Op 3 februari berichtte Agriholland (1) over de verwachting van het ING Economisch Bureau dat de toeleveringsketen van supermarkten in Nederland op het gebied van groente en fruit gaat veranderen. In de "sectorvisie Groothandel AGF" van 2 februari schrijven de economen van de ING dat bedrijven binnen de supermarktbranche

door schaalvergroting toe kunnen met steeds minder leveranciers van groenten en fruit. Die groothandelaars moeten dan wel in staat zijn grootschalig te beleveren. De inkoopsystematiek zal daardoor meer verschuiven in richting van “category management” of “single desk” (2). De keten wordt zo kort mogelijk, er is maximaal profijt van overdracht van kennis tussen de schakels en door de stabiliteit in de keten kan men zich verder bezig houden met vergroting van de efficiency, aldus Agriholland.

Driekwart van de bijna 2 miljard kilo groente en fruit die op de Nederlandse consumentenmarkt wordt afgezet, wordt verkocht in supermarkten en dat levert de retail zo'n 3,5 miljard euro aan omzet op. De verkoop van groenten en fruit leveren die supermarkten over het algemeen een goede marge op.

 
Relatie groothandel-retail

De positie van de AGF-groothandels is echter niet sterk ten opzichte van hun afnemers, de supermarktketens. Op dit moment is er sprake van vier hoofdvormen waarin handelsbedrijven zaken doen met supermarkten, namelijk de “service provider” (supermarkt heeft één leverancier voor alle AGF (3)), de “category management” (supermarkt heeft één leverancier voor elke AGF-categorie), de “preferred suppliers” (supermarkt kiest periodiek de “goedkoopste” leverancier uit een beperkte groep die heeft geboden op een aantal te leveren producten), en de “vrije marktinkoop” (supermarkt kiest wekelijks uit grote groep leveranciers per productcategorie). Behalve de hoogte van de inkoopprijs speelt ook de complexiteit met betrekking tot logistiek en kwaliteit een rol.

De economische voordelen van de toenemende schaalgrootte, de afname van het aantal ketenpartijen (bijvoorbeeld door de duurzaamheidstrend) en ook het geringere risico op logistieke fouten en daarmee van tekorten in de direkte voorraad, maken dat supermarkten steeds meer zullen gaan kiezen voor single desk buying of category management, ofwel het kiezen voor een of enkele vaste leveranciers.

 
Afzetbundeling

Volgens Groenteenfruit (4) concluderen de ING-economen dat de consolidatie bij supermarktafnemers een krachtenbundeling voor de AGF-handel noodzakelijk maakt. Huidige bundelingen in inkoopcombinaties (zoals de oprichting van de inkoopcombinatie Bijeen door Jumbo en C1000) veroorzaken voor de betrokken groothandels grofweg een potentiële verschuiving van circa € 550 miljoen euro. Dit zal niet zo'n groot probleem opleveren voor handelaren die zich ook op de Europese markt richten en voor hen die hun afzet voldoende hebben gediversificeerd, maar wel voor de

kleinere handelaren die nu wekelijks proberen tegen de laagste prijs hun producten aan te bieden. Handelaren in niche-producten zullen nog wel “gaten kunnen blijven opvullen”, maar hun omzetaandeel zal toch dalen.

En afzetgericht denken

Maar de oplossing is niet alleen het bundelen van aanbod; telers en handelaren zullen van productiegericht denken over moeten gaan in afzetgericht denken, en inzetten op een intensieve samenwerking teler-groothandel-supermarkt.
 

Noten:
(1) http://www.agriholland.nl/
(2) Meer over het begrip Category management in ”Category management” Wikipedia.
(3) AGF: aardappelen, groente en fruit
(4) http://www.groentenefruit.nl

De nieuwsbrief Groothandel AGF van de ING van februari 2010 heet "Consolidatie supermarkten stimuleert krachtenbundeling AGF-keten"

Meer lezen:
- “Who reaps the fruit? Critical Issues in the Fresh Fruit & Vegetable Chain,” SOMO, juni 2006 .- “Visie op de aardappelkolom,” Landbouw Economisch Instituut Wageningen (LEI) , 2006 .
- ¨Prijsvorming Glastuinbouw,” Bunte cs., Landbouw Economisch Instituut Wageningen (LEI) , januari 2009
- “Prijsvorming van voedingsproducten" , Landbouw Economisch Instituut Wageningen (LEI) , november 2009.
- “NMa laat (kleine) producenten in de kou staan bij onderzoek naar funktioneren van voedselsector,” Supermacht, 12 december 2009.

 
Bronnen:
- “Supermarkten gaan kiezen voor category management of singledesk bij inkoop AGF,” Agriholland, 3 februari 2010.
- “Binnenlandse omzet AGF onder druk,” Groenteenfruit, 3 feb 2010.