische diversiteit te stoppen. Zowel regeringen, industrie, wetenschappelijke instituten als sociale bewegingen gaan er prat op redder van de biodiversiteit te zijn. De agrarische, farmaceutische en cosmetische concerns spelen het spel mee, om zo de soortendiversiteit nog meer te privatiseren en in winst om te zetten.

Boerenorganisaties uit de hele wereld kwamen naar Bonn om te protesteren en te eisen dat de rechten van de boeren niet ondermijnd worden door de grote agrochemische multinationals. Met Via Campesina, de wereldwijde organisatie van kleine boeren en landlozen, A SEED Europe uit Amsterdam (www.aseed.net) en het Aktionsnetzwerk Globale Landwirtschaft uit Duitsland deden we van Hof Ulenkrug mee aan diverse acties.
Zo manifesteerden we bij het concern Bayer in Leverkusen, een van de grootste concerns die met haar agrochemie en patenten de biodiversiteit zeer bedreigt. Een andere ludieke actie was gericht op het probleem van de biobrandstoffen. Daarvoor werden twee benzinestations in het centrum van Bonn kortstondig “bezet”, om de gemotoriseerde weggebruikers erop te wijzen dat de grootschalige verbouw van biobrandstofgewassen een bedreiging vormt voor de voedselvoorziening - en dat ze in principe de keus hebben tussen een volle auto of een volle maag.

Met het Noodcomité voor het behoud van de tarwediversiteit zonder gentechniek stonden we drie dagen lang met een stand op de grote diversiteitmarkt op de Münsterplatz in Bonn. We hielden een demonstratie bij de Bond van Duitse Plantenkwekers, waarin de concerns Monsanto, Syngenta, Bayer en BASF vertegenwoordigd zijn.

Terug op de Münsterplatz speelden we met de mensen van Via Campesina een “mystica” – een straattheater rondom de roof van de biodiversiteit door de biopiraten en de gevolgen daarvan. Daarna vond er een kleine ceremonie plaats, waarbij het Noodcomité en enkele leden van de Duitse groep Kampagne gegen Biopiraterie zaaigoedzakjes overhandigden aan mensen uit Chili, Korea, Brazilië, Costa Rica, Paraguay, Turkije en India. Ook werden lijsten overhandigd met de duizenden soorten en rassen uit deze landen, die in de Duitse genenbank van Gatersleben liggen. Zo kan een ieder weer naar wens oorspronkelijk zaaigoed uit hun land bij de genenbank aanvragen en thuis zaaien.

Sinds de oproep van het Internationale noodcomité afgelopen herfst, konden we al vierhonderd oude graansoorten uit de genenbank in Gatersleben onderbrengen bij meer dan honderd tuinders, boeren en vrijwilligers. Ook dit jaar hebben we de genenbank om monsters verzocht uit de nog ingevroren reserves van de soorten, die tegelijkertijd met de proeven van gentechnisch veranderde tarwe werden gezaaid. In juni vinden meerdere regionale bijeenkomsten plaats in Duitsland en Zwitserland, om met alle houders na te gaan wat uit de kleine zaaigoedmonsters gegroeid is. We zullen het hebben over de betekenis van deze soorten en over alle details waarop gelet moet worden bij de verbouw.

Hier in Ulenkrug hebben we een extra stuk tuin aangelegd, open voor publiek, waar nu 80 verschillende graansoorten in groeien. Ook met onze eerste culturele manifestatie dit jaar, een zaaigoed- en plantenbeurs voor liefhebbers van land- en tuinbouw, hebben we onze omgang met de diversiteit duidelijk gemaakt: Zaaigoed is geen handelswaar - niemand heeft het recht het te registreren, te verbieden of als zijn eigendom op te eisen.
Vorig jaar vonden duizenden protesten plaats tegen de gentechniekproeven in Gatersleben en andere proefstations in Duitsland. Aangezien de protesten alleen deze proeven niet konden stoppen, vonden dit voorjaar meerdere veldbezettingen plaats. Enkele aanmeldingen voor veldproeven werden teruggetrokken. In Gatersleben werd een groot deel van de gentechnisch veranderde tarwe omgehakt door zes mensen, die daar openlijk voor uitkwamen. De genenbank heeft trouwens de proef niet afgebroken, maar alleen een verklaring uitgegeven, waarin wordt gemeld dat het onderzoek niet meer overeenkomt met de doelstelling van de proef.

Het Noodcomité gaat in ieder geval door met haar initiatief en hoopt op veel steun zo lang de genenbank niet publiekelijk verklaart dat er geen gentechniekproeven meer in de genenbank zullen plaatsvinden. De levende diversiteit van onze gebruiksgewassen is de enige basis voor de voedselzekerheid van mensen.


Bron: “Er wordt veel over biodiversiteit gepraat... ,” Nieuws uit Longo Maï nr 98, juni 2008 (http://longomai.nl/Nieuws_uit_Longo_Mai.html).

Zie verder:
- "Derde bijeenkomst voor vrij zaadgoed," Nieuws uit Longo Maï nr 98, maart 2008
(http://www.aseed.net/index.php?option=com_content&task=view&lang=nl&id=368).
- "Actieverslagen en ander nieuws van de VN-top over biodiversiteit in Bonn," ASEED, 26 mei 2008
(http://www.aseed.net/index.php?option=com_content&task=view&lang=nl&id=585).


Eind augustus Longo Maï en Comedia Mundi in Nederland

Tussen 22 en 25 augustus tourt een delegatie van de Europese coöperaties van Longo Maï door Nederland. Hoogtepunt van deze reis wordt de informatiedag bij Omslag op zaterdag 23 augustus, met 's avonds een exclusief optreden door Comedia Mundi.

Longo Maï is een keten van politiek/anarchistische en zelfvoorzienende coöperaties in verschillende Europese landen. De eerste coöperatie werd gebouwd in Zuid-Frankrijk en ontstond in 1973, in de nasleep van de studentenprotesten in 1968. Inmiddels zijn er elf productiecollectieven, waar in totaal zo'n 200 mensen wonen, werken en leven.
(http://www.omslag.nl/aanloop.htm#23augustus2008)


Nederlands boek over woon- en werkcoöperaties van Longo Maï:

In mei kwam de vertaling van een boek over maatschappijkritiek en zelfbeheer in de Europese woon- en werkcoöperaties van Longo Maï uit. Het boek 'Opstand en utopie na '68' telt 176 pagina's en kost 18 euro. Meer hierover is te vinden op: http://www.longomai.nl/Actueel.html.

De oorspronkelijke Duitstalige uitgave kwam in 2005 uit en is getiteld "Longo Mai - Revolte. und Utopie nach ‘68". Het werd geschreven door Beatrix Graf, een van de oprichters van Longo Maï.